تسيفرلى تەحنولوگيا, الەۋمەتتىك جەلى ادامزاتتىڭ ۇلى ونەرتابىستارىنىڭ ءبىرى ەكەنىنە تالاس جوق. بۇل پلاتفورمالار ءسوز بوستاندىعىن, وي ەركىندىگىن ىلگەرىلەتۋگە ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى. الايدا دۇنيەجۇزى الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جىلدام تارايتىن بەيادەپ, بالاعاتقا تولى سوزدەردىڭ شىرماۋىندا قالدى.
جەلىدە كەمسىتۋ – قالىپتى جاعداي ەمەس
بۇل ماسەلەنىڭ پايدا بولعانى بۇگىن ەمەس. الەۋمەتتىك جەلىلەردى قولدانا وتىرىپ وزگەگە ءتىل تيگىزەتىن, ار-نامىسىن قورلايتىن, ورىنسىز عايبات ءسوز ايتاتىن قولدانۋشى كوبەيدى. ەلىمىزدە بولعان سوڭعى وقيعالار الەۋمەتتىك جەلىنىڭ, اسىرەسە Facebook-ءتىڭ قيسىنسىز ءسوز بەن قىسىر اڭگىمەنىڭ الاڭىنا اينالعانىن انىق كورسەتتى. ارينە, بارىنە بىردەي توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىز. الەۋمەتتىك جەلىنىڭ ازاماتتىق قوعامنىڭ, بەلسەندى ازاماتتاردىڭ ويلارىن بۇكپەسىز ايتۋىنا, ادىلەتسىز ارەكەتتەردى اشكەرەلەۋىنە قوسقان ۇلەسى وراسان. ناقتىلاي ايتقاندا, ءسوز بوستاندىعى كەنجەلەپ كەلگەن قوعامعا زاماناۋي مەديا الاڭدار جاڭا سەرپىلىس اكەلدى. بىراق جەلىدەگى جۇيەسىز, ءجونسىز سوزدەردىڭ قوعامعا تيگىزىپ وتىرعان تەرىس اسەرى دە جەڭىل ماسەلە بولماي تۇر.
ونلايندا ايتىلعان بەيادەپ اڭگىمەلەر پاندەميا باستالعاننان بەرى 20 پايىزعا ارتقان. بۇل كورسەتكىش اقش پەن ۇلىبريتانيا قولدانۋشىلارىنىڭ 2019 جىلدان 2021 جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن جاريالاعان 263 ميلليون جازباسىن زەرتتەۋ ارقىلى انىقتالعان. راسىندا پاندەميا كەزىندە جالعان اقپارات پەن كونسپيرولوگياعا شەك بولعان جوق, ونى ارنايى «ينفودەميا» ۇعىمىمەن بەكىتتىك. سول زەرتتەۋدى جۇرگىزگەن ۇلىبريتانياداعى Ditch the Label اتتى الىمجەتتىككە قارسى قايىرىمدىلىق ۇيىمىنىڭ باسشىسى لايام حاكەت بۇل ماسەلەنىڭ ماڭىزدى بولىگى – ونىڭ قالىپتى نارسەگە اينالۋىندا ەكەنىن, جەلىدە بەلگىلى ءبىر توپقا, ادامعا عايبات ءسوز ايتۋدى, كەمسىتۋدى, دورەكى بولۋدى ومىردە كەزدەسەتىن قالىپتى كورىنىس رەتىندە قاراستىرماۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى.
راسىندا, ونلاين كەڭىستىكتى فورماسى بولەك دەمەسەڭىز, كادىمگى قوعامدىق ورتا دەپ قاراستىرۋعا بولادى. ال ءتارتىپتى قاداعالايتىن «ساقشىسى» جوق جەردە وقيعا باسقاشا ءوربيدى. بۇل تۋرالى ەڭ الدىمەن دامىعان باتىس ەلدەرى مەن بۇۇ سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمدار بىرنەشە جىل بۇرىن دابىل قاعا باستادى.
