مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنىڭ تۇركىستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنە تۇسكەن وتىنىشتەردى زەردەلەۋ ناتيجەسىندە باسىم بولىگى ازاماتتاردىڭ جاۋاپ حاتتى الماۋ جانە ولارمەن كەلىسپەۋ دەرەكتەرىنە, جەر ماسەلەسىنە قاتىستى ەكەنى انىقتالعان. وسىعان وراي مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تاراپىنان بەرىلەتىن جاۋاپ حاتتاردىڭ ساپالى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا دەپارتامەنت تۇسىندىرمە جۇمىستارىن تۇراقتى تۇردە جۇرگىزۋدە.
وبلىس اكىمدىگىنە قاراستى 24 باسقارما مەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 20 اۋماقتىق دەپارتامەنتىنىڭ باسشىلىعى مەن قىزمەتشىلەرىنە ادەپ كودەكسىنىڭ تالاپتارىن ساقتاۋ جانە ازاماتتار مەن قىزمەتشىلەردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا سەمينارلار مەن دارىستەر وتكىزىلگەن. حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا جۇيەلى تۇردە نازار اۋدارۋ ماقساتىندا ءجيى شاعىمداناتىن ازاماتتاردىڭ ءتىزىمى ءتۇزىلىپ, ولارمەن جەكە قابىلداۋلار ۇيىمداستىرىلدى جانە جەكە قابىلداۋ بارىسىندا كوتەرگەن ماسەلەلەرى بويىنشا قولدانىستاعى زاڭنامالارعا سايكەس تۇسىندىرمەلەر بەرىلگەن. ناتيجەسىندە, ءجيى شاعىمداناتىن ازاماتتاردىڭ سانى سوڭعى 2 جىلدا 60%-عا تومەندەگەن. «ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىنە ساپالى جاۋاپ بەرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ, قايتا شاعىمدانۋ دەرەكتەرىن ازايتۋ ماقساتىندا دەپارتامەنت جۇيەلى تۇردە تالداۋ جۇرگىزۋدە. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» اتتى جولداۋىندا مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ ءرولىن نىعايتۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ, حالىقتى تولعاندىرعان ماسەلەلەردى دەر كەزىندە شەشۋ ماسەلەلەرىن باستى نازارعا الدى. مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا: «ازاماتتاردىڭ بارلىق سىندارلى ءوتىنىش-تىلەكتەرىن جەدەل ءارى ءتيىمدى قاراستىراتىن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ – بارىمىزگە ورتاق مىندەت. بيلىك پەن قوعام اراسىندا تۇراقتى ديالوگ ورناتۋ ارقىلى عانا قازىرگى گەوساياسي احۋالعا بەيىمدەلگەن ۇيلەسىمدى مەملەكەت قالىپتاستىرۋعا بولادى», دەدى. ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ كوزقاراسى تۇرعىسىنان ونىڭ ۇنىنە قۇلاق اسۋ – ءوز سۇراقتارىنا مەملەكەت تاراپىنان قاناعاتتاندىرارلىق جاۋاپ الۋدى نەمەسە كوتەرىلگەن ماسەلەنى قالاي شەشۋگە بولاتىنى تۋرالى قولجەتىمدى جانە تۇسىنىكتى مالىمەت الۋ. ال مەملەكەتتىك ورگاندارعا قويىلاتىن باستى تالاپ – ءوتىنىش بەرۋشىگە قۇلاق اسۋ جانە ونىڭ ءوتىنىمىن ساپالى قاراۋ. بۇگىندە ءتۇرلى الەۋمەتتىك جەلىلەر قاراپايىم حالىق ءوز پىكىرىن اشىق ايتا الاتىن بىردەن-ءبىر قۇرال بولىپ تۇر. قوعامدا نە وزەكتى, ەلگە نە ۇناپ, نە ۇناماي جاتقانىن, مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ تاراپىنان قانداي ەرسى قىلىقتار ورىن الاتىنىن الەۋمەتتىك جەلىلەردەن دە بىلۋگە بولادى. دەپارتامەنت تاراپىنان دا الەۋمەتتىك جەلىلەردە رەسمي پاراقشالار اشىلىپ, بۇگىندە ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىنە جەدەل تۇردە جاۋاپتار ۇسىنىلۋدا», دەيدى دەپارتامەنت باسشىسى, ادەپ جونىندەگى كەڭەس توراعاسى ايبەك ءشىلمانوۆ. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارداعى تارتىپتىك كوميسسيالاردىڭ شەشىمدەرىمەن وتكەن جىلى ادەپ كودەكسىنىڭ تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن وبلىس اكىمى اپپاراتى جانە اۋدان, قالالار بويىنشا بارلىعى 45 مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە زاڭ اياسىندا تارتىپتىك شارا قارالعان. سونداي-اق بىلتىر وڭىردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا بايلانىستى وقيعالار ەكى ەسە ازايعان.
