ۇلتتىق قور اكتيۆى ازايا ءتۇستى

«شيكىزات ەكسپورتى كولەمىنىڭ ۇلعايۋى (قاڭتار-اقپاندا + 11 پايىز), ەنەرگەتيكالىق رەسۋرس­تار نارىعىنداعى باعانىڭ ءارى قارايعى ءوسۋى (+ 38 پايىز), ۇلت­تىق ۆاليۋتا كۋرسىنىڭ السىرەۋى (8,2 پايىزعا) جانە ەلدەگى جو­عارى ەكونوميكالىق بەلسەندى­لىك فونىندا ء(ىجو 4,4 پايىز­عا ءوستى) – شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەتتى تولىقتىرعان سالىق ءتۇسىمى ايتارلىقتاي ارتتى. 2022 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىزىندا 4,7 ترلن تەڭگە سالىق جينالدى. بۇل 2021 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋ­رى­زىنداعى كورسەتكىشتەن 2 ەسەگە كوپ. ءابسوليۋتتى پارا­مەتر­­دە سا­لىق ءوسىمى رەسپۋب­لي­كا­لىق بيۋد­­جەتتە بايقالادى (+1,3 ترلن تەڭ­گە). ءوسىمنىڭ 90 پا­يىز­عا جۋى­عىن مۇ­نايدىڭ ەكس­پورت­­تىق باج سا­لى­عى (+212 ملرد تەڭ­گە) مەن ىشكى تۇ­­­تى­نۋ تاۋار­لارى­نىڭ قوسىمشا قۇن سالىعى (+409 ملرد تەڭگە) جانە ۇجىم­­دىق تابىس سالىعى (+502 ملرد تەڭگە) قۇرايدى», دەلى­نە­دى قاۋىم­داس­تىق حابارلاماسىندا.

ءبىرىنشى توقساندا سالىق جيناۋ بويىنشا جىلدىق جوسپاردى ورىنداۋ 30,9 پايىزدى قۇرادى. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 20,4 پايىز بولعان. ال شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەت شىعىنى 28 پايىزعا نەمەسە 1,1 ترلن تەڭگەگە ءوسىپ, 5,2 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. وسىلايشا, شىعىن شوعىرلاندىرىلعان بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىنەن 8 پايىزعا نەمەسە 0,4 ترلن تەڭگەگە اسىپ تۇسكەن.

بيۋدجەت شىعىندارى دەگەنى­مىز نە؟ بۇل – ءتۇرلى الەۋمەتتىك جاردەماقىلار, قارىزداردى وتەۋ شىعىندارى, باسقا دا ءتۇر­لى قاجەتتىلىكتەر. اتاپ ايتساق, الەۋمەتتىك كومەك پەن الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن – 67 ملرد تەڭگە, ءبىلىم بەرۋ سالاسى ءۇشىن – 192 ملرد تەڭگە, زايمداردى وتەۋ مەن وعان قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا 559 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. وسى ءۇش سالا شىعىنىنىڭ ءوزى-اق بۇكىل جيىنتىق شىعىننىڭ 74 پايىزىن قۇرايدى.

«بيۋدجەت تاپشىلىعىن قار­­­جى­لاندىرۋ ءۇشىن 4,7 ترلن تەڭگە تارتۋ­دىڭ جىلدىق جوس­پارى نە­گىزىندە 0,7 ترلن تەڭگە نەسيە تار­تىلدى (+803 ملرد تەڭگە). وسىلايشا, جىلدىق جوس­پار تەك 14 پايىزعا ورىندالدى. وسى جىلعا ۇلتتىق قور­دان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسەتىن ترانسفەرتتەردىڭ كولەمى 4,6 ترلن تەڭگە بولادى دەپ جوس­پارلانىپ وتىر. سونىڭ 1,2 ترلن تەڭگەسى اۋدارىلدى. ۇلتتىق قوردان جاسالاتىن ترانسفەرتتەر وسىمەن ءۇشىنشى جىل قاتارىنان 4,5 ترلن تەڭگەدەن جوعارى ساق­تالىپ وتىر. ءىجو-گە شاق­قانداعى ۇلتتىق قور اكتيۆ­تەرى ءبىر جىل بۇرىنعى 40 پايىزدان 30 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. وسى قالپىمەن ازايماۋى ءتيىس قالدىققا تاياپ كەلەدى ء(ىجو-ءنىڭ 30 پايىزىنان كەم بولماۋى كەرەك)», دەپ حابارلايدى ساراپشىلار.

ۇلتتىق بانك توراعاسى عا­لىم­جان ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىن­شا, بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىنى 23,6 پايىزعا كوبەيەدى. شىعىن سوڭعى ءۇش جىلدا ورتاشا العاندا جىلىنا 16,7 پايىزعا ءوسىپ وتىرعان.

«ۇلتتىق قور اكتيۆىن بەل­سەندى پايدالانۋ ەسەبىنەن شىعىن ۇلعايىپ جاتىر. بيىل 4,6 ترلن تەڭگە الىنادى. اتالعان ترانسفەرت كولەمى پاندەميا ورشىگەن 2020 جىلعى داعدارىسقا شارالار پاكەتى كولەمىمەن بىر­دەي. سول كەزدە ءىجو 2,5 پايىزعا دەيىن قىسقارىپ كەتكەن ەدى», دەدى ع.ءپىرماتوۆ.

بيۋدجەتتىڭ جەتىسپەگەن تۇسىن ۇلتتىق قور قارجىسىمەن جابا بەرۋ ايىرباستاۋ كۋرسىنا قولداۋ بىلدىرگەنىمەن, فيسكالدى پوزيتسيانى السىرەتەدى جانە يمپورتقا دەگەن سۇرانىستى ۇلعايتادى دەگەن قاۋىپ بار.