Facebook كومپانياسى مەن مارك تسۋكەربەرگتىڭ باسى سوڭعى جىلدارى داۋدان ايىرىلمادى. بىرەسە پرەزيدەنت سايلاۋىنا ارالاستى, بىرەسە قولدانۋشىلاردىڭ جەكە دەرەكتەرىن ساتتى دەگەن سەكىلدى ايىپتاۋلار ءۇستى-ۇستىنە ايتىلا بەردى. ال الپاۋىت كومپانيا وكىلدەرى الەۋمەتتىك جەلىنى رەتتەۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىن سالىپ جاتقانىن ايتىپ اقتالدى. Facebook 2020 جىلى قاڭتار-ناۋرىز ارالىعىندا قاۋىمداستىق تالاپتارىنا ساي كەلمەيتىن 2 ميلليارد كونتەنتكە شارا قولدانعانىن حابارلادى. سول جازبالاردىڭ 10 ميلليونعا جۋىعى مۇلدەم وشىرىلگەن. 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا كومپانيا جويۋعا ءماجبۇر بولعان الاۋىزدىق تۋدىراتىن جازبالار سانى 6 ەسە ارتقان. الەۋمەتتىك جەلىدەگى باقىلاۋدىڭ قاتاڭداي ءتۇسۋىن جان-جاقتان تاعىلعان ايىپ پەن ەل ۇكىمەتتەرىنىڭ قىسىمىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى.
ماسەلەن, ەۋرووداقتىڭ قۇقىقتىق شەكتەۋىنىڭ الدىن العان تەحنولوگيالىق الپاۋىت كومپانيا ادەپ كودەكسىنە كەلىستى. ول بويىنشا Facebook قولدانۋشىلار بەلگى قويىپ كەتكەن جازبالاردى قاراپ, ەو ستاندارتتارىنا ساي كەلمەيتىنىن 24 ساعات ىشىندە وشىرۋگە مىندەتتەلگەن. گەرمانيا بۇل ماسەلەگە ودان دا قاتال بولىپ وتىر. ەل زاڭناماسىندا كورسەتىلگەن تالاپتارعا ساي كەلمەگەن جازبالاردى ءىرى الەۋمەتتىك جەلى پلاتفورمالارى ءبىر تاۋلىك ىشىندە ءوشىرۋى كەرەك. بۇل شاراعا ءسوز بوستاندىعىن شەكتەيدى دەگەن سىني پىكىرلەر دە ايتىلدى.
ءۇندىستان ۇكىمەتى دە الەۋمەتتىك جەلىلەر تۋرالى زاڭعا سايكەس قوعامدىق تارتىپكە قايشى كەلگەن نەمەسە باسقا دا ەرەجەلەرگە ساي كەلمەيتىن كونتەنتتى 24 ساعات ىشىندە الدىرىپ تاستاي الادى. ال جاپونيادا وزگە دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا الەۋمەتتىك جەلىدەگى الاۋىزدىق تۋدىراتىن حابارلار تۋرالى كوپشىلىك 2013 جىلعا دەيىن بىلمەي, اسا كوپ ءمان بەرمەي كەلگەن. تەك 2014 جىلى جەلىدە بەلگىلى ءبىر توپتى, تۇلعالاردى ۇلتىنا قاتىستى كەمسىتۋگە قاتىستى شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. سودان كەيىن جاپونيا ونلاين تارتىپكە قاتىستى ەۋرووداق قابىلداعان ەرەجەگە ۇقساس شەكتەۋ-قۇجات قابىلدادى.
Facebook ەشقانداي ارەكەت ەتپەگەن
الەۋمەتتىك جەلىلەر, اتاپ ايتقاندا, Facebook بەيادەپ ءسوز قولدانىپ, قوعامدا الاۋىزدىق تۋدىراتىن نەمەسە جەكە تۇلعانى, توپتى كەمسىتەتىن وي-پىكىرلەر مەن حابارلامالاردى ازايتۋ ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتىپ جاتىرمىز دەگەنىمەن, سوڭعى كەزدەگى وقيعالار مەن دەرەكتەر بۇل ءسوزدى جوققا شىعارىپ وتىر.