بۇگىندە, وكىنىشكە قاراي, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر كۇندەلىكتى قىزمەتىندە, حالىقپەن كەزدەسۋ بارىسىندا ءوزىن ءوزى ۇستاۋ مەن كوپشىلىك الدىندا سويلەۋ كەزىندە ادەپ نورمالارىنا ساي كەلە بەرمەيتىن ءتۇرلى كەمشىلىكتەرگە جول بەرىپ جاتادى. وسىعان وراي دەپارتامەنت الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە قاتىستى نەگىزدى سىني ماقالالارعا تۇراقتى تۇردە مونيتورينگ جۇرگىزۋدە. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىمەن وڭىردە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە قاتىستى 24 سىني ماقالا جاريالانعانى انىقتالىپ, 6 قىزمەتشىگە پروفيلاكتيكالىق ماقساتتا تارتىپتىك جازالار قولدانىلعان. بۇل ءوز كەزەگىندە ازاماتتار تاراپىنان تۇسەتىن ارىز-شاعىمداردىڭ سانىن ازايتۋعا ءوز ىقپالىن تيگىزدى. وبلىستىق ادەپ جونىندەگى كەڭەستە 59 تارتىپتىك ءىس قارالىپ, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 9%-عا, ونىڭ ىشىندە ادەپ نورمالارىن بۇزۋ بويىنشا 34 ءىس تىركەلىپ, 7%-عا ازايدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارداعى تارتىپتىك كوميسسيالارىندا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بەدەلىن تۇسىرەتىن تەرىس قىلىقتار بويىنشا 9 جاعداي قارالعان. بۇل الدىڭعى جىلعا قاراعاندا 57%-عا كەم. سونداي-اق ادەپ جونىندەگى كەڭەس قاراعان تارتىپتىك ىستەر بويىنشا انىقتالعان بۇزۋشىلىقتاردىڭ وڭىردەگى باسقا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر تاراپىنان جاسالۋىن الدىن الۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءتيىستى ۇسىنىستار جولداۋ تاجىريبەسى دە قولعا الىنعان. وسىلايشا, دەپارتامەنت اتقارعان جۇيەلى جۇمىستاردىڭ قورىتىندىسىمەن جالپى تۇسكەن ارىز-شاعىمداردىڭ بۇگىندە سانى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا ازايعان. بىلتىر دەپارتامەنتكە جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردان تۇسكەن وتىنىشتەر سانى ەداۋىر كەمىگەن. مىسالى, وتىنىشتەر سانى 361 بولىپ, 42%-عا (2020 جىلى – 527), ونىڭ ىشىندە جەكە تۇلعالاردان تۇسكەن وتىنىشتەر سانى 305 بولىپ, 33%-عا تومەندەگەن.
بۇدان بولەك, دەپارتامەنت ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋمەن قاتار, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ دە قۇقىقتارىن قورعاۋدى باستى نازارعا العان. الدىڭعى جىلى وبلىس كولەمىندە – 27, ال بىلتىر 21 مەملەكەتتىك قىزمەتشى نەگىزسىز تارتىپتىك جازالارعا تارتىلعان. دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قارعاندا, بۇزۋشىلىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىدەن تۇسىنىكتەمە الماي, قىزمەتتىك تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇرگىزبەي, تارتىپتىك جازا قولدانۋ تالاپتارى بۇزىلۋىمەن, ياعني بۇزۋشىلىقتىڭ ءمانى تولىق جانە وبەكتيۆتى زەردەلەنبەستەن قولدانىلعانى انىقتالىپتى. بۇل ورايدا ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزىلىپ, نەگىزسىز تارتىپتىك جازا قولدانۋ تۋرالى بۇيرىقتاردىڭ كۇشتەرى جويىلعان. ياعني جوعارىدا اتالعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتارى تولىققاندى قالپىنا كەلتىرىلدى. وڭىردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ادەپ كودەكسىنىڭ تالاپتارىمەن قاتار مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ قۇقىقتارى ءتۇسىندىرىلۋىنىڭ ناتيجەسىندە, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردەن دەپارتامەنتكە تۇسكەن ارىز-شاعىمداردىڭ سانى 69%-عا ازايعان.
تۇركىستان وبلىسى