ءمامس: جەڭىلدىككە يە 15 سانات قاتارىنا كىمدەر كىرەدى؟

مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ ءۇشىن تو­لەن­گەن جارنالار مەن اۋدارىم­دار ۇلتتىق بانكتىڭ ارنايى شو­تىنا تۇسەدى. ولاردىڭ كوپ بو­لىگى شامامەن 11 ملن ادام ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان تولە­نە­تىن اي سايىنعى جار­نا­لار­عا جۇمسالادى. 2022 جىلى جەڭىلدىك ساناتىنداعى ءبىر ادامعا مەملەكەت اي سايىن 3 621 تەڭگە جارنا تولەيدى. جەڭىلدىگى بار 15 سانات «ساقتاندىرىلعان» مارتەبەسىنە يە جانە ولارعا ءمامس تىزىمىنە كىرەتىن بارلىق مەديتسينالىق قىزمەت تەگىن كورسەتىلەدى.

مەملەكەت ەسەبىنەن ءمامس ءۇشىن جارنا تولەنەتىن جەڭىل­دىك­كە يە 15 سانات قاتارىنا كىمدەر جانە قالاي كىرەدى:

1) 18 جاسقا دەيىنگى بالالار. بالاعا تۋ تۋرالى كۋا­لى­­گى تابىستالعان, ياعني جەكە ساي­­كەستەندىرۋ ءنومىرى (جسن) بە­رىل­گەن ۋاقىتتان باستاپ «ساق­تان­دىرىلعان» بولىپ سانالادى.

2) جۇمىسسىز رەتىندە رەسمي تىركەلگەن تۇلعالار. مۇنداي مارتەبە الۋ ءۇشىن حالىقتى جۇ­مىس­پەن قامتۋ ورتالىعىنا بارىپ, جۇمىسسىز رەتىندە رەسمي تىركەلۋ قاجەت.

3) جۇمىس ىستەمەيتىن جۇكتى ايەلدەر. اتالعان جەڭىلدىك سانا­تىنا ەنۋ ءۇشىن ايەل تىركەلگەن ەم­حانادا جۇكتىلىگى بويىنشا ۋاق­تىلى ەسەپكە تۇرۋعا ءتيىس. سوڭ­عى 2 ايدا ول ءۇشىن زەينەتاقى جار­نالارى مەن الەۋمەتتىك اۋدا­رىم­داردىڭ بولماۋى شارت. جەكە كاسىپكەرلەر رەتىندە تىر­كەلگەن جانە ءوز قىزمەتىن توق­تات­پاعان ايەلدەر, سونداي-اق بجت تولەيتىن ايەلدەر جۇمىس ىس­تەيتىن بولىپ سانالادى جانە جە­ڭىلدىك ساناتىنا ەنگىزىلمەيدى.

4) ءۇش جاسقا تولماعان بالا تار­­بيەسىمەن اينالىساتىن جۇ­مىس ىستەمەيتىن تۇلعا. بۇل سا­نات­تاعىلار اۆتوماتتى تۇردە «ساق­­­­تاندىرىلعان» مارتە­بە­سىنە يە بولادى. بىراق رەسمي تۇر­­دە جۇ­مىس ىستەمەۋى جانە دە ولاردىڭ اتىنا سوڭعى 2 ايدا زەي­­نەتاقى جارنالارى مەن الەۋ­مەت­­تىك اۋدارىمدار جاسالماعان بول­ۋى كەرەك.

5) جۇكتىلىككە جانە بوسانۋعا, جاڭا تۋعان بالانى اسىراپ الۋعا باي­لانىستى, سونداي-اق بالا ءۇش جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇ­تى­مىنە بايلانىستى دە­ما­لىس­­تاعى تۇلعا. ولار دەما­لىس­قا رەس­مي تۇردە شىققان كەزدە «ساق­تاندىرىلعان» مارتە­بە­سىن الادى.

6) مۇگەدەك بالانى كۇتىپ-باعا­تىن, جۇمىس ىستەمەيتىن ادامدار. بالانىڭ ءتيىستى قۇجاتتارىن دايىنداعان كەزدە كۇتىم جاسايتىن تۇلعانىڭ مالىمەتتەرى دە­رەك­قورعا ەنگىزىلەدى. كە­يىن اۆتوماتتى تۇردە «ساقتاندىرىلعان» مارتەبەسىن يەلەنەدى.

7) ءبىرىنشى توپتاعى مۇگە­دەككە كۇتىم جاسايتىن جۇمىس ىس­تە­­مەيتىن ادام. مۇم­كىن­دىگى شەك­تەۋلى جاننىڭ ءتيىستى قۇجات­تا­رىن دايىن­دا­عان كەزدە كۇتىم جاسايتىن تۇلعانىڭ ما­لى­مەت­تەرى دەرەك­قورعا ەنگى­زى­لەدى. ىزىنشە «ساق­تان­دى­رىل­عان» مارتەبەسى اۆ­تو­ماتتى تۇردە بەرىلەدى.

8) زەينەتاقى تولەمدەرىن الۋشىلار, ونىڭ ىشىندە ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى. بۇل جەردە مەملەكەتتەن ساق­تان­دىرىلعانداردىڭ تىزىمىنە قازاق­ستان­نىڭ بىرىڭ­عاي جيناق­تاۋ­شى زەينەتاقى قورىنان زەينەتاقى الاتىنداردىڭ عانا ەنگىزىلگەنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. زەينەتاقىنى ءالى رەسمي تۇردە راسىمدەمەگەن ادامدار جانە باسقا مەملەكەتتەردەن زەينەتاقى الاتىن ادامدار جەڭىلدىك مارتەبەسىن الا ال­مايدى.

9) قىلمىستىق-اتقارۋ (پەني­تەن­تسيارلىق) جۇيەسىندە سوت ۇكىمى بويىنشا جازاسىن وتەپ جۇرگەن ادامدار. بۇل جەڭىلدىك ساناتىنا ەنۋ ءۇشىن قاماۋداعى مەكەمەنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى جازاسىن وتەۋشى ادامنىڭ دە­رەك­تەرىن اقپاراتتىق جۇيەگە ەنگىزۋى قاجەت.

10) تەرگەۋ يزولياتور­لارىن­دا­عى ادامدار, سونداي-اق ۇيقاماق تۇ­رىندەگى بۇلتارتپاۋ شاراسى قول­دانىلعان جۇمىس ىستەمەيتىن ادامدار. بۇل ساناتتاعى جاندار تۋرالى مالىمەتتى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قىزمەتكەرلەرى جۇيەگە ەنگىزەدى.

11) جۇمىس ىستەمەيتىن قان­داس­تار. «قانداس» كۋالىگىن العان سوڭ, سوڭعى ەكى ايدا ءمامس ءۇشىن تولەم جاسالماعان بولۋ كەرەك. سوندا اۆتوماتتى تۇردە جە­ڭىل­دىك ساناتىنا ەنگىزىلەدى.

12) «التىن القا», «كۇمىس القا» القالارىمەن مارا­پات­تال­عان نەمەسە بۇرىن «باتىر انا» اتاعىن العان, سونداي-اق I جانە II دارەجەلى «انا داڭقى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان كوپ­بالالى انالار اۆتوماتتى تۇر­دە «ساقتاندىرىلعان» مار­تە­بە­سىنە يە بولادى.

13) مۇگەدەكتەر. رەسمي قۇجا­تى شىققان كەزدە, مارتەبە اۆتو­مات­­تى تۇردە بەرىلەدى.

14) ورتا, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك, ورتا بىلىمنەن كەيىن­گى, جوعارى ءبىلىم بەرۋ, سونداي-اق جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىم­دا­رىندا كۇن­دىز­گى وقۋ نىسانىندا ءبىلىم الاتىن تۇلعالار. قازاقس­تاندا وقي­تىن ستۋدەنتتەر جەڭىل­دە­تىل­گەن ساناتقا اۆتوماتتى تۇردە قوسى­لا­دى.

بۇل جەردە شەتەلدىك وقۋ ورىن­دارىندا كۇندىز وقيتىن قا­زاق­ستاندىق ستۋدەنتتەر ءمامس جۇيە­سىندە «ساقتاندىرىلعان» تۇلعالاردىڭ اۆتوماتتى تۇردەگى جەڭىلدىك مارتەبەسىن بىردەن الا المايتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. ولار egov.kz ەلەكتروندى ۇكى­مەت پورتالىنداعى سەرۆيستى پاي­­دالانا وتىرىپ, جۇيەدە ءوز بە­تىن­شە تىركەلۋى قاجەت. ول ءۇشىن تومەندەگى ارەكەتتەردى ورىنداۋ كەرەك:

- ىزدەۋ جولاعىنا «شەتەلدە وقي­تىن ستۋدەنتتەردى تىركەۋ» دەپ تەرۋ;

- اشىلعان تەرەزەدە ءوتىنىشتى تول­تىرۋ جانە وقۋدى راستايتىن قۇجاتتاردى قوسا بەرۋ;

- وتىنىشكە ەتسق كومەگىمەن قول قويۋ;

-كوپ جاعدايدا ساقتان­دى­رۋ­دىڭ جەڭىلدىك مارتەبەسى جولداردى دۇرىس تولتىرعان ۋاقىتتا 10 جۇمىس كۇنى ىشىندە بەرىلەدى;

-ەگەر ساقتاندىرۋدىڭ جەڭىل­دىك مارتەبەسىن بەرۋ كورسە­تىل­گەن مەرزىمنىڭ ىشىندە جۇزەگە اسى­رىلماسا, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق دەپارتامەنتىنە حابارلاسۋ قاجەت.

ستۋدەنت ءاربىر سەمەستر اياق­تال­عاننان كەيىن ساق­تان­دى­رى­لۋ مارتەبەسىن تەكسەرۋى جانە وقۋدىڭ وزەكتىلىگىن راستاۋى قا­جەت ەكەنىن ەسىندە ۇستاعانى دۇ­رىس. ويتكەنى دەرەكقورداعى مالىمەتتەر وزگەرۋى مۇمكىن.

15) جۇمىس ىستەمەيتىن مەم­لە­­كەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كو­مەك الۋشىلار. الەۋمەتتىك تو­لەم تاعايىندالعان كەزدە «ساق­تاندىرىلعان» مارتەبەسى اۆتوماتتى تۇردە بەرىلەدى.

ەگەر ءسىز وسى 15 ساناتتىڭ بى­رى­نە كىرسەڭىز, بىراق «ساق­تان­دى­رىل­ماعان» بولساڭىز, راستايتىن قۇجاتتار ءتىزىمىن جيناپ, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا تاپسىرۋىڭىز كەرەك. اقپارات مەملەكەتتىك ورگاندارعا جولدانىپ, ءتيىستى شارالاردان سوڭ سىزگە «ساقتاندىرىلعان» مار­تەبەسى بەرىلەدى جانە ءسىز ءۇشىن مەم­لەكەت جارنا تولەيدى.

ازاماتتار ءۇشىن fms.kz رەسمي سايتى, 1406 بايلانىس ورتا­لى­عى, Qoldau 24/7 ءموبيلدى قوسىمشاسى جانە Telegram-داعى SaqtandyryBot جۇمىس ىستەيدى. ءدال وسى بايلانىس ارنالارى ساقتاندىرۋ مارتەبەسىن تەكسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ egov.kz سايتىنداعى «دەنساۋلىق ساقتاۋ» بولىمىنە ءوتىپ, «مەديتسينالىق قىز­مەتتەر تۋرالى جانە ءمامس ءۇشىن اۋدارىلعان سومالار تۋرالى اقپارات» مەملەكەتتىك قىز­مە­تى ارقىلى مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ جۇيەسىندەگى ءوز مار­تە­بەڭىزدى تەكسەرۋگە مۇمكىندىك بار.