قاي مەملەكەتتە بولسىن ارحيۆ – تاريحي-مادەني مۇرانىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەتىن مەملەكەتتىڭ مىندەتتى اتريبۋتتارىنىڭ ءبىرى. جاھاندىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا قوعامنىڭ بۇكىل سالاسىندا بولىپ جاتقان وزگەرىستەر ارحيۆتەرگە جاڭا مىندەت قويىپ وتىر. حح عاسىردىڭ جانە تاۋەلسىزدىك كەزەڭنىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي تاريحىنىڭ قۇجاتتارىن ساقتاۋشىسى رەتىندە 1994 جىلى قۇرىلعان ەلدەگى ەڭ ءىرى ارحيۆ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ارحيۆىنە ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك پەن مىندەت جۇكتەلگەن.
2022 جىلعى 21 شىلدەدە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ IV كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋىنە بارعان پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز سوزىندە «ورتالىق ازيا حالىقتارىنىڭ تاريحي جانە مادەني مول مۇراسىن ناسيحاتتاۋدى بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ماڭىزدى باعىتى دەپ سانايمىن. وسى ورايدا ەتنوگەوگرافيالىق جانە تاريحي زەرتتەۋلەردى ۇيىمداستىرۋ, سونداي-اق عىلىمي ەڭبەكتەردى جاريالاۋ ماقساتىمەن ەلدەرىمىزدىڭ عىلىم اكادەميالارى اراسىندا تىعىز بايلانىس ورناتۋ ۇسىنىلادى. ۇلتتىق ارحيۆ ورتالىقتارى مەن كىتاپحانالاردىڭ ىنتىماقتاستىعى نەگىزىندە ارحيۆ جانە زەرتتەۋ مالىمەتتەرىن الماسۋ ءۇشىن بىرىككەن ونلاين-پلاتفورما قۇرۋدى ۇسىنامىن. بۇل عىلىم سالاسىنداعى كووپەراتسيانى تەرەڭدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇكىل ايماققا زيان كەلتىرەتىن اقپاراتتىق كەڭىستىكتەگى جاعىمسىز قۇبىلىستاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن كۇش-جىگەر بىرىكتىرگەن ءجون. بۇل جۇمىستاردىڭ ماقساتى – دوستىعىمىزعا سىزات تۇسىرمەۋ», دەگەن ءسوزى بىزگە انىق باعىت-باعدار ۇسىنىپ وتىر دەپ بىلەمىن.
وسى تۇرعىدا, پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ حالىقارالىق جوبالاردى دامىتۋدىڭ باعىتتارى انىقتالعان 2035 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى. وسىلايشا, ارحيۆتىك ساقتاۋدىڭ الەمدىك پراكتيكالارىن تابىستى ەنگىزۋ, قازاقستانداعى ارحيۆتىك جۇمىستىڭ ادىسنامالىق ورتالىعى فۋنكتسياسىن ورىنداۋ, ەلىمىزدىڭ ارحيۆتەرىن تۇراقتى جەتىلدىرۋ مەن ۇدەمەلى ءوسىرۋدىڭ باستاماشىسى جانە ينتەگراتورىنا اينالدىرۋ كوزدەلەدى.
ارحيۆ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جەتەكشى رەسپۋبليكالىق جانە شەتەلدىك عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىمەن ۇزاق مەرزىمدى ارىپتەستىك قاتىناس ورناتىلماق. تۇجىرىمدامادا ارحيۆشىلەردىڭ كونگرەسىن وتكىزۋ جوسپارلانعان. كاسىبي قوعامداستىقتىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلى مەن سىندارلى ديالوگى, ارحيۆتەردى دامىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق يدەيالارىن جاساۋ, جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جانە ۇزدىك ارحيۆتىك پراكتيكالاردى تاراتۋ, جاس مامانداردى وقىتۋ الاڭىنا اينالادى. بۇل باعىت بويىنشا وزبەك جانە قىرعىز ارىپتەستەرىمىزبەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىرمىز. بيىلعى قازان ايىندا العاش رەت الماتىدا ءى كونگرەسكە وتپەك.
سالانىڭ جەتەكشى ماماندارىنان جانە شەت ەلدەر ماماندارىنان تۇراتىن ساراپشىلار كلۋبىنىڭ جۇمىسى – ارحيۆ قىزمەتىن جەتىلدىرۋ مەن ءارحيۆتى جەتەكشى ادىسنامالىق ورتالىق رەتىندە قاراستىرۋدىڭ جاڭا قۇرالى. ساراپشىلار كلۋبى جاڭا يدەيالاردى, جوبالاردى جيناقتاۋعا, ارحيۆ ءىسىنىڭ يننوۆاتسيالىق شەشىمدەرىن پراكتيكادا بايقاپ كورۋگە ارنالعان زاماناۋي زياتكەرلىك الاڭ رەتىندە ارەكەت ەتۋگە بەل بۋعان. بۇل باعىتتاعى ءىس-قيمىلداردىڭ باستاماسى رەتىندە ءداستۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق جاس ارحيۆشىلەردىڭ جازعى مەكتەبىن اتاپ كورسەتسەك بولادى. وندا قىرعىزستان مەن وزبەكستاننىڭ جاس ارحيۆشىلەرى تۇراقتى قاتىسىپ, تمد-نىڭ ۇزدىك ارحيۆشىلەرىنىڭ سەمينارلارىن تىڭداپ, ەلىمىزدىڭ ارحيۆ سالاسىنداعى جۇمىستارىمەن تانىسىپ, تاجىريبە الماسىپ كەلەدى.
ارحيۆتەردى تسيفرلاندىرۋ ىسىندە پرەزيدەنت ءارحيۆى الدىڭعى قاتاردا تۇر. قازىرگى تاڭدا 23 ملن پاراقتى قۇرايتىن 192 مىڭنان استام ءىس تسيفرلانعان. ءارحيۆتىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسىندا بەلگىلەنگەندەي پرەزيدەنت ءارحيۆى قاجىرلى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا جۋىردا عىلىمي جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قىزمەت سۋبەكتىسى رەتىندە بەس جىل مەرزىمگە اككرەديتتەلدى. ەندى ارحيۆ مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن جانە قر زاڭناماسىندا تىيىم سالىنباعان وزگە دە كوزدەردەن قارجىلاندىرىلاتىن عىلىمي-تەحنيكالىق جوبالار مەن باعدارلامالار كونكۋرستارىنا, باعدارلامالىق-نىسانالى جانە گرانتتىق قارجىلاندىرۋ جوبالارىنا قاتىسا الادى. سونىمەن قاتار ءارحيۆتىڭ جاڭا باعىتى شەتەلدىك ارحيۆتەر مەن جەكە كوللەكتسيالارداعى قازاقستان تاريحى بويىنشا ارحيۆ ماتەريالدارىن انىقتاۋ جونىندەگى جۇمىسى قولعا الىندى.
بولاشاقتا شەتەلدىك ارحيۆتەردىڭ قازاقستان تۋرالى قورلارىنىڭ انىقتاماسى بەرىلگەن كاتالوگ ازىرلەۋ جوسپارلانعان. بۇل جۇمىستى شەتەلدىك ماماندارمەن جانە ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىپ, ونىڭ ىشىندە ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ارحيۆ مەكەمەلەرىمەن شىعارماشىلىق جانە كاسىپتىك بايلانىستارىمىزدى ودان ءارى دامىتۋدى وسى تۇجىرىمداما نەگىزىندە جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
نۇرلان توقساباەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءارحيۆىنىڭ قىزمەتكەرى