مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «Qazaqstan» ۇلتتىق ارناسىنا سۇحبات بەرگەن كەزدە جاستار ءۇشىن ماڭىزدى ءۇش ماسەلە ايتىلدى. سونىڭ العاشقىسى – ەلىمىزدەگى رەفورمالار جونىندە بولىپ وتىر. ەل پرەزيدەنتى بۇگىندە ۇكىمەتپەن بىرلەسىپ كوپتەگەن رەفورمانى قولعا الىپ جاتىر. الايدا رەفورما جۇرگىزۋ – بارلىعىن ءبىر كۇندە تۇبەگەيلى وزگەرتۋ دەگەن ءسوز ەمەس. مەملەكەت باسشىسى سۇحباتتا وسىنى انىق ايتتى.
جاستار دا مۇنى تۇسىنۋگە ءتيىس. ءتۇرلى ماسەلەلەردى ءبىرجولاتا شەشۋ ءۇشىن دە سابىرلىق, بايىپ, شىدامدىلىق پەن ۋاقىت كەرەك. جاستار قاۋىمى الەۋمەتتىك جەلىلەردە ۇكىمەت تاراسىن, اناۋ قىزمەتىنەن كەتسىن, مىناۋ لاۋازىمىن بوساتسىن دەگەن پىكىرلەردى جارىسا جازىپ جاتقانىن جاقسى بىلەمىز. بىراق ودان تۇك وزگەرمەيدى. ءاربىر رەفورما ءۇشىن ۋاقىت قاجەت.
ەكىنشىدەن, ەل پرەزيدەنتى جالعان اقپارات تاراتۋ ماسەلەسى تۋرالى دا ءسوز قوزعادى. كەيبىر ادامدار «قاسىرەتتى قاڭتار» كەزىندە جالعان اقپارات تاراتقانى جاسىرىن ەمەس. بۇل – اسا قاۋىپتى ارەكەت. سەبەبى جاستار قاۋىمى سول جالعان اقپاراتتارعا سەنىپ, ويى بۇزىق ادامداردىڭ سوڭىنان ەرەدى. سونىڭ سالدارىنان مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىككە قاۋىپ تونەدى. سوندىقتان وسكەلەڭ ۇرپاق ءار مالىمەتتىڭ انىق-قانىعىنا جەتىپ بارىپ شەشىم قابىلداۋدى ساناعا سىڭىرگەنى ءجون.
ۇشىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسى سۇحبات كەزىندە ء«بىز قوعامدا ەڭبەكقورلىق يدەياسىن ورنىقتىرۋىمىز كەرەك. تۋراسىن ايتايىق, بۇل قازىر ەڭ وزەكتى مəسەلە بولىپ تۇر. ازاماتتارىمىز ادال ەڭبەكپەن تابىس تابۋدى ەڭ باستى ورىنعا قويۋى قاجەت. باقۋاتتى ەل بولۋ بيلىكتىڭ جۇمىسىنا عانا ەمەس, ول ەڭ الدىمەن, ءəربىر ازاماتتىڭ ەڭبەگىنە بايلانىستى. ەلدىڭ تۇرمىسىن قۇرعاق سوزبەن ەمەس, ناقتى ىسپەن كوتەرۋ كەرەك. ءبىزدىڭ جاستارىمىز وسىنى ايقىن ۇعىنسا دەيمىن», دەگەن بولاتىن. راسىمەن دە, ءار جاس ازامات ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى مامانى بولعان كەزدە عانا ەلىمىز گۇلدەنەدى, مەملەكەتىمىز تۇرلەنەدى. وزگەرىس تەك پرەزيدەنتكە, نە بولماسا ۇكىمەتكە عانا كەرەك دەسەك, قاتەلەسەمىز. سەبەبى قازاق ەلى تەك پرەزيدەنت پەن ۇكىمەتتەن تۇرمايدى. بايتاق دالامىزدى قازاقستان حالقى مەكەن ەتەدى. سوندىقتان جاستار قاۋىمى ساپالى ءبىلىم الۋعا, بىلىكتى مامان بولۋعا ۇمتىلۋعا ءتيىس. سوندا عانا جاھان جۇرتىنا ەڭبەكقور حالىق رەتىندە تانىلا الامىز.
