جەتىسۋدا پاندەميا قايتا ءورشىپ كەلەدى. مەكەمە قىزمەتكەرلەرى ماسكا تاعىپ ءجۇر. الايدا سول ماسكامەن ماسەلە شەشىلە قويماسى انىق. بۇگىندە وبلىسقا تيەسىلى اۋىل-اۋىلداردا ورنالاسقان شاعىن ەمحانالاردىڭ جايى ءماز ەمەس. اناۋ كەڭەس زامانىنان كەلە جاتقان كىشكەنتاي عيماراتتار قاۋساپ تۇر. ەم الۋعا اسىققان حالىق ەسىگىنە سىيمايدى. جوندەۋدەن وتكەنى ساناۋلى, كەزەك كۇتكەنى قانشاما. ىندەت ورشىگەندە وڭىرلەر ءايتىپ-ءبۇيتىپ امالدايدى ەكەن. ايتسە دە بۇل الەك قاشانعا دەيىن جالعاسپاق؟
قاراڭىزشى, ماسەلەن كوكسۋ اۋداننىڭ وزىندە 29 دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ 8-ءى عانا ۇلگىلىك, قالعانى بەيىمدەلگەن ساماننان نەمەسە قامىستان سالىنعان عيماراتتاردا ورنالاسقان. 13 نىساندى قايتا سالۋ كەرەك, ۇشەۋىن كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى كۇتىپ تۇر. بۇل – ءبىر اۋداننىڭ عانا جايى. توزىعى جەتكەن ەمحانالار مەن جاڭارتۋدى تالاپ ەتەتىن نىساندار قاي ءوڭىردى ءتۇرتىپ قالساڭىز دا مەنمۇندالاپ شىعادى. بيىل وبلىستا 12 ءمودۋلدى-بلوكتى ەمحانا سالۋ جوسپارلانۋدا. ولار اقسۋ اۋدانىنا قاراستى كوكوزەك ەلدى مەكەنىنە, الاكول اۋدانىنا قاراستى قامىسقالا, جىلاندى ەلدى مەكەندەرىنە, ەسكەلدى اۋدانىنا قارايتىن قورجىنباي, اباي, تەرەكتى اۋىلدارىنا, قاراتال اۋدانىنىڭ قاراقۇم, ۇشكومەي اۋىلدارىنا, كەربۇلاق اۋدانىنىڭ كاناۆالوۆكا, شاعان, ارالتوبە, سونداي-اق كوكسۋ اۋدانىنىڭ جامبىل اۋىلىنا تۇرعىزىلماق. بۇلاردىڭ بارلىعىنىڭ جەرى ءبولىنىپ, قۇجاتتارى دايىندالۋدا. وڭىرلەرگە قاراستى قالعان اۋىلدار كەزەگى كەلگەنشە شىداي تۇرماق.
وسى كوكسۋ وڭىرىندە سوڭعى 6 جىلدا ءتورت-اق نىسان سالىنىپتى. تىزبەلەي كەتسەك, 2015 جىلى اۋداندىق ەمحانا, 2017 جىلى تەرەكتى, 2020 جىلى كوكسۋ بەكەتى جانە اينابۇلاق اۋىلدارىنا قاراستى شاعىن ەمحانالار تۇرعىزىلعان. ودان بولەك ەكى دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىسىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلگەن. 2019 جىلى اۋداندىق اۋرۋحانا قوسالقى ءۇي-جايلارى جانە العاباس اۋىلىنداعى دارىگەرلىك امبۋلاتوريا جاڭارتىلعان. اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانا باسشىسى اسقار مارات ۇلى بيىل ەكى دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى باستالعانىن ايتادى.
«اقشاتوعان جانە ەڭبەكشىقازاق اۋىلىنىڭ فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتى سالىنادى. جانە دە ءبىر مەديتسينالىق نىساننىڭ قۇرىلىسىنا وبلىس بيۋدجەتىنەن 50 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىندى. جامبىل اۋىلىنىڭ فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتىنە بلوكتى-ءمودۋلدى كونسترۋكتسيانى ورناتۋ جوسپارلانىپ وتىر. اۋداندا ءبىرىنشى كەزەكتە ءتورت دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى قۇرىلىسىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەۋگە قاراجات سۇرالۋدا. ولار – 10 جىل قازاقستان, قىزىلتوعان, جەتىجال, بەسقاينار اۋىلىنا تيەسىلى مەديتسينالىق پۋنكتتەر», دەيدى ا.مارات ۇلى.
