اقجۇرەك تاڭاتاروۆ: اعالارىمنىڭ ارزاندىققا بارعانىنا ارلاندىم

– اقجۇرەك, اڭگىمەمىزدى ادەتتەگىدەي ءوزىڭنىڭ ۇلكەن سپورتقا كەلگەن كەزىڭنەن باستاساق. ەركىن كۇرەستى تاڭداۋىڭا نە تۇرتكى بولدى؟ كىمدەر باعىت-باعدار بەردى؟

– مەنىڭ تۋىپ-وسكەن جەرىم – جام­بىل وبلىسى قۇلان اۋدانىنان مىقتى بالۋانداردىڭ كوپتەپ شىققانى بارشاعا ءمالىم. عاسىرلار توعىسىندا سيدنەيدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىن­دا كۇمىس مەدالدى موينىنا ىلگەن يسلام بايرامۋكوۆ سول ءوڭىردىڭ تۋماسى. تالاي الاماندا وزا شاپقان داڭقتى بوكسشى ەرماحان ىبرايىموۆ تا  وسىندا تۋعان. بىز­دەن كەيىن قۇلاننان ەلدوس سمەتوۆ, ادىلەت داۋلىنباەۆ جانە تاعى باسقا مىقتى سپورتشىلار شىق­تى. ءوزىمنىڭ اكەم – دوستىق تا كەزىندە جاق­سى كۇرەسكەن. بىراق جالىنداپ تۇرعان شاعىن­د­ا جاراقاتىنا بايلانىستى سۇيىكتى ىسىنەن قول ۇزۋگە ءماجبۇر بولدى. سودان اكەم مەنىڭ سپورتپەن شۇعىلدانعانىمدى قالاپ, شوقان نادىربەكوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن ارنايى ۇيىرمەگە جەتەكتەپ اكەلدى. ول كەزدە مەن 10 جاستا ەدىم.

– شوقان نادىربەكوۆتىڭ كەزىندە اتاقتى بالۋان يسلام بايرامۋكوۆتى دا باپتاعانىن جاقسى بىلەمىز. وسىنداي مايتالمان ماماننان ءتالىم-تاربيە العان سەنىڭ دە شەبەرلىگىڭ كۇن ساناپ شىڭدالا تۇسكەن شىعار؟

– اۋدان مەن وبلىستىڭ الدى بول­عاننان كەيىن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى جارىستارعا قاتىسا باستادىم. العاشقى رەت 2002 جىلى وسكەمەندە وتكەن سپار­تاكيادادا كۇمىس مەدالدى يەلەندىم. 2003 جىلى ورالدا جاسوسپىرىمدەردىڭ ەل بىرىن­شىلىگىندە باس جۇلدەنى ولجالاپ, قارا­عاندىدا ۇيىمداستىرىلعان جاس­تار اراسىنداعى قازاقستان چەمپيوناتىن­دا ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەدىم. سول ارا­لىقتا ەرەسەكتەر دۋىنا دا ءتۇسىپ ۇل­گەر­دىم. بۇل رەتتە دە قادامىم ءساتتى بولىپ, الماتىدا شىمىلدىعى تۇرىلگەن قالا اكىمىنىڭ كۋبوگىندا ەكىنشى ساتىعا جايعاستىم. سول كەزدە بويىمداعى قا­رىم-قابىلەتىمدى بايقاعان بىلىكتى باپكەرلەر ۇلتتىق كوماندا ساپىنا شاقىرتتى. 17 جاستاعى بالۋان ءۇشىن بۇل ۇلكەن مار­تەبە ەدى. وسىلايشا, مەن ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇزدىك ەركىن كۇرەس شەبەرلەرىمەن بىرگە ءبىر زالدا يىق تىرەسە جاتتىعا باستادىم.