ال جاستار قاۋىمىن ەڭبەككە ىنتالاندىرۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ ەڭ الدىمەن, كاسىپتىك, تەحنيكالىق ماماندىقتاردى كوبىرەك جارنامالاپ, ەڭبەك ادامىنىڭ قوعامعا پايداسىن, تاباتىن تابىسىن ۇلگى ەتكەنىمىز ءجون بولار ەدى. قاراپايىم مىسال كەلتىرە كەتەيىن. ماسەلەن, كەز كەلگەن قالادا سانتەحنيكتىڭ, نە بولماسا توق جوندەۋشىنىڭ پاتەر ىشىندەگى قىزمەتى كەمى 5 مىڭ تەڭگە تۇرادى. ونداي مامان كۇنىنە كەم دەگەندە 4 پاتەرگە بارىپ قىزمەت كورسەتەتىن بولسا, اينالدىرعان 4-5 ساعاتتا 20 مىڭ تەڭگەگە جۋىق قاراجات تابادى. ونى 22 جۇمىس كۇنىنە كوبەيتەتىن بولساق, شامامەن 440 مىڭ تەڭگە شىعادى. ال مەملەكەتتىك قىزمەتتە نەمەسە ءتۇرلى كومپانيادا مەنەدجەر بولىپ جۇمىس ىستەگەن ادام ارى كەتسە 150-200 مىڭ تەڭگە ايلىق الادى. سوندىقتان كاسىپتىك, تەحنيكالىق ءبىلىمنىڭ ءمانى دە, ماڭىزى دا جوعارى. ونداي ماماندار قاشاندا قاجەت. سۇرانىسقا يە. كولىك جوندەيتىن تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ستانسالارىنا بارساڭىز دا ماماننىڭ ەڭبەكاقىسى جوعارى. ءتىپتى ءوز ءىسىنىڭ ناعىز مامانى ءبىز ايتقان 5 مىڭ تەڭگەنىڭ ورنىنا 10-15 مىڭ تەڭگە دە الادى. مىنە, ءبىز وسى ماسەلەنى كوبىرەك ايتىپ, جاستاردى جۇمىس ىستەۋگە تالپىندىرۋىمىز, ىنتالاندىرۋىمىز قاجەت.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دا, الەۋمەتتىك جەلىلەر دە وسىنى ۇدايى ايتىپ, دۇرىس جول سىلتەپ تۇرعانى ابزال. جوعارى وقۋ ورىندارىندا ماماندىق جارمەڭكەلەرى ۇيىمداستىرىلعان كەزدە دە الدىمەن وسى تۋرالى ءسوز قوزعالعانى دۇرىس بولار ەدى. بولاشاقتا مۇنداي كاسىپتىك, تەحنيكالىق ماماندىقتارعا بولىنەتىن گرانتتار سانى دا ارتۋعا ءتيىس. بىرەر جىل بۇرىن ەلىمىزدەگى كوللەدج قابىرعالارىندا مۇنداي ماماندىقتار تەگىن وقىتىلا باستادى. الايدا كوللەدجدى تولىق ءبىلىم دەپ ايتۋعا بولمايدى. كوللەدجدى تامامداعان تۇلەك جوعارى وقۋ ورنىنا ءتۇسۋى كەرەك. وكىنىشكە قاراي, جوعارى وقۋ ورىندارىندا مۇنداي ماماندىقتارعا بولىنەتىن گرانت سانى كوپ ەمەس. سوندىقتان بۋحگالتەرلەر مەن ەكونوميستەردىڭ سانىن قىستارتىپ, كاسىپتىك ماماندىقتارعا بولىنەتىن گرانتتارعا ءمان بەرگەن ءجون بولار ەدى.
توقتار بولىسوۆ,
قازاقستان جاستارى كونگرەسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى