مۇگەدەك جانداردى الەۋمەتتەندىرۋ قوعام الدىندا تۇرعان ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى. ولاردىڭ قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە قالىپتاسۋىندا زاڭگەرلەردىڭ, پسيحولوگتار مەن كەڭەسشى مامانداردىڭ ورنى بولەك. مۇگەدەك جانداردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى, ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ مەن جاڭا كاسىپ يگەرۋى كاسىبي باعداردى قاجەت ەتەدى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە, ولاردىڭ ارقايسىسىنا جەكە نازار اۋدارعاندا عانا قوعامنان ءوز ورنىن تاۋىپ, كاسىبي مامان رەتىندە دامي الادى. وسى ورايدا بيىلعى جارتى جىلدىقتا ماماندار الماتى قالاسىندا 400-دەن استام مۇگەدەكتىگى بار جانعا قولداۋ ءبىلدىرىپ, الەۋمەتتەنۋىنە جاردەم كورسەتكەن.
الماتى قالاسى جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دانيار الكەباي ۇلى وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ينكليۋزيۆتى جوبالاردى دامىتۋ بارىسىمەن تانىستىرىپ, «تاۋەلسىز ءومىر مەكتەبى», «TenQogam» ءوزىن ءوزى دامىتۋ كۋرستارىنىڭ تيىمدىلىگى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
بۇگىندە الماتى قالاسىندا 50 مىڭنان استام مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازامات تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 18 جاسقا دەيىنگى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردىڭ سانى 8 مىڭنان اسادى. د.الكەباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى الەۋمەتتەندىرۋ جانە ولاردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا كومەكتەسۋ ماقساتىندا «TenQogam» مۇگەدەك ادامداردى الەۋمەتتىك قولداۋ ورتالىعى» جوباسى جۇزەگە اسىپ كەلەدى. ورتالىق ماماندارى جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ باستاپقى كەزەڭىندە ءوز قامقورلىعىنداعى ادامدارمەن تىعىز جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار ولاردىڭ بويىنداعى قورقىنىش پەن سەنىمسىزدىكتى جەڭۋگە, ءوزىن ءوزى باعالاۋعا كومەكتەسەتىن «تاۋەلسىز ءومىر مەكتەبى» جوباسى دا جالعاسىن تابۋدا. جوبا اياسىندا «اق باستاۋ» پانسيوناتىندا اپتالىق كۋرستا 112 ادام وقىتىلعان. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 128-گە جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ينكليۋزيۆتى جوبالار اياسىندا قالاداعى 10 مىڭنان استام مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتقا تەحنيكالىق وڭالتۋ قۇرالدارى ۇلەستىرىلىپ, 5 200-ىنە ىمداۋ ءتىلى ماماندارىنىڭ, جەكە كومەكشىلەر تاراپىنان الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتىلگەن. مۇگەدەك جاندارعا شيپاجايعا تەگىن جولداما بەرۋ دە تۇراقتى نازاردا. «جەكە وڭالتۋ باعدارلاماسى ارقىلى مۇگەدەكتەر وڭالتۋعا ارنالعان تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جانە الەۋمەتتىك قىزمەتتەرمەن تەگىن قامتاماسىز ەتىلەدى. قاجەتتى قاراجاتتى «الەۋمەتتىك قىزمەتتەر پورتالىنان» ءوتىنىم ارقىلى الۋعا بولادى. جەكەلەگەن جاعدايلاردا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ارقىلى جەكە ىرىكتەۋدى تالاپ ەتەتىن تەحنيكالىق قۇرالدار ساتىپ الىنادى», دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆو وكىلى.
بۇگىندە قالا اكىمىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا مۇدەگەكتەرگە ينۆاتاكسي قىزمەتى قولجەتىمدى. قازىرگى كەزدە مۇنداي تاكسيلەردىڭ سانى 50-گە جۋىقتاپ قالعان. الداعى ۋاقىتتا ينۆاتاكسيلەر سانىن 100-گە جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 244 ملن تەڭگە مولشەرىندە قوسىمشا قارجى قاراستىرىلعان. ينۆاتاكسي قىزمەتىنە اي سايىن 1 500 ەرەسەك ادام مەن 357 مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار جۇگىنەدى.
مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا, مۇگەدەك بالالارعا, زەينەتكەرلەرگە جانە ومىرلىك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ادامدارعا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋگە ۆەدومستۆوعا تيەسىلى 10 مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمە جاۋاپتى. ال مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس اياسىندا 17 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم قىزمەت كورسەتەدى.
ءتيىستى باسقارمانىڭ دەرەگى بويىنشا بيىل قالاداعى الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرگە 33,2 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن. العاشقى 6 ايدا 12,5 ملرد تەڭگە يگەرىلىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك قورعالماعان توپتارىنا جاتاتىن 137 مىڭ ادامعا كومەك كورسەتىلگەن. ۆەدومستۆو وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, قالادا مۇگەدەكتىگى بار ادامدار ءۇشىن قولجەتىمدى ورتانى قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جاندانا بەرەتىن بولادى.
الماتى