قىزىلتوعان اۋىلىنىڭ 1976 جىلى قامىستان سالىنعان مەديتسينالىق پۋنكت بار, حالىق سانى – 622 ادام, اۋدان ورتالىعىنان 43 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. ال 1 001 ادام تۇراتىن جەتىجال اۋىلى 1988 جىلى سالىنعان ەسكى عيماراتتا وتىر. اۋداننان 52 شاقىرىم جەردە. 10 جىل قازاقستان اۋىلىندا دا جاعداي سونداي. بەسقاينار اۋىلىنىڭ مىڭعا جۋىق حالقى بولسا 1965 جىلعى عيماراتتى پانالاۋدا. ودان بولەك 2 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا مۇقتاج. ماسەلەن, مۇقىرى اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريا عيماراتى 1987 جىلى كىرپىشتەن سالىنعان, حالىق سانى – 2 253. سونداي-اق زىليحا تامشىباي اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتورياسىنىڭ دا جاعدايى ءماز ەمەس. 1987 جىلى كىرپىشتەن سالىنعان نىسان قاۋساپ تۇر.
«قازىر تاعى 1 مەديتسينالىق نىساننىڭ عيماراتىن كۇردەلى جوندەۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتى دايىنداۋعا قاراجات سۇرالۋدا. تالاپتى اۋىلىنىڭ فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتى 2007 جىلى كىرپىشتەن سالىنعان. 1 256 تۇرعىنى بار. قابىليسا اۋىلىندا 943 حالىق تۇرادى, جىل سايىن تۇرعىندار سانى كەمۋدە, تابيعي ءوسىم كورسەتكىشى وتە تومەن اۋىلداردىڭ ءبىرى. قازىر اۋىلدا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا جۇمىس ىستەۋدە. ءبىر وتباسىلىق دارىگەر, ءبىر فەلدشەر, ءتورت مەدبيكە جۇمىس اتقارۋدا. دارىگەرلىك امبۋلاتوريانىڭ عيماراتى 1980 جىلى تەمىر-بەتوندى پليتادان سالىنعان, ءار جىل سايىن اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى», دەيدى اۋداندىق اۋرۋحانا باسشىسى ا.مارات ۇلى.
اۋدان اكىمشىلىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ عيماراتتارىن جاڭارتۋ مەن جاقسارتۋ جۇمىستارى كەزەڭ-كەزەڭمەن وتكىزىلۋدە دەيدى. بۇگىندە عيماراتتارى ەسكى, جوندەۋگە كەلمەيتىن مەديتسينالىق ۇيىمدارعا ءبىرىنشى كەزەك باسىمدىلىعى بەرىلۋدە ەكەن. جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, رەتى كەلگەن جاعدايدا اۋىلدارعا زاماناۋي بلوكتى-ءمودۋلدى كونسترۋكتسيادان قۇرالاتىن مەديتسينالىق پۋنكتتەر سالىنۋ قاراستىرىلۋدا.
ءوڭىر-وڭىرلەر دە از دا بولسا ادام سانىنا بايلانىستى تۇرعىندارعا دارىگەرلىك امبۋلاتوريا, فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكت, مەديتسينالىق پۋنكتتەر قىزمەت كورسەتەدى. تۇرعىن سانى مىڭ ادامعا تولمايتىن اۋىلدارعا مەديتسينالىق پۋنكتتەر تيەسىلى. بىلتىردان بەرى وبلىستا تەز قۇرىلاتىن شاعىن ەمحانالار تۇرعىزىلا باستاعان. وبلىسىمىزداعى العاشقى زاماناۋي ەمحانا ەسكەلدى اۋدانىنا قاراستى بيعاش اۋىلىندا پايدالانۋعا بەرىلىپتى. شىركىن, وسىنداي نىساندار كوپ بولسا دەيمىز عوي!
اتالعان اۋىلدا 235 ادام تۇرادى. ەلدى مەكەن جالعىزاعاش وكرۋگىنە قارايدى. ەكى اۋىلدىڭ اراسى – 4-5 شاقىرىم. وسى كۇنگە دەيىن سىرقاتتانعان ادامدار ەم-شارا الۋ ءۇشىن جالعىزاعاشقا بارىپ جۇرگەن. بۇگىندە اۋىل حالقى دەنساۋلىعى سىر بەرسە, وزدەرىندەگى جاڭا ەمحاناعا تەكسەرىلەدى.
ەسكەلدى اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى زامير ساكيەۆ مەديتسينا مەكەمەسى قىستا سالىنعاندىقتان ءبىراز اۋرە-سارساڭنىڭ بولعانىن جاسىرعان جوق. مەكەمە سالاتىن جەر تاستاق بولعاندىقتان, جەر قازۋ قيىنعا سوعىپتى. سونداي-اق كۇننىڭ سۋىعىنا قاراماي سۋ, ەلەكتر جەلىسىن تارتۋعا تۋرا كەلگەن. ينفراقۇرىلىمدى تارتۋعا اكىمدىك, تاتەك, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا اتسالىسقان كورىنەدى. ەلەكتر تارتاتىن ترانسفورماتوردى ورناتۋدىڭ وزىنە 3 ملن تەڭگە قارجى كەتكەن.
