بىرەر كۇننەن سوڭ ەرىنبەگەنگە بەرەرى مول بەرەكەلى دالادا مولشىلىق ءۇشىن جانتالاسقان مىلتىقسىز مايداننىڭ ۇلى ءدۇبىرى باستالماق. ەل ەڭسەسىن بيىكتەتىپ, ىرىسىن مولايتۋعا باعىتتالعان ەسەلى ەڭبەك ءدۇبىرى, دالا ەرلەرىنىڭ اتىن ايگىلەيتىن ەڭبەك جورىعى. بىلتىرعى قۋاڭشىلىقتان ەپتەپ ەسەسى كەتكەن اقمولالىق ديقاندار بيىل قارىمتا قايتارماق.
جاقسىنىڭ جالپاق دالاسىندا ەل ىرىزدىعى التىن ءداننىڭ تۇقىمىن سەبۋگە قاپىسىز قامدانعان ديقاندار بيىل 480 مىڭ گەكتار القاپقا ءدان ءسىڭىرۋدى مەجەلەپ وتىر. قىس بويى قولدا بار تەحنيكانى جوندەپ, شاما-شارقىنشا ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭالاپ, ەڭبەك مايدانىنان ازىرلىك جاساعان ولار ءۇشىن قولبايلاۋ جوق ءتارىزدى. كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا جەڭىلدەتىلگەن باعامەن 7 مىڭ توننا جانار-جاعار ماي ءبولىندى.
نەگىزىندە جاقسى اۋدانى بەرەكەلى اۋداندار ساناتىندا. مۇندا 15 ءىرى سەرىكتەستىك بار. سونىڭ ءبىرى – يشيم اۋىلىنداعى «يمراناگرو» سەرىكتەستىگى. سەرىكتەستىك جاۋاپتى ناۋقانعا جۇزدەن استام ادامدى جۇمىلدىرىپ وتىر. بيىلعى جىلى 16 مىڭ گەكتار القاپ يگەرىلمەك.
– دايىندىق جۇمىستارى ءساۋىردىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستالدى, – دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەۆگەني پولەجاەۆ, – قوسالقى بولشەكتەر ساتىلىپ الىندى. قولدا بار التى ك-700 تراكتورى مەن التى تۇقىم سەبەتىن كەشەندى ساقاداي ساي ەتىپ قويدىق. ەندىگى ماسەلە – قولايلى مەرزىمدى وتكىزىپ الماۋ. توپىراق جاڭا عانا جىلىنا باستادى. قازىر القاپتىڭ نە تىلەيتىنىن دە ۇعىنا المايسىڭ. كەي جىلدارى ەرتە سەپكەننىڭ ەسەسى تۇگەل بولادى دا, كەي جىلدارى ءسال كەشتەۋ ەككەن ديقانداردىڭ ەگىنى جاقسى شىعادى. سوندىقتان ۇرىمتال تۇستى قالت جىبەرمەي, قيمىلداپ قالماقشىمىز.
اقكول اۋدانىندا دا كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىنا دايىندىق اياقتالىپ, ەڭبەك جورىعىن ورىستەتۋگە بەل بۋىپ وتىر. اۋدانداعى 41 جشس مەن 79 شارۋا قوجالىعى 155 مىڭ گەكتار جەرگە ءداندى داقىلدار تۇقىمىن سەپپەك. وتكەن جىلعا قاراعاندا القاپ كولەمى 987 گەكتارعا ارتادى. ونىڭ ىشىندە 139 مىڭ گەكتار جەرگە ءداندى جانە بۇرشاق تەكتەس داقىلدار ەگىلمەك. كونەكوز ديقانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كوكتەمگى دالادا ەڭبەك كورىگى قىزعان كەزدە ءبىر تاۋلىك ەمەس, ءبىر ساعات قاڭتارىلىپ تۇرۋدىڭ ءوزى ايتارلىقتاي شىعىن. قولبايلاۋ بولماۋ ءۇشىن شەشۋشى شاقتا ماڭىزدى جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىن ماشينا-تراكتور پاركىن ءازىر ەتۋگە بار كۇش-جىگەر جۇمىلدىرىلعان. ەل ىرىزدىعىن ەسەلەۋگە باعىتتالعان تىڭعىلىقتى جۇمىستىڭ تىندىرىمدى ناتيجەسىندە 1 127 تراكتور, 217 جۇك ماشيناسى, 370 ءدان سەبۋ قوندىرعىلارى, 950 جەر وڭدەۋ اگرەگاتتارى دايىندالعان.