– 2007 جىلى سەن مىقتىلىعىڭدى تۇبەگەيلى مويىنداتىپ, قازاقستان چەمپيونى اتاندىڭ. ودان كەيىن رەسەيدىڭ كالينينگراد قالاسىندا وتكەن ىرىكتەۋ تۋرنيرىندە قامشى سالدىرمادىڭ. وسىنداي جارقىن جەڭىستەرىڭنەن كەيىن ساعان 2008 جىلى وتەتىن وليمپيا ويىندارىنا داڭعىل جول اشىلۋعا ءتيىس ەدى. بىراق بەيجىڭدە بوي كورسەتپەدىڭ. نە سەبەپتى؟

– ارزان جولمەن اقشا تاۋىپ, ابى­رويعا كەنەلۋدى ماقسات تۇتقان ازاماتتار­دىڭ «ارقاسىندا» اسپاناستى ەلىنە بارا المادىم. ولار ادىلدىكتى بەلدەن با­سىپ, مەنى لەونيد سپيريدونوۆقا جىعىپ بەردى. نەگىزى وعان دەيىن ەكەۋمىزدىڭ جولىمىز بىردە-ءبىر رەت قيىسپاعان ەدى. مەن قاتىسقان جارىستارعا ول كەلمەيتىن. ۇنەمى مەنەن قاشىپ ءجۇردى. تىپتەن, ەل چەمپيوناتىندا بوي كورسەتپەيدى. ياكۋتيادا جاتادى دا, كەرەك كەزدە قازاقستانعا كەلەدى. ءوز قالاعان جارىستارعا عانا قاتىسا­دى. ال جاتتىعۋ زالىندا شەلەكتەپ تەر توگىپ, مىقتىلىعىمىزدى مويىنداتۋ ءۇشىن جانىمىزدى سالىپ جۇرگەن بىزدەر ۇنەمى تاسادا قالدىق. رەسپۋبليكالىق فەدەراتسيانىڭ باسشىلارى وليمپيا ويىندارى قارساڭىندا كالينينگرادتا وتەتىن تۋرنيردە كىمنىڭ تورتجىلدىق­تىڭ باستى دوداسىنا قاتىساتىنى ءۇش بالۋاننىڭ ءوزارا تارتىسىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا انىقتالادى دەگەن شەشىمگە كەلدى. بالتىق جاعالاۋىندا داعىستاننان كەلگەن ابىلحاكىم شاپيەۆ سپيريدونوۆتى ۇتادى. مەن شاپيەۆكە شاڭ قاپتىرىپ كەتتىم. سودان لەونيد ەكەۋمىز كۇرەسۋگە ءتيىس ەدىك. بىراق سپيريدونوۆ «اقجۇرەك مەنەن مىقتى. مەن ونى مويىنداي­­مىن. وليمپياداعا سونىڭ بارعانى ءجون» دەپ بەلدەسۋدەن باس تارتتى. قۋانىشىم قوي­­نىما سىيماي ەلگە ورالدىم. بىردەن بەيجىڭدەگى دوداعا دايارلانا باستادىم. الايدا ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن سوڭ الماتىدان باپكەرلەرىم زۆونداپ «وليمپياداعا بارمايسىڭ, سەنىڭ ور­نىڭا سپيريدونوۆ كۇرەسەدى» دەگەن جاي­سىز حابار جەتكىزدى. اسپاننان جاي تۇسكەندەي بولدى. «نەگە؟» دەسەم, «بۇل باسشىلاردىڭ شەشىمى» دەگەن جاۋاپ الدىم. كوڭىلىم الاي-دۇلەي بولدى. ءوز ەلىمدە, ءوز جەرىمدە وسىنداي تەپەرىش كورەمىن دەپ ەش ويلاعان جوق ەدىم. سوندا اتاعى ايداي الەمگە تانىمال تۇلعالاردىڭ ءوز باۋىرلارىن ايدالاداعى بىرەۋگە جى­عىپ بەرگەنىنە كۇيىندىم. سوندا ولار ءۇشىن قازاقتان قايداعى ءبىر كەلىمسەكتىڭ قۇنى جوعارى بولعانى عوي. ءيا, ەگەر مەن ودان ۇتىلسام, ءبىر ءسىرا. بىراق وعان دەيىن دە, ودان كەيىن دە مەن سپيريدونوۆقا بىردە-ءبىر رەت ەسە جىبەرگەن ەمەسپىن. ەل سپورتىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان ازاماتتار سونى بىلە تۇرا ارزاندىققا باردى. ونى­مەن قويماي, ۇيىمە باسبۇزارلارىن جىبەر­گەنىن قايتەرسىز. ەڭگەزەردەي قازاق جىگىتتەرى كەلىمسەكتى قولداپ, ماعان قو­قان-لوقى كورسەتپەك بولدى. مەن ولارعا رايىمنان قايتپايتىنىمدى ءبىلدىرىپ, «دەمالىڭدار!» دەدىم. اقىرى نە كەرەك, ارامزالار ءوز دەگەندەرىنە جەتىپ, مەنى بەيجىڭ وليمپياداسىنان شەتتەتتى.

– ءتورت جىلدا ءبىر وتەتىن وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋ ءار سپورتشىنىڭ ارمانى عوي. سوندا سەن ەش ارەكەت جاسامادىڭ با؟ سونداي قيىن شاقتا قولدايتىن ەشكىم تابىلمادى ما؟

– قولداۋ بىلاي تۇرسىن, لاۋازىمدى تۇلعالار مەن وسى سالانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ بويىنان ونداي نيەت تە بايقالمادى. كەرىسىنشە, بارلىعى ياكۋتيادان كەلگەن بالۋاننىڭ ىعىنا جىعىلىپ, سول ءۇشىن شىر-پىر بولدى. سول كەزدە قازاقتىڭ قازاققا جانى اشىمايتىنىنا انىق كوز جەتكىزىپ, اعالارىمنىڭ ارسىزدىعىنا كۇيىندىم.

– مۇنداي جاعداي جالپى سەنىڭ عانا باسىڭنان وتپەگەن شىعار. كۇرەستە جۇر­گەن كەلىمسەكتەردىڭ كەسىرىنەن تالاي قانداستارىمىزدىڭ باعى بايلانعانى بارشاعا ءمالىم. ولاي دەۋگە نەگىز, سول تۇستا ەركىن كۇرەستەن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراما كومانداسى ساپىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەندەردىڭ دەنى لەگيو­نەرلەر ەدى عوي؟

– ءيا, ءجابىر كورگەن مەن عانا ەمەس. ءدال سول لەونيد سپيريدونوۆ پەن ابىلحاكىم شاپيەۆتىڭ كەسىرىنەن مەنىڭ الدىمدا 66 كيلو سالماقتا كۇرەسكەن ءسابيت كەندى­باەۆ, قۋانىش سۇلەيمەنوۆ, ماديار قۇرامىسوۆ, بەرىك دەڭگەلباەۆتاي ساقا سپورتشىلار تالاي بايراقتى باسەكەدەن شەت قالدى. وسىنداي كەلەڭسىز جاعداي وزگە سالماق دارەجەلەرىندە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن قانداستارىمىزدى دا اينالىپ وتكەن جوق. ارامزا باپكەرلەردىڭ ءار جاق­تان جيناپ اكەلگەن كەلىمسەكتەرىنىڭ كەسى­رىنەن ەرمەك بايدۋاشەۆ, قايسار بوران­باەۆ, نۇرجان قاتاەۆ, داۋلەت شابانباي جانە تاعى باسقا قازاقتىڭ «مەن, مەن» دەگەن جىگىتتەرى نەسىبەلەرىنەن قاعىلىپ, ءوز ەلىمىزدە وگەي بالانىڭ كۇيىن كەشتى.

– 2009 جىلى دانيانىڭ حەرنينگ قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتى­نان شەت قالعانىڭ جايىندا دا قۇلاع­دار­مىز...

