كاسىپورىندار كودەكس تالابىن ورىنداي الا ما؟

تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە تاۋ-كەن مەتال­لۋرگيا كاسىپورىندارى قاۋىم­داس­تىعىنىڭ حابارلاۋىنشا, تالاپقا تولىق سايكەس كەلۋ ءۇشىن كاسىپورىن­دار قىسقا مەرزىمدە ۇلكەن جۇمىس كولەمىن ورىنداۋى قاجەت. ياعني تەح­نيكالىق تاپسىرمانى دايىنداۋ, جو­بالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ جانە ونى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسۋ, جەتكىزۋشىلەردى ىزدەۋ ءارى جابدىقتار ساتىپ الۋ, مونتاجداۋ جانە ىسكە قوسۋ-جوندەۋ جۇمىستارى, قىزمەتكەر­لەر­دى وقىتۋ كەرەك. بۇل رەتتە جوبالىق قۇجاتتامانى كەلىسۋ راسىمدەرى ۇزاق ۋاقىت الادى.

جاڭا نورمانىڭ ەنگىزىلەتىنى تۋرا­لى بۇگىن ايتىلماعانى بەلگىلى. ەندەشە, «كاسىپورىندار نەلىكتەن ەرتەرەك قام جاساماعان؟» دەگەن زاڭ­دى سۇراق تۋىندايدى. قاۋىمداس­تىق ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, بۇعان الەم­دەگى لوگيستيكالىق تىزبەك­تەر­­دىڭ بۇزىلۋى كەرى اسەر ەتكەن. ەميس­­سيالاردى باقىلاۋعا ارنال­عان جاب­دىقتار قازاقستاندا شىعا­رىل­ماي­دى. دەمەك ونى اقش پەن ەۋرو­پا­دان اكەلۋ قاجەت. ال لوگيستيكا­نىڭ بۇزىلۋى, ۆاليۋتا باعامىنىڭ قۇبىلمالىلىعى ساتىپ الۋ جانە تەندەرلىك راسىمدەردى وتكىزۋ ۇدەرىسىن قيىنداتقان. سونىڭ سالدارىنان جاب­دىقتاردى جەتكىزۋ مەرزىمى 1-1,5 جىلعا دەيىن شەگەرىلگەن جايى بار.

«جابدىقتى ورناتۋداعى تەحنولو­گيا­لىق ەرەكشەلىكتەر دە اسەر ەتتى. ورتاسى قاۋىپتى زاۋىتتاردا نەمەسە قوندىرعىلاردا ولشەۋ اسپاپتارىن بەكىتپەس بۇرىن پايدالانىلعان گازدى شىعارىپ, اعىزۋ قۇبىرلارىنداعى ويما تەسىكتەردى قاۋىپسىز ورناتۋ ءۇشىن توقتاتۋ كەرەك. الايدا مۇنداي مودەرنيزاتسيا تەك كۇردەلى جوندەۋ كەزىندە عانا جۇزەگە اسىرىلادى. ال كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى ادەتتە ءار 2-4 جىل سايىن جاسالادى. سونىمەن قاتار توزعان قۇبىرلاردى مۇقيات تەكسەرۋ ماڭىزدى. ولار الداعى تەحنيكالىق, قۇرىلىمدىق وزگەرىستەرگە شىداماۋى مۇمكىن», دەيدى قاۋىمداستىق وكىلدەرى.

ولاردىڭ پىكىرىنشە, اۆتومات­تاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسى ورناتىلاتىن جەردى تاڭداۋ دا ما­ڭىزدى ماسەلە. ويتكەنى اعىزۋ نۇك­تەسى قاجەتتى كوممۋنيكاتسيالاردان ۇلكەن قاشىقتىقتا ورنالاسقان. ونىڭ ۇستىنە قىستا تۇراقتى ءھام جەتكىلىكتى سۋ كولەمىن تابۋ دا قيىن. وسى تۇرعىدان تاعى دا قيىندىقتار تۋىنداۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار. جابدىقتى قاراشادان ساۋىرگە دەيىن­گى كەزەڭدە ورناتۋ ءتيىستى قولجەتىم­دى­لىك پەن كىرمە جولدىڭ بولماۋىنا بايلانىستى كەيبىر جاعدايلاردا اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسى جۇمىسىنداعى ىركىلىستەرگە جەدەل نازار اۋدارۋ, وعان ۋاقتىلى قىزمەت كورسەتۋ مۇمكىن بولماي قا­لۋى دا ىقتيمال.

«ەڭ ماڭىزدىسى, ەكولوگيالىق كودەكس قاۋىپتىلىكتىڭ ءبىرىنشى سانا­تىنداعى وبەكتىلەردە ەڭ وزىق قول­جەتىمدى تەحنيكالاردى ەنگىزۋدى كوز­دەيدى. بىراق كاسىپورىندار كەيىن­نەن پايدالانۋدان شىعارۋ نەمەسە جاڭعىرتۋ قاجەت بولعان كەزدە اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسىن ورناتۋعا ينۆەستيتسيا سالۋى دا مۇمكىن. قايتا جاڭارتۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە جاڭادان ەنگىزىلەتىن جابدىق قولدانىستاعىدان تۇبەگەيلى ەرەكشەلەنۋى ىقتيمال جانە اۆتومات­تاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسىن جاڭادان ەنگىزىلەتىن كوزدەرگە قايتا ورناتۋ مۇمكىن بولمايدى. وسى­نىڭ سالدارىنان ينۆەستيتسيالىق باعدار­لاماعا جۇمسالعان قاراجاتتىڭ تيىمدىلىگى اقتالمايدى», دەيدى ماماندار.

قىسقاسى, قاۋىمداستىق اۆتومات­تاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسىن ەنگىزۋدى 2027 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن شەگەرۋدى سۇراپ وتىر.

– تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەنىنىڭ كاسىپورىندارى اۆتوماتتاندىرىل­عان مونيتورينگ جۇيەسىنە قاتىستى مىندەتتەمەلەردى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ورىنداي المايدى. تەحنيكالىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق سەبەپتەردەن باسقا, كاسىپورىندار ءونىمدى ساتۋدا قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىر. ولار ونىمدەرىن ساتا الماي, قويما­عا ءۇيىپ جاتىر. ونى دا ەسكەرۋ كەرەك. قىسقاسى, ءبىز بۇل ىستە كوپتەگەن قاۋىپ مەن تاۋەكەلدى كورىپ وتىرمىز. ورناتىلعان جۇيەلەردە زاقىم پايدا بولسا, ونى كىم تەكسەرەدى جانە قالاي رەتتەيدى؟! جوبالاۋ كەزە­ڭىن­دە دە كوپتەگەن ماسەلە تۋىندايدى. ارينە, مەملەكەتتىك ورگاندارعا جۇ­گى­نەرمىز. بىراق ولار ءبىزدى ۇزاق ۋاقىت بويى كۇتتىرىپ قويادى ەمەس پە؟! – دەيدى تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارى قاۋىم­داستىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى نيكولاي رادوستوۆەتس.

Kazenergy قاۋىمداستىعىنىڭ ماماندارى اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسىنە قاتىستى زاڭ­نامانى جەتىلدىرۋ قاجەت دەپ سانايدى. سونداي-اق ولار ءاربىر سالا بويىنشا ءبىر قاناتقاقتى جوبانى ىسكە اسىرۋدى جانە ءبىر جىلعا ارنالعان جول كارتاسىن ازىرلەۋدى ۇسىندى. ويتكەنى كومپانيالاردىڭ بارلىعى بىردەي اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسىنە قاتىستى تالاپتاردى تولىق كولەمدە ورىنداي المايدى. سوندىقتان ماماندار بۇل ماسەلەنىڭ ۇكىمەت دەڭگەيىندە قارال­عانىن قالايدى.