ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە وتكەن «Data Journalism & Social Media Camp 2022» حالىقارالىق لاگەرى ەلىمىزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا مۇشە بولۋىنا 30 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ, تسيفرلاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك جەلىلەر جونىندەگى باعدارلامانى قولداۋ ماقساتىندا ءوتتى.
سالتاناتتى ءىس-شارا بۇۇ-نىڭ بەيبىتشىلىك ۇندەۋىنە قولداۋ بىلدىرە وتىرىپ, AlfaSat كومانداسىنىڭ Voice of the peace – «بەيبىتشىلىك داۋىسى» حابارلاماسىن تاسىمالدايتىن شاردى اۋەگە ۇشىرۋمەن باستالدى.
ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتە 2014 جىلدان بەرى بۇۇ اكادەميالىق ىقپال ەتۋ باعدارلاماسىنىڭ تۇراقتى دامۋ جونىندەگى جاھاندىق ورتالىعى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. وتاندىق جۋرناليستيكانىڭ زاماناۋي كەڭىستىكتەگى باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋدى ماقسات ەتكەن بۇل پلاتفورما جاس ءارى تاجىريبەلى جۋرناليستەر ءۇشىن مەديا الاڭعا اينالدى. جيىنعا فرانتسيا, اقش, رەسەي, وزبەكستان, اۋعانستان, قىرعىزستان ەلدەرىنەن قاتىسقان ساراپشىلار جاھاندىق وزگەرىستەر جاعدايىندا كاسىبي كەڭىستىكتە پىكىر الماسۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, Data جۋرناليستيكا مەن تسيفرلاندىرۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ عالامدىق ۇردىستەرگە ىقپالى تۋرالى زەرتتەۋلەرىمەن ءبولىستى.
حالىقارالىق پلاتفورمانىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى سانسىزباي ماديەۆ قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ الەمدىك كوممۋنيكاتسياداعى ءرولى مەن الدىندا تۇرعان مىندەتتەرىنە توقتالدى. «قازىرگى كەزدە عالامدىق ۇدەرىستەر جۋرناليستيكاعا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. ءجۋرناليستىڭ مىندەتى اقپارات تاراتۋشى عانا ەمەس, اعارتۋشىلىق قىزمەتتى دە قاتار الىپ جۇرۋىمەن ماڭىزدى. وسى تۇستا «جاڭا تەحنولوگيالار قارقىندى دامىپ بارا جاتقان كەزەڭدە جۋرناليستەر اعارتۋشىلىق مىندەتىن اتقارا الا ما؟», «وعان تسيفرلاندىرۋ, Big Data ونىمدەرى قانشالىقتى مۇمكىندىك بەرەدى؟», دەگەن ساۋالدار تۋىندايدى. كۇردەلى ماسەلەلەرمەن بەتپە-بەت كەلە وتىرىپ, كاسىبيلىك ۇدەسىنەن شىعۋ كوممۋنيكاتسيا وكىلدەرىنە زاماناۋي ترەندتەردى مەڭگەرۋدى تالاپ ەتەدى. اقپاراتتىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرۋ, دەرەككوزدى انىقتاۋ, جالعان مالىمەتتەردىڭ جاريا بولۋىنا جول بەرمەۋ ارقىلى مەديا كەڭىستىكتە ساۋاتتى رەسۋرستاردى قولدانۋ جوعارى ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتكە بايلانىستى», دەدى ول. الەۋمەتتىك مەديانىڭ جاھاندىق قاۋىپ-قاتەرلەر كەزەڭىندەگى رولىنە توقتالعان ساراپشى بۇۇ باعدارلاماسى اياسىندا ءوتىپ جاتقان مەديا پلاتفورمانىڭ بولاشاق مامان يەلەرى ءۇشىن ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى. «بۇگىندە وتاندىق جۋرناليستيكانىڭ الدىندا الەمدىك مەديانىڭ بيىك بەلەستەرى تۇرعاندىعىن ەسكەرگەندە, تسيفرلى كەڭىستىك ماماندارىن قالىپتاستىرۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى», دەدى ويىن تۇيىندەگەن س.ماديەۆ.
بۇۇ جاھاندىق كوممۋنيكاتسيالار دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى, قازاقستانداعى بۇۇ اقپاراتتىق بيۋروسىنىڭ باسشىسى ۆلاستيميل سامەك وتىز جىل ىشىندە تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالار بارىسىنا توقتالدى. «تسيفرلى تەحنولوگيالار ادامزاتتىڭ ىقپالداستىعىن دامىتا وتىرىپ, كوممۋنيكاتسيانىڭ جاڭا باعىتتارىنا جول اشادى. كەز كەلگەن مەملەكەت, قالا, ايماقتاردىڭ دامۋىندا زاماناۋي تەحنولوگيالار جوعارى ءرول اتقارادى. اۋقىمدى حاب رەتىندە تۇراقتى دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستان اۋماعىندا جىلدان-جىلعا تيىمدىلىگى ارتىپ كەلەدى. بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى جانە يۋنەسكو جوبالارى اياسىندا مادەنيەت, عىلىم جانە ءبىلىم سالاسىندا مازمۇندى, ناتيجەلى ىقپالداستىققا جول اشۋدا», دەپ اتاپ ءوتتى ۆ.سامەك.