– بەيجىڭ وليمپياداسىنان كەيىن سپورتتان قول ۇزۋگە بەكىندىم. بىراق اكەم رايىمنان قايتاردى. سونداي-اق ەلىمىز­دەگى بەلدى باپكەرلەردىڭ ءبىرى باۋىر­جان نۇرماحانوۆتىڭ ءوزى كەلىپ, بوزكىلەمگە ورالۋىمدى قيىلىپ سۇرادى. مەن اۋەلدە ء«دۇبىرلى دودالارعا قاتىستىرمايتىن بولسا, بەكەر-بوسقا دالاقتاپ قايتەمىن» دەپ باس تارتتىم. ونىڭ ۇستىنە مەن ءار جارىس قارساڭىندا 16-17 كيلو سالماقتان ارىلاتىنمىن. شامادان تىس سالماق قۋ دەنساۋلىققا كەرى اسەرىن تيگىزەتىنى بەلگىلى. بىراق باۋىرجان اعا مەنى كوندىردى. سودان 2009 جىلى ورالدا وتكەن قازاقستان چەمپيوناتىندا باس جۇلدەنى قانجىعاما بايلادىم. ەندى مەنىڭ الەم چەمپيوناتىنا قاتىسۋىما ەش كەدەرگى بولماۋعا ءتيىس ەدى. بىراق باسشىلار تاعى دا ەسكى اۋەندەرىنە باستى. ناتيجەسىندە, دانياعا سول باياعى سپيريدونوۆ ساپار شەكتى. ال مەن ەلدە قالدىم.

– ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇزدىك بالۋانىن ءبىر ەمەس, ەكى بىردەي بايراقتى باسەكەدەن شەتتەتۋ شەكتەن شىققاندىق قوي. سەن قالاي ويلايسىڭ؟

– قايعىردىم, كۇيىندىم, بىراق قولدان كەلەر دارمەن جوق. بۇل جاعداي مەنىڭ جۇيكەمدى ابدەن توزدىردى. تاعى دا سپورت­تان قول ۇزۋگە وقتالدىم. بىراق اكەم مەن باپكەرىم باۋىرجان نۇرماحانوۆ نامىسىمدى قامشىلايتىنداي سوزدەر ايتىپ, رايىمنان قايتاردى. ونىڭ ۇستىنە, ءوزىم دە بارلىق جاعدايدى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, اقىل تارازىسىنا سالدىم. ەلەۋلى تابىسقا قول جەتكىزبەي, بوزكىلەممەن قوش ايتىسقانىم قالاي بولار دەپ تولعاندىم. سول كەزدە جامبىل وبلىسىنىڭ سپورت باسقارماسىنىڭ باستىعى گاملەت قاي­ناربەكوۆ پەن وبلىستىق كۇرەس فەدەرا­تسياسىنىڭ پرەزيدەنتى الىمبەك جۇما­باەۆ قا­جەتتى جاعدايدىڭ بارلىعىن جاساي­مىز دەپ ۋادە ەتىپ, قايتا بوزكىلەمگە شىعۋ­عا ۇگىتتەدى. ءسويتىپ, اشۋىمدى اقىلعا جەڭ­گىزىپ, جاتتىعۋعا كىرىستىم.

– سوندا سەنىڭ جولىڭدى سان مار­تە بوگەگەن باستى قارسىلاسىڭ قازاق­ستان چەمپيوناتىنا بىردە-ءبىر رەت قا­تىسپادى ما؟