«بلوكتى-ءمودۋلدى مەديتسينالىق پۋنكتتى سالۋدىڭ ارتىقشىلىعى, جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجات جاسالمايدى. ايتپەسە سول قۇجاتتى جاساۋدىڭ وزىنە بىرنەشە جىل جانە قىرۋار قارجى كەتەدى. بلوكتى پۋنكتتى جازدا جاساۋ كەرەك. ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيانى دا ەرتەرەك تارتىپ تاستاعان ءجون. پۋنكت 1-2 ايدا ورناتىلاتىن بولعاندىقتان, كوگالداندىرۋ جۇمىسىن دا قاتار اتقارۋ كەرەك. قۇرىلىسقا پەنوبلوك ماتەريالى پايدالانىلادى. مەديتسينالىق پۋنكتتى سالىپ بەرگەن جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى بلوكتى-ءمودۋلدى مەكەمە جارتى عاسىرعا دەيىن سىر بەرمەيدى دەيدى. بىلتىردان بەرى ءبىراز تاجىريبە جيناپ قالدىق», دەدى ز.سامات ۇلى.
ماماننىڭ ايتۋىنشا, مەكەمەنى قىستا جىلىتۋعا اي سايىن 30 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ەلەكتر قولدانىلادى. مەديتسينالىق پۋنكت ىشىندە دارەتحانا دا بار. مەردىگەر كومپانيا ەمحاناعا 4 كونديتسيونەر قويىپ بەرىپتى. قۇرىلعى ەكى جىلعا دەيىن بۇزىلسا, كومپانيا وزدەرى اۋىستىرادى.
اتالعان اۋداندا تاعى وسىنداي 3 بلوكتى-ءمودۋلدى ەمحانا سالىنباق. كەيبىر وكرۋگكە قاراستى اۋىلداردىڭ اراسى شالعاي ەكەنىن ەسكەرسەك, مۇنداي پۋنكت كوپتەپ سالىنۋى ءتيىس.
«بۇرىن ەم الۋ ءۇشىن جالعىزاعاشقا, كەيدە اۋدان ورتالىعى قارابۇلاققا باراتىنبىز. بارىپ-قايتقانشا ۇيدە قالعان بالا-شاعامىزدى ويلاپ ەسىمىز شىعادى. سىرتتا ەم الۋعا كەزەكتە تۇرعان ادامدار كۇتىپ قالماسىن دەپ سيستەمانى قۇيدىرا سالىپ, توسەكتى بوساتىپ بەرۋدى ويلايمىز. ودان اۋىلعا قايتاتىن تاكسي ىزدەيمىز. جاسى كەلگەن ادامداردىڭ جاعدايىن ايتپاساق تا تۇسىنىكتى. مىنا ەمحانا جاقسى بولدى. زامانعا ساي جاساقتالعان. سىرتقى قاشادان كىرگەننەن جانىڭىز جايلانىپ سالا بەرەدى. ەمدى اسىقپاي الامىز. ۋكولدان كەيىن ءبىراز ۋاقىت جاتامىز», دەيدى اياۋلىم اسقار.
جاقىندا وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ كوكسۋ اۋدانىن ارالاعاندا دارىگەرلەر ءاربىر اۋىلعا وسىنداي مەديتسينالىق پۋنكتتىڭ قاجەت ەكەنىن جەتكىزگەن. ايماق باسشىسى مۇنداي ەمحانالاردى الدىمەن دارىگەرلىك كومەككە ءزارۋ ەلدى مەكەندەرگە تۇرعىزۋ كەرەكتىگىن ايتقان. ىندەت ىرگەگە كەلدى, ەندى ەلدىڭ جانايقايى ەستىلەدى. بۇگىندە COVID-19 بويىنشا ەپيدەميالىق جاعداي قايتا كۇردەلەنىپ كەلەدى, سوڭعى اپتادا 131 جاعداي تىركەلگەن. ازىرگە جاعدايدى باعالاۋ ماتريتساسىندا وبلىس «جاسىل ايماقتا». سوڭعى تاۋلىكتىڭ وزىندە 37 ادام ناۋقاستانىپتى. بۇل اۋىلداعىلار اۋدانعا, اۋدانداعىلار قالاعا سابىلادى دەگەن ءسوز. ماسەلەنى مەملەكەت نازاردا ۇستاسا دەيمىز.
جەتىسۋ وبلىسى