ماجىلىستە پالاتا سپيكەرى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا دەپۋتات ەركىن شپانوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇزاقباي قارابالينگە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان بولاتىن. وندا تومەندەگى ماسەلە كوتەرىلىپ, بىلاي دەلىنگەن ەدى:
«ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا, بۇكىل ورال-كاسپي باسسەينى ەكوجۇيەسىنىڭ جاعدايىنا تەرىس اسەرىن تيگىزەتىن اتىراۋ ءوڭىرىنىڭ ماڭىزدى ەكولوگيالىق پروبلەمالارى جايلى كوپتەگەن جىلدار بويى ايتىلىپ كەلەدى. مۇناي وندىرەتىن كومپانيالار وكىلدەرىنىڭ بەكىتۋلەرى بويىنشا قورشاعان ورتانى قورعاۋ – ستراتەگيالىق قوندىرعىلاردىڭ ءبىرى.
مىسالى, بولاشاعى جوق بولىپ قالعان نەمەسە مۇنايى تاۋسىلىپ, ونداعان جىلدار بۇرىن قاراۋسىز قالعان ۇڭعىمالار باياۋ ارەكەت ەتەتىن مينالار سياقتى كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىندا شاشىلىپ جاتىر. ەسكى ۇڭعىمالاردان ەكولوگياعا ولشەۋسىز زالال كەلتىرەتىن مۇناي نەمەسە گازدىڭ بۇرقاعى اتقىلاۋى مۇمكىن.
ولار قۇرلىقتا بۇرعىلاندى, الايدا, تەڭىز دەڭگەيى كوتەرىلگەن توقسانىنشى جىلدارى ۇڭعىمالاردىڭ ءبىر بولىگى سۋ استىندا نەمەسە سۋ باسۋى ىقتيمال ايماقتاردا قالدى. 2004 جىلى قاۋىپتى ۇڭعىمالاردى جويۋ باعدارلاماسىنا مەملەكەت 3 ميلليارد تەڭگە ءبولدى. بەس جىل ىشىندە 47 ۇڭعىما جويىپ ۇلگەرىلدى. 2009 جىلدان باستاپ جۇمىستاردى قارجىلاندىرۋ توقتاتىلدى.
قازىرگى كەزدە قانشا ۇڭعىمانىڭ بار ەكەنىن ەشكىم ءبىلمەيدى, ويتكەنى, ەشقانداي زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەن جوق. ءارتۇرلى كوزدەردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا اتىراۋ وبلىسىنىڭ اۋماعىندا, كاسپي تەڭىزى ايدىنىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندە تسيفرلار 1400-دەن 2000-عا دەيىن وزگەرىپ تۇرادى.
قاراۋسىز قالعان ۇڭعىمالاردىڭ ماسەلەسى, تەك اتىراۋ وبلىسىندا وتكىر بولىپ تۇرعان جوق. ول كورشىلەس جاتقان ماڭعىستاۋ وبلىسىندا دا از ەمەس. وندا 229 ەسكى ۇڭعىمالار سۋ استىندا قالعان جانە بىرنەشە ءجۇزى سۋ باسۋ قاۋپى بار ايماقتاردا ورنالاسقان. بۇل – مۇنايلى ايماقتىڭ ورتاق پروبلەماسى.
بۇرعىلانعان ۇڭعىمالار سانىن, ولاردىڭ جاعدايىن جانە ولاردىڭ ىشىندە قانشاسى سۋ باسۋ ايماعىندا تۇرعانىن انىقتاۋ ءۇشىن تەز ارادا زەرتتەۋ قاجەت.
بۇگىندە وسىنداي ۇڭعىمالاردىڭ ارقايسىسى – بولجاپ بولمايتىن ەكولوگيالىق قاۋىپ. اسىرەسە, اگرەسسيالىق سۋ ورتاسىندا تۇرعاندارى قاۋىپتى. تەڭىزدەگى قاراۋسىز قالعان ۇڭعىمالاردان مۇنايدىڭ اعۋى وڭتۇستىك-باتىس, تاجىعالي جانە پريبرەجنىي كەن ورىندارىندا بولدى. ولاردى كونسەرۆاتسيالاۋ وراسان زور كۇش-جىگەردى قاجەت ەتەدى.
ۇكىمەتتىڭ 2013 جىلعى 11 قازانداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى پروبلەمانى زەردەلەۋگە جانە باتىس وڭىرلەردەگى قاراۋسىز قالعان ۇڭعىمالاردى جونگە كەلتىرۋگە تاپسىرما بەردى. مۇناي جانە گاز مينيسترلىگى ەسكى ۇڭعىمالاردى جويۋعا قاراجات بولەمىز دەپ ۋادە ەتكەن. الايدا, بۇگىنگى تاڭدا ناقتى ءىس-قيمىل بايقالمايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋعىزىپ وتىر.
مۇمكىندىكتى پايدالانىپ جانە ءبىزدىڭ سايلاۋشىلاردىڭ تىلەكتەرىن ورىنداۋ ماقساتىندا, سىزدەن وسى ماڭىزدى مىندەتتى شەشۋگە جاردەم كورسەتۋىڭىزدى سۇرايمىز».