– سپيريدونوۆ تا باسقا لەگيونەرلەر سەكىلدى قازاقستاندا ءدال ءبىر پاتشا سەكىلدى ءومىر ءسۇردى. ونى بارلىعى دا بىلەدى. ول ەل چەمپيوناتىنا قاتىسپاسا دا, ءوزى قالاعان جارىستاردىڭ بارلىعىنا بارادى. ءوزىمنىڭ مىقتىلىعىمدى دالەلدەۋ ءۇشىن مەن ياكۋتيالىق سپورتشىنى تالاي جىل­دار اڭدۋمەن بولدىم. سپيريدونوۆ قاتىسا­تىن جارىستاردان قالماۋعا تى­رىستىم. بىراق ول مەنىمەن ايقاسۋدان قاي­مى­عا­تىن. ەكەۋمىزدىڭ جولىمىز تۇيىسەتىن ساتتە ءتۇرلى سىلتاۋدى جەلەۋ ەتىپ, بوزكى­لەمگە شىعۋدان باس تارتادى. ءوستىپ, ءوز ورەن­دەرىن وزەككە تەپكەن قازاقتار قايد­اعى ءبىر كەلىمسەكتى توبەسىنە شىعاردى. وسى­عان قالاي كۇيىنبەيسىڭ؟!

– اقجۇرەك, سەنىڭ باق جۇلدىزىڭ 2012 جىلى لوندون وليمپياداسىندا جارقىراي جاندى ەمەس پە. دەسەك تە تۇ­ماندى البيون ەلىنە بارۋ-بار­ما­ۋىڭ سوڭعى ساتكە دەيىن بەلگىسىز بولدى عوي؟

– ءيا, ءدال سولاي. 2011 جىلى قازاقستان چەمپيوناتىن كەزەكتى رەت ۇتتىم. ەندى وسى جولى ەشكىم ماعان توسقاۋىل قوي­مايتىن شىعار دەپ ويلادىم. بىراق ونىم بەكەر ەكەن. 2012 جىلى استاناداعى ليتسەنزيالىق ءتۋرنيردىڭ قارساڭىندا باپكەرلەر مەنى سپيريدونوۆپەن كۇرەستىردى. وسىلايشا, جەتى جىلدان كەيىن ەكەۋمىز العاش رەت بەتپە-بەت كەلدىك. بۇل باسەكەدە مەن ونىڭ تاس-تالقانىن شىعاردىم. كوپ ۇزاماي ىرىكتەۋدەن ىركىلمەي ءوتىپ, وليمپيا ويىندارىنىڭ جولداماسىنا يەلىك ەتتىم. عالامدىق دوداعا دايارلانىپ جاتقان ەدىم, رەسپۋبليكالىق فەدەراتسيانىڭ باسشىلارى تاعى دا سپيريدونوۆپەن «پريكيدكا» جاسايسىڭ دەگەن تالاپ قويدى. شىدامنىڭ دا شەگى عوي, بۇل جولى اشۋعا بۋلىعىپ «پريكيدكانىڭ نە قاجەتى بار؟ مەن لەگيونەردەن مىقتى ەكەنىمدى دالەلدەدىم. الدە بۇل «جەڭىلگەن كۇرەسكە تويمايدىنىڭ» كەرى مە؟!» دەپ ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتتىم. بىراق ولار ايتقانىنان قايتپادى. مەنىڭ جۇيكەمدى توزدىرىپ, ساعىمدى سىندىرعىسى كەلگەن باسشىلار مەن باپكەرلەر ەكەۋمىزدى تاعى ەكى رەت بەلدەستىر­دى. ەكى رەتىندە دە لەونيدتى وڭدىرماي ۇتتىم. سول كەزدە ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى التاي تاناباەۆ ءوزىنىڭ كەسىمدى ءسوزىن ايتىپ, مەن ءۇشىن اراشا ءتۇستى. سول سەكىلدى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى قانات بوزىمباەۆ تا بارىنشا قولدادى. مەن ول كىسىگە «ەگەر وليمپياداعا باراتىن بولسام, مەن سىزدەرگە التىن مەدال اپەرەمىن» دەپ ۋادە ەتتىم.

– لوندونداعى جارىستى ءساتتى باستاپ, باستاپقى باسەكەلەردە ۋكراينالىق اندرەي كۆياتكوۆسكي مەن ارمەنيالىق داۆيد سافاريانعا سان سوقتىردىڭ. جارتىلاي فينالدا سۋشيل كۋماردى دا ۇتىپ جاتقان ەدىڭ. سول كەزدە ءۇندى بالۋانى سەنىڭ قۇلاعىڭنان تىستەپ الىپ, ەرەجەنى ورەسكەل بۇزدى. سونى كورە تۇرا تورەشىلەر جۇمعان اۋزىن اشپادى. وسى جەردە ءبىر شيكىلىك بار سەكىلدى...

– سونىڭ الدىندا عانا مەن سۋشيل كۋماردى استاناداعى تۋرنيردە ۇتقان ەدىم. وسى جولى دا جەڭەتىنىمە سەنىمدى بولدىم. الايدا الەم جانە ازيا چەمپيونى, بەيجىڭ وليمپياداسى مەن ازيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى دەگەن اتاعى بار ءۇندىستاننىڭ وكىلى مەنى ابدەن زەرتتەپ كەلگەن ەكەن. ەكەۋمىز ءبىراز تىرەس­تىك. ءبىرىنشى كەزەڭدى ول ءوز پايداسىنا شەشسە, ەكىنشىسىندە مەنىڭ مىسىم باسىم بولدى. ءۇشىنشى كەزەڭدە 3:0 ەسەبىمەن الدا كەلە جاتتىم. باسەكەنىڭ اياقتالۋىنا نەبارى 49 سەكۋند قالعاندا ول ارامزا ارەكەتكە باردى. الدىندا كوزىمدى شۇقىعانى ازداي, قۇلاعىمدى وڭدىرماي تىستەدى. مەن ءبىراز كىبىرتىكتەپ قالدىم. سول ءساتتى پايدالانعان ول ارتىما شىقتى دا, كىلەمنىڭ ۇستىندە اينالدىرىپ, بەس-التى ۇپاي ولجالاپ ۇلگەردى. مەن قانسىراعان قۇلاعىمدى كورسەتىپ, تورەشىگە شاعىمداندىم. ول ەشتەڭە بولماعانداي سىڭاي تانىتتى. قاپتالداعى تورەشىلەر دە ءۇنسىز قالدى. سونىڭ بارلىعىن ءبىزدىڭ دوكەيلەر دە كوردى. بىراق ەشقايسىسى ءلام-ليم دەمەدى. ەگەر حالىقارالىق كۇرەس فەدەراتسياسىندا جاۋاپتى قىزمەت اتقارىپ وتىرعان اعامىز اقىرىپ, ادىلدىك تالاپ ەتكەندە مەن فينالعا شىعاتىن ەدىم. ال اقتىق سايىس­تا جاپونيالىق تاتسۋحيرو ەنەميتسۋدى ەڭسەرەتىنىمە ەش كۇمانىم جوق ەدى. بىراق سىن ساعاتتا قازاقتىڭ ۇلى ءۇشىن اراشا تۇسەتىن ەشكىم تابىلمادى.

– ءيا, بۇل ءبىر وكىنىشتى جاعداي بولدى. قوش, سونىمەن باس جۇلدەگە قولىڭ جەتپەدى. ال قولا مەدال ءۇشىن تارتىس قالاي ءوربىدى؟

– قولا مەدال ءۇشىن باسەكەدە بەيجىڭ وليمپياداسىنىڭ جەڭىمپازى, الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى رامازان شاحينمەن جولىم قيىستى. ول ۋاقىتتا داعىستاننىڭ حاساۆيۋرت قالاسىندا تۋىپ-وسكەن چەشەن جىگىتى تۇركيانىڭ نامىسىن قورعادى. بۇل تارتىس مەنىڭ پايداما شەشىلىپ, وليمپيا ويىندارىنىڭ قولا مەدالىن يەلەندىم.

– لوندونعا التىن الۋدى ماقسات تۇتقان بالۋاننىڭ قولا جۇلدەگە كوڭىلى تولماعان شىعار...

– قازاقستاننىڭ سپورتتىق تاريحىندا وليمپيادا چەمپيونى اتانعان تۇڭ­عىش ەركىن كۇرەس شەبەرى رەتىندە تاريحتا قالۋىما تاماشا مۇمكىندىگىم بولدى. بىراق شەشۋشى تۇستا ادىلەتسىزدىككە تاپ بولدىم. بۇل رەتتە وزگەلەرگە ەمەس, ءوز اعالارىمنىڭ «تىرلىگىنە» قاپا بولدىم. جاسىراتىن تۇگى جوق, ولار مەنىڭ وسىنداي بيىككە كوتەرىلۋىمدى قالامادى.

– سودان كەيىن قوماقتى تابىسقا اراعا بەس جىل سالىپ قانا 2017 جىلى قول جەتكىزدىڭ. سول ارالىقتا بابىڭ كەلىسپەدى مە, الدە باعىڭ جانبادى ما؟

– ونىڭ ءتۇرلى سەبەبى بار. 2013 جىلى كەزەكتى ءبىر وقۋ-جاتتىعۋ كەزىندە اسحانادا ۋلانىپ قالدىم. سول مەزەتتە-اق قاۋىپ ءوزىمنىڭ ەلىشىلىك جارىستارداعى قار­سىلاستارىمنان كەلگەنىن ءبىلدىم. ايت­پەسە, باسقا سالماق دارەجەلەرىندە كۇش سىناسىپ جۇرگەن جىگىتتەر ماعان قيانات جاساپ قايتسىن. ودان كەيىن 2014-2016 جىلدار ارالىعىندا اياعىما ءۇش رەت وپەراتسيا جاساتتىم. ونىڭ بارلىعى دەنساۋلىعىما كەرى اسەرىن تيگىزدى. وسى­لايشا, ءبىراز ۋاقىتىمدى جوعالتتىم. ازەر ەس جيىپ, قاتارعا قوسىلعاننان كەيىن ريو وليمپياداسىنا دايارلاندىم. بىراق سول كەزدە قازاقستان قۇراما كومانداسىندا كەڭەسشى-باپكەر قىزمەتىن اتقارعان سەرگەي بەلوگلازوۆ مەنى ليتسەن­زيالىق جارىس­قا قاتىستىرمادى. ءوز نارا­زىلىعىمدى بىلدىرگەن ەدىم, ول ايتقا­نىنان قايتپادى. بۇل ازداي, ءبىر جىل مەرزىمگە ۇلكەن سپورتتان شەتتەتتى. نە ءۇشىن, نە سەبەپتى ەكەنىن ماعان ءوزى دە, باسقالارى دا ءتۇسىندىرىپ ايتا المادى. وسىلايشا, برازيلياعا بارسام دەگەن ارمانىممەن قوش ايتىستىم.

– ءيا, سول كەزدەرى سەنىڭ ۇلتتىق كوماندامىزدىڭ كەڭەسشى-باپكەرىمەن جانجالداسىپ جۇرگەنىڭ جايىندا باق وكىلدەرىن جارىسا جازعان ەدى...

– ءيا, سەرگەي بەلوگلازوۆتىڭ كەرەمەت بالۋان بولعانىنا ەش كۇمان كەل­تىرمەيمىن. ول ماسكەۋ مەن سەۋل وليم­پيادالارىنىڭ جەڭىمپازى, التى دۇركىن الەم جانە بەس دۇركىن ەۋروپا چەمپيونى. بىراق اتاقتى بالۋاندار اراسىنان بەدەلدى باپكەرلەر تىم سيرەك شىعادى. ءدال وسى اڭگىمە رەسەي مامانىنا دا قاتىستى. وعان دەيىن بەلوگلازوۆ تالاي ەلدە جۇمىس ىستەدى. ول جاتتىقتىرعان كوماندالار­دىڭ ەشقايسىسى ءىرى دۇرمەكتەردە ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزە العان جوق. ءدال سونداي جاعداي قازاقستاندا دا قايتالاندى. ەلىمىزدىڭ ەركىن كۇرەسى دامىعاننىڭ ورنىنا كەرى كەتتى. جەرلەستەرىمىزدىڭ ناتيجەسى كۇرت ناشارلادى. ول ازداي, بەلوگلازوۆ قۇراما ساپىنداعى باپكەرلەر مەن بالۋانداردى ءبىر-بىرىنە ايداپ سالىپ, شاعىستىرا باستادى. سودان كوماندانىڭ ىشكى احۋالى بۇزىلدى. ونى بارلىعى دا بىلەدى.