جيىن مودەراتورى, جۋرناليستيكا فاكۋلتەتى ءباسپاسوز جانە ەلەكتروندى باق كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گۇلميرا سۇلتانباەۆا بۇۇ تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىن قولداي وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەستىگىن, سونىمەن بىرگە سوڭعى ءۇش جىلدا Data جۋرناليستيكا بويىنشا ماگيسترلىك تولىققاندى باعدارلاماسىنىڭ جۇزەگە اسىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. «نارىق تالاپتارىنا ساي ماماندار دايارلانىپ جاتىر. بيىل ماسەلەن دەرەكتەر جيناقتاۋ, وڭدەۋ, ۆيزۋالداۋ فورماتىندا مەديا تاراتۋعا ۇيرەتەتىن سالادا ىستانبۇل ۋنيۆەرسيتەتىمەن قوس ديپلومدى جۇيە ىسكە اسادى», دەپ اتاپ ءوتتى ول. ال قازاق, وزبەك, قىرعىز, تاجىك تىلدەرىندە قولجەتىمدى بولاتىن وقۋ-ادىستەمەلىك قۇرالدارى يۋنەسكو ساراپتاماسىنان وتەتىن بولادى.
جيىن بارىسىندا Ufuq News حالىقارالىق جاڭالىقتار اگەنتتىگىنىڭ جەتەكشىسى موحامماد ماحدي نۋري قازاقستاندا ءبىلىم الىپ جاتقان اۋعانستاندىق ستۋدەنتتەردىڭ ءبىلىم ساپاسىنا, حالىقارالىق ىقپالداستىق كەلىسىمدەرىنە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, مىڭنان استام تۇلەكتىڭ بولاشاققا جولداما العانىن جەتكىزدى. «بۇگىندە 700-دەن استام اۋعانستاندىق ستۋدەنت ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتە, سونداي-اق مەديتسينا, حالىقارالىق قاتىناستار, ەكونوميكا سالاسىندا جوعارى ءبىلىم الۋدا. ولار كەلەشەكتە ءوز ەلىنىڭ عانا ەمەس, الەمدىك دامۋ ۇدەرىستەرىنە ۇلەسىن قوساتىن بولادى», دەدى ول.
زاماناۋي جۋرناليستيكادا دەرەكتەردىڭ ماعىناسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ «ينفورماتسيوننايا كۋلتۋرا» ۇەۇ بىرلەسكەن قۇرىلتايشىسى ۆاسيلي بۋروۆ Data ءجۋرناليستىڭ مىندەتى تۋرالى ايتىپ, دايىن ءونىم ۇسىنۋعا دەيىنگى كەزەڭدەرگە توقتالدى. ال YouTube Central Asia ساراپشىسى الەكساندر مەلەنتەۆ YouTube Qazaqstan پلاتفورماسىنداعى سوڭعى دەرەكتەرمەن ءبولىستى. مۇمكىندىگى مەن ەرەكشەلىكتەرىنە, ستاتيستيكاسىنا شولۋ جاسادى. سپيكەر اتاپ وتكەندەي, پايدالانۋشىلار سانى ايىنا 13 ملن-نان اساتىن پلاتفورمادا تابىس تاۋىپ, زاماناۋي كونتەنتتى ءتيىمدى قولدانۋعا بولادى. الايدا اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان ءمان بەرەتىن تۇستارى بار ەكەنىن دە ەسكەرتتى.
بۇۇ كۇزەت جانە قاۋىپسىزدىك دەپارتامەنتىنىڭ قاۋىپسىزدىك بويىنشا كەڭەسشىسى د.راشيد, ءسىم الماتى قالاسىنداعى وكىلدىگىنىڭ ساياسي ىنتىماقتاستىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى ا.ارەنوۆا, «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەندياتى, نيۋ-يورك فيلم اكادەمياسىنىڭ تالىمگەرى ج.مامەجانقىزى, ليون ۋنيۆەرسيتەتىنەن (فرانتسيا) PhD ە.ءپىرمانوۆا, سلوۆاكيا عىلىم اكادەمياسىنىڭ بولجاۋ ينستيتۋتىنان PhD ۆ.باچيشين, تاعى دا باسقا ساراپشىلار حالىقارالىق ىقپالداستىقتاعى تسيفرلاندىرۋدىڭ ءرولى, زاماناۋي كوممۋنيكاتسيادا Big Data ونىمدەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالدى. وسى ورايدا Data جۋرناليستيكا, ماماندىققا سۇرانىس جانە قاجەتتىلىك, جاھاندىق ساناتتاعى جوبالار, Data – شەجىرە جاساۋ قۇرالدارى, ەسەپتەۋ ادىستەرى, data-driven – ماركەتينگ, CRM جانە اناليتيكا, دەرەكتەر جۋرناليستيكاسىنداعى ستارتاپتار, سونىمەن بىرگە الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى شىنايىلىق تاقىرىپتارى تالقىلانىپ, ساراپشىلار ستۋدەنتتەر قويعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.
الماتى