بىرلەسە شەشۋدى قاجەت ەتەتىن مىندەتتەر

دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات شىمكەنت قالاسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا قالا اكىمدىگىنىڭ زالىندا جۇرتشىلىقپەن جانە ازاماتتىق سەكتور بەلسەندىلەرىمەن كەزدەسۋىندە وسىنداي جاعىمدى جاڭالىقتاردى جەتكىزدى. التى ايداعى جۇمىسىن قورىتىندىلاعان مينيستر ءولىم-ءجىتىم رەسپۋبليكا كولەمىندە 10 پايىزعا تومەندەگەنىن ايتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ساپارى الدىمەن قالالىق پەرزەنتحانا, №4 ەمحانا جانە «شىمكەنت جۇرەك ورتالىعى» جۇمىسىمەن تانىسۋدان باستالدى. قالالىق پەرزەنتحانادا ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 5 856 بالا دۇنيەگە كەلگەن. بوساندىرۋ ۇيىمىندا بەس بولىمشە بار.

«مەملەكەت باسشىسى جاقىندا انا مەن بالانى قورعاۋ سالاسىنداعى پروبلەمالاردى دەرەۋ شەشۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كەز كەلگەن ساراپتامالىق جانە ادىسنامالىق قولداۋ كورسەتۋگە دايىن, بوسانۋعا ارنالعان تاريفتەر قايتا قارالۋدا, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازا جەتىلدىرىلۋدە», دەدى ا.عينيات پەرزەنتحانا ۇجىمىمەن كەزدەسۋدە.

سونداي-اق اكۋشەر-گينەكولوگتەردىڭ, نەوناتولوگتەردىڭ, رەانيماتولوگتەردىڭ جانە وسى باعىتتاعى باسقا دا مامانداردىڭ جالاقىسىن ارتتىرۋ بولىگىندە ەلەۋلى شارالار قابىلدانۋدا, دارىگەرلەردى شەتەلدە وقىتۋ مەن تاعىلىمدامادان وتكىزۋ تۇراقتى نەگىزدە جۇرگىزىلۋدە. بوساندىرۋ قىزمەتى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءوز تاراپىنان توزعان عيماراتتارعا اعىمداعى جانە كۇر­دەلى جوندەۋ جۇرگىزىپ, ماتەريالدىق-تەح­ني­كا­لىق جاراقتاندىرۋدىڭ لايىقتى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋى, پەريناتالدىق ورتالىقتار مەن پەرزەنتحانالارعا بىلىكتى كادرلاردى تارتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋى قاجەت. بوساندىرۋ جانە بالالىق شاق قىزمەتىنىڭ بىرىكتىرىلگەن ءۇش دەڭگەيلى مودەلىن ەنگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە, شالا تۋعان بالالاردى كۇتىمگە الىپ, سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ايەلدەردى ءساتتى بوسانۋعا دەيىن جەتكىزىپ, نەوناتالدىق كەزەڭدە پاتولوگيالاردى ۋاقتىلى انىقتاۋعا قول جەتكىزىلدى.

«بالا تۋدىڭ جوعارى ءوسۋى ءداستۇرلى تۇردە ەلدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنە ءتان. سوندىقتان بۇل جەردە اۋىل حالقىنىڭ كوپ مولشەرىن ەسكەرە وتىرىپ, بالا كوتەرۋدەن باستاپ ايەل­دەر­دى بوسانعاننان كەيىنگى وڭالتۋعا دەيىن مەدي­تسي­نا­لىق كومەكتىڭ بارلىق كەشەنىن كورسەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ وتە ماڭىزدى», دەدى ا.عينيات.

وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەگاپوليستە انا ءولىمى 15 پايىزعا تومەندەگەن. دەگەنمەن بيىلعى 5 ايدا نارەستەلەردىڭ ءولىم-ءجىتىمى 11 پايىزعا ارتقان.

«ونىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى – پەريناتالدى كەزەڭدە پايدا بولاتىن جاعدايلار, تۋا بىتكەن اقاۋلار جانە جۇقپالى اۋرۋلار. وسىعان بايلانىستى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ەگجەي-تەگجەيلى تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, باستاپقى سانيتارلىق مەديتسينالىق كومەك جۇمىسىن كۇشەيتۋگە, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, بوساندىرۋ جانە بالالار قىزمەتىنە قازىرگى زامانعى مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جا­راقتاندىرۋعا, كادرلار تارتۋعا جانە وقى­تۋ­عا باعىتتالعان كەشەندى ءىس-شارالار جوس­پا­رىن قابىلداۋى قاجەت», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

سونداي-اق جۇمىس ساپارى اياسىندا مينيستر №4 قالالىق ەمحانادا بولدى. ەمحانا 30 پەدياتريالىق جانە تەراپيالىق ۋچاس­كەلەردە باستاپقى مەديتسينالىق كومەك الاتىن 39 مىڭ تىركەلگەن حالىققا قىزمەت كورسەتەدى. ەمحانا باسشىلىعىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا مەديتسينالىق كومەك ساپاسىنا اسەر ەتەتىن كادرلار تاپشىلىعىمەن قاتار, مەديتسينالىق جابدىقتاردىڭ 64%-ى جانە نەگىزگى قۇرالداردىڭ 53 %-ىنىڭ توزۋى باستى پروبلەمالاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىرعانى ايتىلدى. مينيستر جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ نازارىن اتالعان پروبلەمالاردى دەرەۋ شەشۋگە اۋداردى, حالىق باستاپقى بۋىن دەڭگەيىندە ساپالى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتىلۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ال 158 ورىندى قالالىق جۇرەك ورتالىعىندا بيىلدىڭ 6 ايىندا بىلتىرعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارى 11 پايىزعا, جەدەل ينفاركت جاعدايلارىنىڭ كورسەتكىشتەرى 13 پايىزعا وسكەنىنە نازار اۋداردى.

«شىمكەنتتە مىقتى كارديولوگيالىق ورتالىق قۇرىلعان. جوعارى دارەجەلى وپە­را­تسيا­لار جاسالىپ جاتىر. جاقسى ماماندار جۇمىس ىستەيدى. مۇنىڭ ءبارىن كورىپ وتىرمىن. بىراق قالادا قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنىڭ, جۇرەك-قان تامىرى دەرتىنە بايلانىستى شۇعىل وتىنىشتەردىڭ 70 پايىزعا ارتقانى الاڭداتادى. بۇل اينالىپ كەلگەندە جۇرەك پاتولوگياسى بار ديسپانسەرلىك ناۋقاستار اراسىندا الدىن الۋ جۇمىستارىنىڭ ناشار جۇرگىزىلگەنىن بىلدىرەدى», دەدى ەلىمىزدىڭ باس دارىگەرى.

قالا اكىمدىگىنىڭ زالىندا وتكەن كەزدەسۋدە ءۇشىنشى مەگاپوليس تۇرعىندارى ەلىمىز­دىڭ ءار ازاماتىن ساپالى جانە قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى وزگەرىستەردەن حاباردار بولدى. باستاپقى بۋىن ۇيىمدارىنداعى مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ, ءدارى-دارمەك ساياساتىن جەتىلدىرۋ, سالانى كادرلىق قامتاماسىز ەتۋ, مەديتسينالىق كومەكتى قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋ, انا مەن بالانى قورعاۋ سياقتى باسىم باعىتتارعا نازار اۋدارىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا, العاشقى مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ تاسىلدەرىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ ءۇشىن حالىقتىڭ قالىڭ جىگىنە ونىڭ بارىنشا ۇتقىرلىعى مەن قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى بەكىتىلگەن.

 رەسپۋبليكا بويىنشا 2025 جىلعا قاراي مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەكتىڭ 500 نىسانىن سالۋ جوسپارلانعان. ال شىمكەنت قالاسىندا بۇگىندە 76 مساك نىسانى حالىققا قىزمەت كورسەتەدى, 2025 جىلعا دەيىن تاعى 15 نىساننىڭ قۇرىلىسى مەن اشىلۋى جوسپارلانۋدا. جالپى, پراكتيكا دارىگەرىنىڭ جولداماسىنسىز ارنايى ماماندارعا قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگى قارالۋدا. سونداي-اق ونكولوگيالىق جانە گەماتولوگيالىق اۋرۋلارعا كۇدىك بولعان كەزدە تەكسەرۋ مەن ەمدەۋدى جەدەلدەتۋ ءۇشىن «جاسىل ءدالىز» ەنگىزىلگەن, ونىڭ شەڭبەرىندە ونكولوگيالىق اۋرۋعا كۇدىكتى پاتسيەنتتەر 18 جۇمىس كۇنى ىشىندە كونسۋلتاتسيا الىپ, تەكسەرىلەدى. سونىمەن بىرگە جازاتايىم وقيعالاردان, ۋلانۋدان جانە جاراقاتتانۋدان بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 30 پايىزدان اسىپ تۇر. بۇل ماسەلە بويىنشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى ۇيلەسىم تابۋى قاجەت. ياعني العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك كۇشەيتىلەدى.

دارىلىك زاتتاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا امبۋلاتورلىق دارىلىك قامتاماسىز ەتۋ تىزبەسىن كەڭەيتۋ جانە قايتا قاراۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇگىندە قالانىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن امبۋلاتورلىق دەڭگەيدە 10,1 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا, ستاتسيونارلىق كومەك ءۇشىن 6,1 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا دارىلىك زاتتار ساتىپ الىندى. انا مەن بالا دەنساۋلىعى ماسەلەلەرىنە باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, مينيستر وتكەن جىلى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ تاريحىندا 450 مىڭنان استام بالا تۋعانىن, ونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسىندا 33 مىڭنان استام بالا تۋعانىن ەسكە سالدى. بىلتىردان باستاپ پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «اڭساعان ءسابي» ارنايى باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى, وندا 2026 جىلعا دەيىن ەكۇ-عا جىل سايىن 7 مىڭ كۆوتا ءبولۋ كوزدەلگەن, ونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسىنا 400-دەن استام كۆوتا بولىنگەن. مەملەكەتتىك باعدارلامانى پايدالانا وتىرىپ, 41 ايەل جۇكتى بولسا, 90 وتباسى نارەستە ءسۇيۋ باقىتىنا يە بولدى. كادرلىق قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە قاتىستى جىل سايىن اناعۇرلىم سۇرانىسقا يە مەديتسينالىق ماماندىقتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ سانى ارتادى. 2025 جىلعا قاراي رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن گرانتتار سانى 2000-عا دەيىن جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 1500-دەن استام گرانت ۇلعايتىلادى. مەديتسينا كادرلارىن دايارلاۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى شەڭبەرىندە شىمكەنت قالاسىنا 2022 جىلى رەزيدەنتۋرانىڭ 6 ماماندىعى بويىنشا 87 ءبىلىم بەرۋ گرانتى ءبولىندى.

بۇگىندە مەگاپوليستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە 4 964 شتاتتىق بىرلىك جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە 3,5 مىڭ تاجىريبەلى دارىگەر بار. بۇل رەتتە دارىگەر كادرلاردىڭ تاپشىلىعى 185 شتاتتىق بىرلىكتى قۇرايدى. كەز­دەسۋدە قالا تۇرعىندارى مەن قوعامدىق بەلسەندىلەر مينيسترگە قالا ەمحانالارىنداعى ارنايى ماماندارعا قول جەتكىزۋ, بالالاردى ەمدەۋ, اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ جۇمىسى, ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بو­يىنشا بىرقاتار وزەكتى ماسەلەنى جەتكىزدى.

«دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى بەلگىلى جەتىستىكتەرمەن قاتار, بىرلەسكەن كۇش-جىگەرمەن شەشۋدى قاجەت ەتەتىن مىندەتتەر دە بار. ءبىز قو­عام­داعى مەديكتەر ءرولىنىڭ ماڭىزدىلىعىن تۇسىنۋ­گە, ءوز دەنساۋلىعىمىز ءۇشىن ورتاق جا­ۋاپ­­كەرشىلىكتى تانىتۋعا, سول ارقىلى الەۋمەت­تىك تۇراق­تىلىقتى ساقتاۋعا ءتيىسپىز», دەدى ا.عينيات.

سونداي-اق مينيستر تۇرعىنداردى ەكى ساعات بويى جەكە قابىلدادى. ال جۇمىس ساپارىن قورىتىندىلاعان ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا شىمكەنتتەن ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋدا تەڭدەسى جوق ءتاسىل سانالاتىن پەت ورتالىعىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن ونى ءتيىستى پرەپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋگە شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتقانىن ءمالىم ەتتى.

ءانۋار جۇماشباەۆ,

«Egemen Qazaqstan»

شىمكەنت