– ەسەسىنە 2017 جىلى قازاقستان مەن ازيا چەمپيوناتىندا التىن تۇعىرعا كوتەرىلىپ, الەم چەمپيوناتىندا قولا مەدالدى موينىڭدا جارقىراتتىڭ. وسى جارىستار جايىندا بايانداپ بەرسەڭ...

– شىمكەنتتە 70 كيلو سالماقتا كۇرە­سىپ, ەل چەمپيونى اتاندىم. فينالدا اسا دارىندى بالۋانداردىڭ ءبىرى دانيار قايسانوۆتى قاپى قالدىردىم. مامىر ايىندا نيۋ-دەليدە ۇيىمداستىرىل­عان قۇرلىق بىرىنشىلىگىنە اتتاندىم. ءۇندىستاننىڭ باس شاھارىندا بارلىق قارسىلاسىمدى سىپىرا ۇتىپ, جارتىلاي فينالدا جاپونيالىق موموحيرو ناكامۋرانى جەڭدىم. اقتىق سىندا ريو وليمپياداسىنىڭ قولا جانە الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, ازيا چەمپيونى, وزبەكستاندىق يحتيەر ناۋ­رىزوۆتان باسىم ءتۇستىم. ارادا ءۇش اي وتكەن­نەن سوڭ پاريجگە ساپار شەكتىم. فران­تسيانىڭ استاناسىنداعى جەكپە-جەك­تەرىمدى دە جەڭىسپەن باستاپ, جارتىلاي فينالدا يتاليانىڭ ماقتانىشى, ريو وليمپياداسىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ەكى دۇركىن الەم جانە ءتورت دۇركىن ەۋروپا چەمپيونى فرانك چاميسوعا ەسە جىبەردىم. ودان كەيىن الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى, ەۋروپا ويىندارى مەن قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن تۇركيانىڭ تارلانى ياكۋب گوردى ۇتىپ, دۇنيەجۇزىلىك دودانىڭ قولا مەدالىن يەلەندىم.

– ءوزىڭنىڭ مىقتىلىعىڭدى مويىن­داتقاننان كەيىن سپورتتىق مانسا­بىڭ­دى ودان ءارى جالعاستىرعىڭ كەلمەدى مە؟

– ول كەزدە جاسىم 31-دەن اسقان ەدى. شىنىن ايتسام, كىلەمنىڭ سىرتىنداعى ارپالىستار مەنى ابدەن قاجىتتى. جۇي­كەم ابدەن توزدى. سونىڭ سالدارىنان دەنساۋلىعىم دا سىر بەرە باستادى. سودان ويلانا-تولعانا كەلە بوزكىلەممەن قوش ­ايتىسۋدى قۇپ كوردىم.

– قازىر قانداي قىزمەتتەسىڭ؟

– قازىرگى كەزدە جامبىل وبلىستىق مامانداندىرىلعان وليمپيادالىق سپورت مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ ديرەكتورىمىن. اللا قالاسا, ءوزىم باسشىلىق ەتىپ وتىرعان مەكتەپتەن كەلەشەكتە وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا اتوي سالاتىن تالاي ساڭلاق سپورتشىلار شىعادى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىن.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن

عالىم سۇلەيمەن,

«Egemen Qazaqstan»