بىلتىر Facebook-ءتىڭ ىشكى قۇجاتتارى تاراپ كەتىپ, كومپانيا ۇلكەن داۋعا قالعان. كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرى Facebook, Whatsapp, Instagram جەلىلەرىندە تاراعان اقپاراتتى ساراپتاي كەلە كومپانيا ىشىندە جاسالعان باياندامالاردى سىرتقى دەرەككوزدەرگە بەرگەن. وسىلايشا, The Wall Street Journal باسىلىمى وسى قۇجات نەگىزىندە بۇرىنعى Facebook, قازىرگى Meta كومپانياسىنىڭ بىلىعىن اشا باستادى. وندا Instagram-عا تىركەلگەن جاسوسپىرىمدەرگە كەلتىرىلگەن زالال, Facebook-ءتىڭ دامۋشى ەلدەردەگى قاقتىعىستار مەن جاۋىزدىق ارەكەتتەرگە قوسقان ۇلەسى, جالعان اقپارات تاراتىپ, اشۋ تۋدىراتىن جازبالاردىڭ ارتقانىن بىلە تۇرا ەشقانداي ارەكەت جاساماعانى انىق كورىنەدى.
كومپانيانىڭ بۇرىنعى قىزمەتكەرى فرەنسيس حاۋگەن اقش سەناتىنىڭ كىشى كوميتەتى الدىندا كۋالىك بەرگەندە الەۋمەتتىك جەلىنىڭ ادامزاتقا تيگىزگەن زالالى الدەقايدا اۋىر دەگەن پىكىر بىلدىرگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, «Facebook دەموكراتيانى شەكتەپ, بالالارىمىزعا قاۋىپ توندىرەدى جانە بۇكىل الەمدە ەتنوستىق الاۋىزدىق تۋدىرادى». ساراپشىلار كومپانيانىڭ قۇپيا قۇجاتتارى جاريالانعاننان كەيىن ميانمادا, ءۇندىستاندا جانە ەفيوپيادا پلاتفورما وزگەلەردى كەمسىتىپ, اراسىنا جىك سالاتىن پىكىرلەرگە ەركىندىك بەرىپ, ءتىپتى ونىڭ ادام ءولىمى بولعان قاقتىعىستارعا ۇلاسۋىنا جول بەرگەن دەگەن قورىتىندى شىعاردى.
ال كومپانيا ءوزى مۇنداي ماتىندەگى جازبالارعا قارسى ەكەنىن ايتادى. Wall Street Journal-عا جاۋاپ بەرگەن Facebook وكىلى ەندي ستوۋن پلاتفورمادا زاڭعا قايشى كەلەتىن كونتەنتتى انىقتايتىن تەحنولوگياعا قىرۋار قارجى قۇيىلعانىن ايتقان. ول سونداي-اق ءبىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قوعامدا بىرەۋگە قاتىستى جەككورۋشىلىك سەزىمنىڭ بولۋى دا زاڭدى دەگەن. ارينە, اسىرەسە الەۋمەتتىك جەلىلەر كەي جاعدايدا ءداستۇرلى مەديانى ىسىرىپ, تانىمالدىلىققا يە بولعاندا اركىم ءوزىن الاڭداتقان ماسەلەسىن جازىپ, كوپشىلىكتىڭ نازارىنا ۇسىناتىنى تۇسىنىكتى.
الايدا كومپانيانىڭ بۇرىنعى قىزمەتكەرى ماسەلە قولدانۋشىلاردىڭ اشۋلى نەمەسە ىزالى بولۋىندا ەمەس دەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ماسەلە كوپ قارالعان, مىڭداعان پىكىر جيناپ, قولدانۋشىلاردى قىزىقتىرعان كونتەنتتى پلاتفورما بەتىنە ءجيى شىعاراتىن تەحنولوگيادا ەكەن. بۇرىنعىداي دوستارىڭنىڭ سوڭعى جاريالاعان جازباسىن ەمەس, جەلىدە كوپ قارالىم جيناعان پوستتاردىڭ جاڭالىقتار تىزبەگىنە ءبىرىنشى شىعاتىنىن ءبارىمىز بايقادىق. Facebook-تە وزىنە «+» قويۋدى وتىنگەن قولدانۋشىلاردى كەزدەستىرگەنىڭىز ءسوزسىز. ولار «لەنتادان» جوعالىپ كەتپەس ءۇشىن Facebook الگوريتمىنە بەيىمدەلىپ, وسىلايشا ءوزىنىڭ بار ەكەنىن ءبىلدىرىپ, جەلىدەگى تولقىنعا ىلەسۋگە تىرىسادى.