جىل سايىن تاجىريبە جيناقتاعان ديقان ەگىستىك القاپتاردىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋعا دا مەيلىنشە كوڭىل بولۋدە. ەڭ باستىسى, ىلعال. كوكتەم تۋعالى كوكتەن ءنار تامعان جوق. ءبىز سويلەسكەن ديقاندار مۇنداي جىلدارى ىلعال جابۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتادى. قارا جەردىڭ قوينىنا سىڭىرىلگەن ءدان وسى العاشقى ىلعالمەن كوكتەپ, جەر بەتىنە شىقپاق. مىنە, سول كەزدە جاۋىن مولىنان ءبىر جاۋسا ەگىن باستالعانشا قورەك ەتۋىنە جەتىپ جاتىر. اۋدان ديقاندارى 7,5 مىڭ گەكتار ەگىستىك القاپقا ىلعال جاۋىپ ۇلگەرگەن. 150 مىڭ گەكتار القاپ وڭدەلگەن. ماشينا-تراكتور پاركىن زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ ءۇشىن 194,8 ملن تەڭگە قاراجات جۇمسالىپ, ونىمدىلىگى جوعارى بىرنەشە جاڭا تەحنيكا ساتىپ الىندى. قولدارىندا وسىنداي قۋاتتى تەحنيكا بولسا, كۇنى بۇرىن مەجەلەنگەن جۇمىستىڭ ۋاقىتىندا اتقارىلاتىنىنا نىق سەنىمدى.
جاقسى, ساپالى تۇقىم – مول استىقتىڭ كەپىلى. بۇگىندە شارۋاشىلىقتار تۇقىمىن زەرتحانالار ارقىلى ساراپتاپ, تەكسەرۋدەن وتكىزىپ العان. قولدا بار تۇقىمنىڭ 13,5 مىڭ تونناسى ءى كلاستى.
– اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر اعىمداعى جىلى فورۆوردتىق ساتىپ الۋ اياسىندا نەسيەلەۋ باعدارلاماسىنا قاتىستى. بەس شارۋاشىلىق كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن ۋاقتىلى اتقارىپ شىعۋ ءۇشىن 1,16 ملرد تەڭگە نەسيە الدى, – دەيدى اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى گۇلجان كەنجينا, – اۋدان ديقاندارىنا 2 300 توننا جانار-جاعار ماي قاجەت بولسا, ونىڭ 2 013 تونناسى جەتكىزىلدى. ۇيىمداسىپ اتقارعان جۇمىس بارىسىندا پالەندەي قولبايلاۋ بولماۋعا ءتيىستى.
وڭىردە وتكەن جىلى قۋاڭشىلىق بولعاننىڭ وزىندە گەكتار بەرەكەسىن مولايتىپ, ەل ىرىزدىعىن ەسەلەگەن اۋداننىڭ ءبىرى – ساندىقتاۋ. بيىل ساندىقتاۋدىڭ ساڭلاقتارى 324,8 مىڭ گەكتار القاپقا تۇقىم سەپپەك. وعان قاجەتتى تۇقىم دا دايىن. شارۋاشىلىقتار بارلىق ءداندى داقىلداردىڭ تۇقىمىن زەرتحانادان وتكىزىپ, ساپالى ەكەنىنە كوز جەتكىزىپ وتىر.
مول ءونىمنىڭ ءبىر نەگىزى سانالاتىن ىلعال جابۋ جۇمىستارى 124,4 مىڭ گەكتاردا جۇرگىزىلمەك. ەگىس الدىندا 70,6 مىڭ گەكتار القاپ وڭدەلۋدە. ەگىستىك جەر كولەمى كوپ اۋدان شارۋاشىلىقتارى 935 تراكتوردى, 131 تۇقىم سەپكىش كەشەندى, وزگە دە تەحنيكانى ۋاقتىلى دايىندادى. قۇنارلى ولكەنىڭ داڭعايىر ديقاندارى بيىل 55 مىڭ گەكتار جەرگە قار توقتاتتى. دەمەك ىلعالسىز ەمەس.
– الداعى ۋاقىتتا قۇرعاقشىلىققا شىدامدى تۇقىم كولەمىن مولايتۋ قاجەت شىعار, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەركەش الەنوۆ, – سۋارمالى ەگىستىك القاپتارىن كوبەيتە تۇسۋگە تالپىنۋدامىز.
اقمولالىق ديقاندار قاپىسىز قامدانعان سىڭايلى. بار دايىندىقتىڭ دەڭگەيى ۋاقىتپەن ساناسپاي, قىزۋ ەڭبەك قايناعان كەزدە كورىنەدى. قالاي بولعان كۇندە دە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بار قاجىر-قايراتتى جۇمىلدىرىپ, اقىق ءداننىڭ تاسقىنىن مولايتقانعا نە جەتسىن, شىركىن؟!