رۋحاني مۇرالار ءدىن وكىلدەرىنە تانىستىرىلدى

كونفەرەنتسياعا قۇتتىقتاۋ ءسوز ايتقان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني نىعىمەتوۆ كەزىندە قىزىلجار قالاسىندا توعىز مەشىت بولعانىن, سونىڭ ءبارىنىڭ جانە وبلىستىڭ اۋداندارى مەن اۋىلدار مەشىتىنىڭ جالپى سانى 49 يمامى قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, كوبى اتىلعانىن ەسكە سالدى. سونىڭ ىشىندە ماعجان وقىعان مەدرەسەنىڭ ۇستازى بە­گىشەۆ تە بولعان. قۋعىن-سۇر­گىن قۇرباندارىن جاپپاي اق­تاۋ جونىندەگى پرەزيدەنتتىڭ جار­لىعىمەن قۇرىلعان كوميسسيا ولاردىڭ ءبارىنىڭ جارقىن ەسىمدەرىن اقتاۋ جولىندا ەڭبەك ەتۋدە, دەدى ول ءوزىنىڭ سوزىندە.  

بايانداماشىلار قاتارىندا قمدب «ۋاعىز جانە ناسيحات» ءبولىمىنىڭ مامانى دۋ­مان سايفۋللين, «بوتاي» مەملە­كەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي قورىعىنىڭ ديرەكتورى قۋانىش شاقشاقوۆ, م.قوزىباەۆ اتىن­داعى سقۋ پروفەسسورى اقما­رال ىبىراەۆا, قازاقستان رەس­پۋبليكاسى ۇلتتىق ۇلانى اس­كەري ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جانباتىر سارتاەۆ, «استانا» حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتى جوعارى ونەر مەكتەبىنىڭ دەكانى سايات ىبىراي جانە ت.ب. بولدى.

«بوتاي» مادەنيەتى: وتكەنى مەن بۇگىنى» تاقىرىبىنداعى بايانداماسىندا قۋانىش شاق­شاقوۆ وسىدان بەس مىڭ جىل بۇرىن ادامزاتتىڭ جىلقىنى العاش رەت سولتۇستىك قازاقستان اۋماعىندا قولعا ۇيرەتكەنىن جانە سول كەز تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىستىق بۇيىمدارى مەن شارۋاشىلىق قۇرالدارىنىڭ زەرتتەلىپ جاتقانىن, تۇرعى­لىقتى مەكەندەرىنىڭ قۇرىلىسى مەن ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى دا كوپتەگەن اڭگىمە ايتتى.

ال اقمارال ىبىراەۆا  ءوڭىر­دىڭ ەتنوستىق ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى باياندادى. بۇل جەردەن كەزىندە ساق, سارمات, ماسساگەت تايپالارى وتكەنىن, كەيىن قىپشاق, ارعىن, كەرەي تايپالارىنىڭ قونىستانعانىن عىلىمي دالەلدى پىكىرلەرمەن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە ول التىن وردا مەن «قى­زىل وبا» قورىمىنىڭ تاريحىنا شولۋ جاسادى. «قىزىل وبانىڭ» ماڭىندا باسقا دا التىن وردا حاندارىنىڭ بىر­نەشە قورىمدارىنىڭ تابىلىپ جاتقانى كەزىندە بولعان الىپ يمپەريانىڭ ورتالىعى سولتۇستىك قازاقستان دالاسى ەكەندىگىنىڭ دالەلى», – دەدى ول. 

اسكەري ينستيتۋتتىڭ ديرەكتورى جانباتىر سارتاەۆ سولتۇستىك قازاقستان وڭىرىندە ۇلى دالانىڭ تاريحىنا ەنگەن 13 باتىردىڭ دۇنيەگە كەل­گەنى دالەلدەنگەنىن جەتكىزدى. «سولتۇستىك قازاقستان جانە ابىلاي حان» دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاساعان وسى جولدار­دىڭ اۆتورى قازاقتىڭ ۇلى حانى­نىڭ قىزىلجار قالاسىمەن بايلانىسى تىعىز بولعانى, قازىرگى قالانىڭ اۋماعىندا وزىنە اعاشتان ءۇي سالدىرعانى, ورىس پاتشالىعىنىڭ حانعا بوساتىپ وتىرعان استىعى مەن اقشاسىنىڭ دا وسى قالادا بەرىلگەنى تۋرالى باياندادى. سونىمەن بىرگە ءبىز كەزىندە رەسەيدىڭ باتىس وبلىستارى جانە ۋكراينادان قونىس اۋدارىپ, قازاقستانعا كوشىپ كەلگەن شارۋالاردىڭ قىستاعى مەن حۋتورلارىنىڭ, دەرەۆنيالارىنىڭ اتاۋلارى تەگىس حريستيان ءدىنىنىڭ اپوستالدارى, ارحانگەلدەرى, ۋگودنيكتەرى جانە ءدىني مەرەكەلەرىنىڭ اتاۋى­مەن اتالعانىن جەتكىزدىك. بۇل – قازاق دالاسىنا حريستيان ءدىنىن تاراتۋدىڭ ءبىر قيتۇرقى امالى ەدى. ء«الى كۇنگە ءبىزدىڭ اۋداندارىمىزدا نيكولاەۆكا, ميحايلوۆكا, پەتروۆكا, پوكروۆكا, روج­دەستۆەنكا, بوگوليۋبوۆو, سپا­سوۆكا, سۆياتودۋحوۆكا, بلاگو­ۆەششەنكا جانە ت.ب. اۋىل-سەلو اتاۋلارى سامساپ تۇر. كەي­بىرى ءتىپتى بىرنەشەۋدەن. «كوم­مۋنيستەر ءوز بيلىگىنىڭ كەزىندە دىنگە قارسىمىز, ءدىن – اپيىن دەپ مەشىتتەر مەن شىركەۋلەردى تالقان قىلسا دا وزدەرىنىكى بولعان سوڭ ءدىن اتاۋلارىن جويماعان. وسى اۋىل-سەلولاردىڭ ءبارىنىڭ دە جەر-سۋعا بايلانىستى قازاقى اتاۋلارى بار. ونىڭ ۇستىنە قازىر بۇل اۋىلداردىڭ كوبىندە مۇسىلمان حالقى وكىلدەرىنىڭ ۇلەسى باسىم. سوندىقتان حريس­تيان اتاۋلارىن وزگەرتۋگە, ەلى­مىزدىڭ ونوماستيكالىق ساياساتىنا سىزدەر دە ۇلەس قوسىپ, ءدىني ۋاعىزدارىڭىزدا وسى ماسە­لە­لەردى دە جاماعاتتىڭ قۇلاعىنا جەتكىزىپ وتىرۋ­لارىڭىز كەرەك» دەدىك ءبىز ءوز سوزىمىزدە. 

كونفەرەنتسيانىڭ سوڭىندا قاتىسۋشىلارعا باس ءمۇفتي ناۋ­رىزباي قاجى تاعان ۇلىنىڭ باسشىلىعىمەن دايىندالعان «يحسان – رۋحاني تاربيە نەگىزى» جيناعى مەن قمدب سولتۇستىك قازاقستانداعى وكىل يمامى حامزات قاجىمۇرات ۇلىنىڭ «ۋاقىت  جانە سەن» اتتى كىتابى تاراتىلدى. ال كونفەرەنتسيا ماتەريالدارى جەكە جيناق بولىپ شىعارىلاتىنى ايتىلدى.

پەتروپاۆل