2018 جىلى جاڭا جۇيەنى ەنگىزگەن مارك تسۋكەربەرگ بۇل وزگەرىستەن تەك جاقسىلىقتىڭ نىشانىن كورىپ, قولدانۋشىلاردىڭ ءبىر-بىرىمەن بۇرىنعىدان دا جاقىنىراق ارالاسۋىن كوزدەدى. الايدا ونىڭ ورنىنا ىشكى ساراپتاما كورسەتكەندەي, پلاتفورما نارازىلىق پەن اشۋعا تولى, وزگەلەردى جەك كورىپ, كەمسىتۋگە تىرىساتىن كونتەنتتى الگوريتم العا شىعارىپ, كەڭىنەن تاراتىپ ءجۇر. شىندىعىندا, قانداي مازمۇنداعى جازبا, سۋرەت نەمەسە ۆيدەو كوپ قارالىم جينايدى؟ ارينە, وتىرىك-شىنى ارالاس, ايقاي-شۋعا قۇرالعان نەمەسە اشۋىڭدى تۋدىرىپ, «بەس تيىنىڭدى» قوسپاي كەتە المايتىن, قولدانۋشىلاردىڭ كوڭىل تەتىگىن ءدال باساتىن پوستتاردىڭ تانىمال بولاتىنى وسىدان. Facebook ۇرىس-كەرىس پەن بەيادەپ سوزدەن كوز اشپايتىنى وسىدان. مۇنى كۇندە وقىپ, كورگەننەن قانداي كۇيگە تۇسەتىنىن قولدانۋشىلار جاقسى بىلەدى. سوراقىسى, سۋيتسيدكە دەيىن اپارعان جاعدايلاردى بىلەمىز.
كومپانيانىڭ جوعارىدا ايتىلعان تارالىپ كەتكەن قۇپيا قۇجاتتارىندا باسشىلىق, ونىڭ ىشىندە مارك تسۋكەربەرگ جاڭا الگوريتمنىڭ سالدارىن جاقسى بىلگەنىن كورسەتەدى. كومپانيا قىزمەتكەرى اقش سەناتىندا بەرگەن جاۋابىندا 2020 جىلى تسۋكەربەرگ بۇل الگوريتمدى ىستەن شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىستان باس تارتقانىن ايتقان. ءتىپتى تيگراي قاقتىعىسى بولعان ەفيوپيا سەكىلدى تۇراقسىز, كوتەرىلىستىڭ الدىندا تۇرعان وڭىرلەردە وشىرۋگە دە قارسى بولعان.
باتىستان وزگەلەرى قاۋقارسىز
قۇپيا قۇجاتتار Facebook جىلدار بويى باتىستان باسقا ايماقتارداعى احۋالعا بەيجاي قاراپ, ميلليونداعان قولدانۋشىنى جالعان اقپارات پەن الاۋىزدىق تۋدىراتىن جانە جاۋىزدىققا يتەرمەلەيتىن كونتەنتتىڭ استىندا قالدىردى دەپ ايتىپ كەلگەن بەلسەندىلەر مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ايىپتاۋلارىن راستاعانداي بولدى. قۇجاتتار كومپانيا باسشىلىعى ەفيوپيا, ءۇندىستان, يزرايل, پالەستينا, فيليپپين, ۆەتنام, ميانما, تاياۋ شىعىس سەكىلدى ايماقتارداعى احۋالدى بىلە تۇرا, ميلليونداعان اۋديتوريانى ارانداتۋعا جول بەرمەۋدىڭ ورنىنا قول قۋسىرىپ قاراپ وتىرعانىن انىق كورسەتەدى.
ماسەلەن, 2020 جىلدىڭ ماۋسىمىندا ەفيوپياداعى ازاماتتىق سوعىس باستالعانعا دەيىن, Facebook قۇجاتتارىندا ەفيوپيا پلاتفورماداعى ەڭ قاۋىپتى ەلدەردىڭ ءبىرى دەپ كورسەتىلگەن ەكەن. ىشكى ساراپتامادا ەفيوپياداعى ەڭ كوپ تارالعان امحار جانە ورومو تىلدەرىندە جازىلعان كونتەنتتى زەرتتەپ, زاڭسىز نەمەسە الاۋىزدىق تۋدىراتىن زياندى حابارلامالاردى انىقتاي الاتىن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنىڭ جوق ەكەنى ايتىلعان.
