ءبارى دە تاۋەلسىزدىكتىڭ جەمىسى

1991 جىلى كوپتەگەن سپورت تۇرى­نەن الەم چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. بىراق سول جارىستاردا بوي كورسەتكەن جەرلەستەرىمىز تىم سيرەك. وسى ورايدا, شاڭعىشى ۆلاديمير سميرنوۆتىڭ جولى بولدى. يتاليانىڭ ۆال-دي-فەممە قالاسىندا وتكەن جارىستى ول قوس جۇلدەمەن قورى­تىن­دىلادى. كلاسسيكالىق ادىسپەن 30 شا­قىرىمدىق قاشىقتىققا جۇگىرگەن سميرنوۆ تەك شۆەتسيالىق گۋندە سۆان­نان قالىپ قويىپ, كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. 15 شاقىرىمدىق سايىس­تا داڭقتى سپورتشىمىز قولا جۇلدەنى يەلەندى. بۇل باسەكەدە نورۆەگيالىق بەرن دەلي دارالانسا, ەكىنشى ورىندى گۋندە سۆان ەنشىلەدى.

ۆلاديمير سميرنوۆتان بولەك, كو­ماندالىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا وتكەن بايراقتى باسەكەلەردە ءبىراز وتان­داسىمىز ونەر كورسەتتى. ماسەلەن, ايگىلى ۆولەيبولشى ەلەنا چەبۋكينا يتاليادا وتكەن ەۋروپا چەمپيوناتىندا التىننان القا تاقسا, جاپونيادا ۇيىمداستىرىلعان الەم كۋبوگىندا قولاعا قول سوزدى.

ەڭ وكىنىشتىسى, قازاقستاندا جەڭىس­پەن ورىلگەن باي ءداستۇرى بار سپورت تۇر­لەرى بويىنشا وتانداسىمىزدىڭ دەنى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسقان جوق. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە, گرەك-ريم كۇرەسى جايىندا ايتا كەتەيىك. 1991 جىل­دىڭ جازىندا زاپوروجەدە وتكەن كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا ءبىزدىڭ بالۋاندار 3 التىن مەن 2 كۇمىس مەدالدى يەلەندى. اتاپ ايتساق, ەسكەنكەلدى باتىرعارين (48 كيلو), بيسولت دەتسيەۆ (74 كيلو) جانە داۋلەت تۇرلىحانوۆ (82 كيلو) قارسىلاس شاق كەلتىرمەسە, باقتيار بايسەيىتوۆ (74 كيلو) پەن سەرگەي ماتۆيەنكو (90 كيلو) فينالدا عانا ۇتىلدى. ءدال سول كۇندەرى زاپوروجەدە كسرو چەمپيوناتى دا ۇيىمداستىرىلدى. بۇل جارىستا دەتسيەۆ پەن تۇرلىحانوۆ تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, باتىرعارين كۇمىس جانە سۇلتان مالاەۆ قولا مەدالدى يەمدەندى. وسى ساڭلاقتاردىڭ اراسىنان كسرو قۇراما كومانداسى باپكەرلەرىنىڭ تاڭداۋى تەك داۋلەتكە ءتۇستى. قالعاندارى وزدەرىنىڭ مىقتىلىعىن دالەلدەسە دە, جىلدىڭ باستى جارىسىنان شەت قالدى. وكىنىشكە قاراي, ۆارناداعى جارىستىڭ ءدال قارساڭىندا جاراقات العان تۇرلىحانوۆ جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە المادى.

1991 جىلدىڭ باسىندا تاتار­ستاننىڭ قازان قالاسىندا بوكستان كسرو چەمپيوناتىنىڭ شىمىلدىعى ءتۇرىلدى. بۇل جارىستا 51 كيلو سالماق دارەجەسىندە جۇدىرىقتاسقان بولات تەمىروۆكە تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. بەكتاس ابۋباكىروۆ (48 كيلو), مەرە­كە ءجۇسىپوۆ (54 كيلو), كاميل حا­بيبراحمانوۆ (75 كيلو) جانە يگور شيشكين (91 كيلو) كۇمىس السا, كا­رىمجان ءابدىراحمانوۆ (48 كيلو), مۇ­رات ءشايىموۆ (51 كيلو), مۇحتار جا­پارقۇلوۆ (60 كيلو) جانە نيكولاي كۋل­پين (+91 كيلو) قولاعا قول سوزدى. بار­لىعى – 1 التىن, 4 كۇمىس جانە 3 قولا.

