• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 15 ناۋرىز, 2022

باس باسىنا بي بولسا…

7752 رەت
كورسەتىلدى

جىلباسى ءاز ناۋرىزدىڭ جارشىسى, جەر-جاھان جاڭارىپ, تابيعات تۇلەپ, ادامداردىڭ ىنتىماعى مەن ىستىق ىقىلاسى, ساعىنىشى مەن مەيىرباندىعى, كەلىسىمى مەن كەشىرىمى ەسەلەپ ارتاتىن كورىسۋ كۇنىنە – امال مەرەكەسىنە امان جەتتىك. قىستىڭ اق كىرەۋكە قارى ەرىپ, كوكتەم شۋاعى سەزىلە باستادى.

وسى كورىسۋ كۇنىنە وراي پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «بارشا قازاقستان حالقىن امال مەرەكەسىمەن قۇتتىقتايمىن. ىقىلىم زاماننان بەرى بابالارىمىز بۇل كۇندى «امال كەلدى, جىل كەلدى» دەپ ەرەكشە قۋانىشپەن قارسى العان. ءداستۇر بويىنشا وسى كۇنى قىستان امان شىققان جۇرتىمىز ءتوس قاعىسىپ كورىسكەن. جىل مەرەكەلى دە بەرەكەلى بولسىن!», – دەپ كوكتەم مەرەكەسىنە اق تىلەگىن ءبىلدىردى.

جىل – جاقسىلىعىمەن كەلسىن دەيمىز. الاش اقىل-ويىنىڭ الىبى اباي «قىرداعى ەل ويداعى ەلمەن ارالاسىپ, ك ۇلىمدەسىپ, كورىسىپ, قۇشاقتاسىپ» دەپ جىل مەزگىلىنىڭ وسىناۋ اقجارىلقاپ, اقشۋاق كەزەڭىن ەرەكشە مەيىربان سەزىممەن جىرعا قوسقان. جاڭا جىل جاڭارۋدىڭ, جاڭعىرۋدىڭ  باسى بولسىن دەپ قاشاننان اق نيەتپەن ءومىر سۇرەتىن حالقىمىز ابىزدىڭ وسى وسيەتىن جاڭارۋ كەزەڭىندە ەسكە العانى, رۋحاني تۇرعىدان شيراي تۇسكەنى دۇرىس سياقتى. اباي ون توعىزىنشى قارا سوزىندە: «راس, بۇرىنعى ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ بۇل زامانداعىلاردان ءبىلىمى, كۇتىمى, سىپايىلىعى, تازالىعى تومەن بولعان. بىراق بۇل زامانداعىلاردان ارتىق ەكى مىنەزى بار ەكەن. ەندىگى جۇرت اتا-بابالارىمىزدىڭ ءمىندى ءىسىن ءبىر-بىرلەپ تاستاپ كەلەمىز, الگى ەكى عانا ءتاۋىر ءىسىن ءبىرجولا جوعالتىپ الدىق. وسى كۇنگىلەر وزگە مىنەزگە وسى ورمەلەپ ىلگەرى بارا جاتقانىنا قاراي سول اتالارىمىزدىڭ ەكى عانا ءتاۋىر مىنەزىن جوعالتپاي تۇرساق, ءبىز دە ەل قاتارىنا كىرەر ەدىك.

سول ەكى مىنەز جوق بولعان سوڭ, الگى ۇيرەنگەن ونەرىمىزدىڭ ءبارى دە ادامشىلىققا ۇقسامايدى, شايتاندىققا تارتىپ بارادى. ەلدىكتەن كەتىپ بارا جاتقانىمىزدىڭ ءبىر ۇلكەن سەبەبى سول كورىنەدى. ول ەكى مىنەزى قايسى دەسەڭ, اۋەلى ول زاماندا ەل باسى, توپ باسى دەگەن كىسىلەر بولادى ەكەن. كوش-قوندى بولسا, داۋ-جانجالدى بولسا, بيلىك سولاردا بولادى ەكەن. وزگە قارا جۇرت جاقسى-جامان وزدەرىنىڭ شارۋاسىمەن جۇرە بەرەدى ەكەن. ول ەل باسى مەن توپ باسىلارى قالاي قىلسا, قالاي بىتىرسە, حالىقتا ونى سىناماق, بىردەن بىرگە جۇرگىزبەك بولمايدى ەكەن... ەكىنشى مىنەزى – نامىسقورلىق ەكەن. ات اتالىپ, ارۋاق شاقىرىلعان جەردە اعايىنعا وكپە, ارازدىققا قارامايدى ەكەن, جانىن سالىسادى ەكەن... كانەكي, ەندى وسى ەكى مىنەز قايدا بار؟ بۇلار دا ارلىلىق, نامىستىلىق, تاباندىلىقتان كەلەدى. بۇلاردان ايىرىلدىق. ەندىگىلەردىڭ دوستىعى – پەيىل ەمەس, الداۋ, دۇشپاندىعى – كەيىس ەمەس, نە كۇندەستىك, نە تىنىش وتىرا الماعاندىق».

جۇرت ىشىنەن ءجاۋانمارت ىزدەگەن اقىن ەڭ الدىمەن ەل باستايتىن ەرىن ەتەگىنەن تارتپاي, سوڭىنان ەرە الاتىن, ارقا تۇتار ازاماتىن ارداقتاي بىلەتىن ىنتىماق-بىرلىكتى ۇلگى ەتەدى, سونىمەن بىرگە ۇلى ويشىل ۇران تاستالعاندا ۇيىسا قالاتىن ەلدىكتى, ۇلىستىق بەرەكە-بىرلىكتى ىزدەپ وتىر ەمەس پە؟ ءبىز ەلدىك ءسوز بولعاندا ارازدىققا قاراماي, وكپەنى ۇمىتىپ, جاقسىعا ۇيىپ, ار مەن نامىسقا جۇگىنەتىن وسى اسىل قاسيەتتى قايتا تابا الدىق پا؟ بولماسا, باسقانى ەمەس, ءتىپتى ەلدىڭ ىنتىماعىن بۇلدىرۋگە ارەكەت ەتىپ, اسىرەساياسيلانىپ, حاكىم ايتقانداي «بولدى دا پارتيا, ەل ءىشى جارىلدى» دەگەن كەپتى كيىپ قالدىق پا؟ كەمەڭگەر كۇڭىرەنگەن «باس باسىنا بي بولعان» كۇندەستىك كۇيگە ءتۇسىپ, كۇندە شەرۋلەتىپ, تىم ساياسيلانىپ كەتپەدىك پە؟

راسىندا, بۇگىنگى كەي زامانداس سول اباي زامانىنداعى پىسىقتارعا ۇقساپ, كوبىك ءسوزدى كوپىرتىپ, دۇرىستى بۇرا تارتىپ, داۋ-شاردىڭ قازانىن قايناتىپ, ەلدىڭ ىنتىماعى مەن تۇتاستىعىنا شي جۇگىرتىپ, جىك تۇسىرەتىن داقپىرتشىل داڭعويعا اينالىپ بارا جاتقان  جوق پا؟! كۇيگەلەكتىكپەن كۇيبەڭ كۇيگە ءتۇسىپ, ساياساتتىڭ سويىلىن سوعا بەرسەك, مىنا قىرىق قۇبىلعان زاماندا ءبىزدىڭ كاسىبىمىز بەن ءناسىبىمىزدى كىم تۇگەندەپ بەرەدى؟  

قايسىبىر جىلى جازۋشىلار وداعىنىڭ سەزىندە ءسوز كەزەگىن الىپ, سويلەۋگە شىققان سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, ىرىستى ەلدىڭ ىبەكەسى – ىبىراي جاقاەۆتى نە ايتار ەكەن دەپ, قالىڭ زيالى ەڭبەكتىڭ ەرەن تۇلعاسىنىڭ اۋزىن باعادى. مىنبەرگە كوتەرىلگەن ىبىكەڭ: «ەگىنشى – كەتپەنىنە, قويشى – تاياعىنا, جازۋشى قالامىنا يە بولسىن», دەپ قىسقا قايىرعان ەكەن.

وسى ءبىر اۋىز قىسقا سوزدە ءبۇتىن قوعامنىڭ, ەڭبەكقور ەلدىڭ, ادام مەن مەملەكەت باقىتىنىڭ قۇپياسى جاتقانداي كورىنەدى. ارينە, ازاماتتىق قوعام قالىپتاسۋى ءۇشىن ساياسي سانا سەرگەك, وياۋ بولۋى كەرەك. بىراق ول ءبارى ساياساتپەن اينالىسۋى كەرەك دەگەندى بىلدىرمەسە كەرەك. كلاسسيك جازۋشىمىز عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ ء«ار كەزدە قوعام تىرشىلىگى ونىمسىزدىككە ۇشىراپ, ىشتەي جۇتاي باستاعاندا زامان اۋەنىنە قاراي نە دىنگە, نە ساياساتقا قامشى باسادى», دەپ زامانىندا ايتقان ءسوزى ءار ۋاقىتتا الدىمىزدان شىعادى. ونىمسىزدىكتى وركەندەۋگە, جۇتاۋدى جاڭارۋعا ۇلاستىراتىن دا جاسامپاز كوكتەم قۋاتىنداي ەلدىڭ ەڭبەككەرلىگى بولسا كەرەك.

بىزگە «جاڭا قازاقستاندى» سىرتتان كەلىپ بوتەن بىرەۋ قۇرىپ بەرمەيدى, جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ورتاق ارقالايمىز. بۇل ورايدا ۇلت ۇپايى ۇرانمەن تۇگەندەلمەسە كەرەك. اينالا توڭىرەگىمىزگە زەر سالساق, الاش ارىستارى عاسىر بۇرىن ايتقان الىستاعى جاپونيانى بىلاي قويعاندا ىرگەمىزدەگى وزبەكتىڭ ءوزى قىزىل ءسوزدى ەمەس, قىرۋار شارۋانى كۇيتتەپ, ىرىسىن ەسەلەپ جاتقانى انىق.

«جاڭا قازاقستاندى» قۇرۋ ءۇشىن ۇلتىمىز وتكەننەن ساباق الىپ, ساباسىنا ءتۇسىپ, ساپالىق جاڭا بەلەسكە كوتەرىلۋگە ءتيىس. ول ءۇشىن ەنجارلىقتان ارىلىپ, قۇرىشتاي قايناپ شىنىعۋى, ەسەسىن تۇگەندەپ, ىرىزدىعىن ارتتىرىپ, ىرىستى حالىققا اينالۋى كەرەك.  بۇل ورايدا تاعى دا سەمسەر ءسوزى قازاقتى سەرپىلتىپ, شىڭداعان حاكىم ابايدىڭ «تالاپ, ەڭبەك, تەرەڭ وي, قاناعات, راقىم ويلاپ قوي» دەگەن قاراپايىم ادامدىق قاعيداتى ويعا تەمىرقازىق بولادى.

سوڭعى جاڭالىقتار