بەلسەندىلەر ايتقانداي, باتىس ەلدەرىنەن وزگەمىز نەگە نازاردان تىس قالىپ قويدىق. سەبەپتەردىڭ ءبىرى – اعىلشىن تىلىندە. جەلىدەگى بەيادەپ ءسوز بەن زاڭسىز ارەكەتتەردى انىقتايتىن, Facebook قىرۋار قارجى قۇيىپ ازىرلەگەن تەحنولوگيالاردىڭ كوبى اعىلشىن تىلىندەگى جازبالاردى سارالاپ, باقىلاپ وتىرادى. ال ءوز تىلىندە جازاتىن دامۋشى ەلدەردەگى قولدانۋشىلاردى باقىلاپ وتىرعان بىرەۋ نە تەتىك بار ما؟
بۇۇ بۇل ماسەلەنى كوتەرگەنىنە ءبىراز ۋاقىت بولدى. ۇيىمنىڭ hate speech (جەك كورۋشىلىك, الاۋىزدىق تۋدىراتىن سوزدەر – ب.م.) تاقىرىبىنداعى كوپتەگەن قۇجاتىنىڭ بىرىنەن باقىلاۋ, انىقتاۋعا ارنالعان قۇرالداردىڭ كوبى ءمونوتىلدى, ياعني اعىلشىن تىلىندە دەگەن جەرى جوعارىدا ايتقانىمىزدى راستايدى. «بۇگىنگى قولدانىلاتىن قۇرالداردىڭ كوبىسى ءمونوتىلدى, كوپ جاعدايدا اعىلشىن تىلىمەن شەكتەلگەن. وزگە تىلدەردەگى مۇنداي كونتەنتتى انىقتاۋ ءۇشىن تاعى زەرتتەۋ كەرەك. سونداي-اق جەلىدەگى كەمسىتۋ مەن ورىنسىز بالاعاتتى انىقتاۋعا ارنالعان زەرتتەۋلەر كوبىنە اقش پەن ەۋروپاعا باعىتتالعان. وزگە ەلدەردە دەرەكتەر مەن قۇرالداردىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنە قوسا, ول ايماقتارداعى احۋال, جاعدايدىڭ قالاي ءوربىپ جاتقانى جايلى تۇسىنىك تە جوق. بۇل ماسەلە وتە وزەكتى», دەلىنگەن بۇۇ قۇجاتىندا.
شاعىن توپتاردىڭ نەمەسە حالقى از ۇلتتاردىڭ انا ءتىلىن بىلاي قويعاندا, 500 ملن ادام سويلەيتىن اراب تىلىندەگى جازبالاردىڭ ءوزىن دۇرىس باقىلاي المايتىن تەحنولوگيا مەن كومپانياعا نە دەرسىز؟ Instagram اراب تىلىندەگى بالاعات پەن كەمسىتۋگە تولى حابارلامالاردىڭ 6 پايىزىن عانا انىقتاي العانى بەلگىلى بولدى. بۇل زەرتتەۋدى جۇرگىزگەن ماماندار Facebook-ءتىڭ اراب الەمىندە كۇش-جىگەرى ەش ناتيجە بەرىپ وتىرعان جوق دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن.
يرلانديادا Google كومپانياسىنىڭ كونتەنتىن باقىلاپ, زاڭعا قايشى سايتتار مەن پاراقشالاردى انىقتاۋ بويىنشا بىرنەشە جىل قىزمەت ەتكەن وتانداسىمىز ايجان دانابەكوۆادان پروتسەستىڭ قالاي جۇرەتىنىن سۇراپ كوردىك. «بىرەۋدى ەتنوستىق, ناسىلدىك توبىنا قاراي كەمسىتىپ, شامىنا تيەتىن كاتەگورياعا جاتاتىن ارنايى سوزدەرگە قارايمىز, سونداي-اق ءماتىن بويىنشا ماعىناسىنا ءمان بەرەمىز. مەن قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندەگى سايتتاردى قارادىم. پاندەميا كەزىندە ۆاكتسيناعا قاتىستى ءتۇرلى اقپاراتتىڭ ىشىندە جالعانى بار ما دەپ تەكسەردىك. شارا رەتىندە سايتتار بۇعاتتالادى نەمەسە جارنامادان قيىلادى. ءوزىمدى قالجىڭداپ ينتەرنەتتىڭ سانيتارى دەپ تانىستىراتىنمىن», دەيدى جاس مامان.
