اكەم جارىقتىق, (سۋرەتتە) ولە-ولگەنشە سوعىستىڭ قاسىرەتىن, ادامزاتقا سالعان اۋىر جاراسىن ايتىپ ءوتتى. وتكەنىن ەسكە الىپ, بۇگىنگى كۇنىنە شۇكىرشىلىك قىلاتىن. «ول كەزەڭدى ادام بالاسىنىڭ باسىنا بەرمەسىن. سەندەر امان بولىڭدار, اينالايىندار», دەپ ءسات سايىن اللادان ۇرپاعىنىڭ اماندىعىن تىلەۋشى ەدى.
اكەم ناۋات 1941 جىلى سوعىس ءورتى بۇرق ەتە قالعان كەزدە اسكەر قاتارىنا الىنعان ەكەن. ءبىزدىڭ كوكتەرەك اۋىلىندا سول جىلدارى 70 شاقتى ءتۇتىن بولسا, سونىڭ ىشىندە ەكى-ۇشەۋىنەن عانا باسقا وتباسىلاردىڭ بارىنەن ءبىر-ەكى ادامنان سوعىسقا اتتانىپتى. كوكەم ءىنىسى ىنتىماق ەكەۋى بىرگە اتتانادى. قاندى سوعىستى ستالينگراد شايقاسىنان باستايدى. «العاشقى كەزدە نەمىستەر قالانى تۇگەل جاۋىپ تاستادى. ستالينگرادتى قورشاپ الىپ, جەرگىلىكتى حالىقتى, ونى قورعاپ تۇرعان اسكەردى اشتىقتان قىرماقشى بولدى. «ادام يت-جاندى» دەگەن راس ەكەن, شىعىن كوپ بولسا دا, اسكەر دە, حالىق تا اياعىنا دەيىن شىدادى. ءالى ەسىمدە... قالانىڭ شەت جاعىنا ەگىپ, جەردىڭ استىندا قالىپ قويعان كارتوپتى قىستىڭ كۇندەرى تۇندەلەتىپ بارىپ قازىپ الىپ كەلىپ, جان باقتىق», – دەپ وتىرۋشى ەدى اكەم مارقۇم.
«قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا اجالدى ولەدى» دەگەن. اكەمىز وسى قانتوگىستەن امان شىعىپ, بەرلينگە دەيىن باردى. ۋكراينا, پولشا, چەحوسلوۆاكيا ەلدەرىن ازات ەتىپ, نەبىر جانتۇرشىگەرلىك جاۋىزدىقتاردىڭ كۋاسى بولعانىن كوزىنە جاس الىپ, اڭگىمە قىپ وتىراتىن. جىل سايىن جەڭىس مەيرامىنا بارعان كەزدە اكەمىز بارلىق وردەن-مەدالدارىن تاعىپ الاتىن. ونىسى كوپ تە ەدى. اكەمىز سوعىستا ارتيللەريست بولعان. كەي كەزدەرى بىزگە زەڭبىرەكتى قالاي وقتاپ, قالاي وق اتاتىنىن, قانداي بولشەكتەرى بار ەكەنىن ايتىپ, ونى قولمەن كورسەتىپ, ىنتى-شىنتىمەن كىرىسىپ كەتۋشى ەدى. سوعىستان امان-ەسەن كەلىپ, كەڭشار باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ, ۇزاق جىلدار ەڭبەك ەتتى. ماقتاارال اۋدانىندا كانال سالۋ جۇمىستارىنا ەلدى ۇيىمداستىرىپ اپارىپ, ءوزى دە بەلسەنىپ اتسالىسىپ, ۇلكەن ۇلەس قوستى. ال ءىنىسى ىنتىماق 1943 جىلعا دەيىن ۆزۆود كومانديرى بولىپ, سول جىلى اۋىر جاراقات الىپ, ەلگە ورالدى. 50 جىلعا جۋىق ءبىلىم سالاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ, 90 جاسقا قاراعان شاعىندا قايتىس بولدى.
ارينە, مۇسىلمان بالاسى بولعاندىقتان, اكەمىزگە ءجيى قۇران باعىشتاپ تۇرامىز. ايتسە دە, سوعىستى كورگەن ارداگەرلەر ءۇشىن جەڭىس كۇنىنىڭ ورنى بولەك قوي. ءتىرى بولعاندا بار وردەن-مەدالدارىن تاعىپ الىپ, ەلدىڭ الدىندا جارقىراپ جۇرەر ەدى, جارىقتىق اكەم... اكەمنىڭ جامباسى جەرگە 1980 جىلى ءتيدى. بۇگىندە ءتورت ۇلىنان تاراعان ۇرپاقتارى ءبىر قاۋىم ەل بولىپ وتىر. اكەم ايتپاقشى, ءبىز دە وتكەندى ەسكە الىپ, بۇگىنگى كۇنگە جەتكىزگەن اللاعا مىڭ مارتەبە شۇكىرشىلىك دەيمىز. ءومىرىنىڭ جالعاسى بار. لايىم, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ءاربىر تاڭى جارقىراپ, تىنىشتىقپەن اتا بەرسىن.
ورازتاي ۇسىپباەۆ.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
تۇلكىباس اۋدانى.