بايقاعانىمىزداي, ارنايى تەحنولوگيادان بولەك ءسوزدىڭ استارىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن جەكەلەگەن ماماندار دا قاجەت. الايدا ونىڭ ۇلكەن ادامي رەسۋرستى قاجەت ەتەتىنى تۇسىنىكتى.
تابىسى ورتاشا نەمەسە تومەن ەلدەردىڭ ازاماتتارى مەن ۇكىمەتتەرى قانشا دابىل قاققانىمەن, تەحنولوگيالىق الپاۋىت كومپانيا ءوز دەگەنىنەن قايتپاي وتىر. الەمدە بولعان قاقتىعىستاردا الەۋمەتتىك جەلىنىڭ رولىنە ۇڭىلگەن زەرتتەۋشىلەر ونىڭ جاۋىزدىققا باستاۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ايتادى. كوپتەگەن دامۋشى ەلدەگى ادام ءولىمى تىركەلگەن ازاماتتىق سوعىس, كوتەرىلىستەر مەن قاقتىعىستاردى زەرتتەي كەلە, وسىنداي قورىتىندىعا كەلگەن. الايدا الەۋمەتتىك جەلىنى بۇعاتتاپ, جۇمىسىن شەكتەگەن قوعامنىڭ ارەكەتى ءسوز بوستاندىعىن بۇزۋمەن پارا-پار كەلەدى, حالىقارالىق قوعامداستىقتا بەدەلى ءتۇسىپ, دامۋىنا كولدەنەڭ كەلەتىن قيىندىقتار تۋىندايدى. ازىرگە تەحنولوگيالىق جاڭالىق اشقان ادامزات ونىڭ جاعىمسىز جاقتارىمەن كۇرەسۋدە قاۋقارسىز بولىپ وتىر. «بىلاي تارتساڭ وگىز ولەدى, بىلاي تارتساڭ اربا سىنادى» دەگەن ءسوز ءدال وسى جاعدايعا ارنالىپ ايتىلعانداي.
الەۋمەتتىك جەلى سەكىلدى باقىلاۋسىز ورتادا وزگەگە ءتىل تيگىزۋ, بەيادەپ ءسوز ايتىپ, بىرەۋلەردى بالاعاتتاۋ, ورىنسىز عايباتتاۋ, كەمسىتۋ كەڭىنەن تارالىپ, قالىپتى جاعدايعا اينالىپ بارا جاتقانى الاڭداتادى. بەتپە-بەت ايتىلسا ءار ادام ءوز سوزىنە جاۋاپ بەرەرى حاق, ال جالعان اككاۋنتتىڭ ارتىنا تىعىلىپ اۋزىنا كەلگەندى ونلاين ايتۋ تالايدى كۇيدىرەتىنى شىندىق. «سوزگە توقتاۋ» دەگەن ۇعىم بۇگىن سالماعىن جوعالتىپ, جاي ءسوز بولىپ قالادى دەپ كىم ويلاعان.
جوعارى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ماسەلەلەردى وزگەرتە الماعانىمىزبەن, ءوزىمىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قوعامدى جەلىدەگى بەيادەپ, بالاعات, كەمسىتۋ سوزدەن ارىلتىپ, قيسىنسىز ءسوز بەن قىسىر اڭگىمەگە ەرمەۋگە تاربيەلەۋگە بولادى. الىپتاردىڭ كۇرەسىندە قاراپايىم قولدانۋشى قاۋقارسىز كورىنگەنىمەن, جەلىنىڭ تارتىبىنە ەرمەي, تەحنولوگيا مەن الگوريتمگە تويتارىس بەرۋگە بولادى.