ارادا بەس ايدان اسا ۋاقىت وتكەن سوڭ 15 رەسپۋبليكانىڭ بارلىق مىقتى بىل­عارى قولعاپ شەبەرى مينسكىدە باس قوسىپ, كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنىڭ جۇلدەلەرىن ءوزارا ساراپقا سالدى. بۇل جولى ءتورت ورەنىمىز باس جۇلدەنى قان­جىعاسىنا بايلادى. ولار – بولات تە­مىروۆ (51 كيلو), قاناتبەك شاعاتاەۆ (71 كيلو), يگور شيشكين (91 كيلو) جانە نيكولاي كۋلپين (+91 كيلو). مە­رەكە ءجۇسىپوۆ (54 كيلو), نۇرجان سما­نوۆ (67 كيلو) جانە اناتولي كۋشكوۆ (81 كيلو) ەكىنشى ورىندى ەن­شىلەسە, مۇرات قاسەنوۆ (57 كيلو), بولات نيازىمبەتوۆ (60 كيلو) جانە مي­حايل يۋرچەنكو (+91 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. بارلىعى – 4 التىن, 3 كۇمىس جانە 3 قولا. وسى كورسەتكىشتىڭ ار­قاسىندا قازاقستان قۇراماسى سپار­تاكيادانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپىكوماندالىق ەسەپتە جەكە-دارا كوش باستادى. وسى جارىستى باسىنان اياعىنا دەيىن تاماشالاعان مايتالمان ماماندار مەن بىلىكتى باپكەرلەردەن باستاپ, قاتارداعى قاراپايىم كورەرمەندەرگە دەيىن قازاق ەلىنىڭ بوكس مەكتەبىنىڭ مىقتىلىعىن ەرىكسىز مويىنداپ, بارلىعى دا تامسانا تاڭداي قاققان ەدى.

الايدا جەمە-جەمگە كەلگەندە ماس­كەۋلىك ماماندار تاعى دا بۇرا تارت­تى. وداق چەمپيوناتى مەن سپارتاكيا­دانى قوسا العاندا 18 جۇلدە العان قازاقستان قۇراماسىنىڭ ءبىر عانا بوكس­شىسى الەم چەمپيوناتىنا قاتىستى. سول جىلدىڭ كۇزىندە اۋستراليانىڭ سيدنەي قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان جارىستا بولات تەمىروۆ ونەر كورسەتتى. بىراق قازاق جىگىتىنە جەرەبە جولداس بولمادى. ونىڭ جولى بىردەن حوسە راموسپەن قيىسىپ, بۇل تارتىستا كۋبالىق قابىلاننىڭ مىسى باسىم بولدى. بالكىم, سودان كەيىن كسرو قۇراماسىنىڭ باپكەرلەرى وكىنگەن بولار. سەبەبى كونستانتين كوپتسەۆتىڭ شا­كىرتتەرى جاسىل قۇرلىقتا 1 التىن, 4 كۇمىس 2 قولا مەدالدى قاناعات تۇ­تىپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە ۇزدىك ۇشتىك­تىڭ قاتارىنا دا قوسىلا المادى.

مىنە, وسىلاي تىزبەكتەي بەرسەك, كسرو-نىڭ ىرگەسى سوگىلە باستاعان تۇس­­تا دا قازاقستاندىق سپورتشىلار ادى­لەتسىزدىككە كوپ ۇرىنعانىن باي­قاي­مىز. 1992 جىلى بارسەلونادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارى قارساڭىندا دا تالاي وتانداسىمىز قيتۇرقى ويىننىڭ قۇربانى بولدى. دەسەك تە سول ءدۇبىرلى دو­دا­لارعا ساناۋ­لى عانا سپورتشىمىز اتتانعانىنا قاراماستان, سىن سا­عاتتا ولار ءوز جان­كۇيەرلەرىن جەرگە قاراتقان جوق. پي­رەنەي تۇبەگىندە باسكەتبولشى ير­ينا گەرليتس التىننان القا تاقسا, ەلەنا چە­بۋكينا مەن تاتيانا مەنشوۆا كۇ­مىسپەن كۇپ­تەلدى. ال گرەك-ريم كۇرە­سىنىڭ شە­بەرى داۋلەت تۇرلىحانوۆ قولا مە­دالدى يەلەندى.

كەلەسى 1993 جىلدان باستاپ قازاق­ستان دەربەس كوماندا رەتىندە ءتۇرلى حالىقارالىق دودالارعا قاتىسا باس­تادى. بۇرىندارى قاعاجۋ كورگەن ساقا سپورتشىلار مەن كولەڭكەدە قا­لىپ قويعان دارىندى جاستارعا ۇلكەن ارە­نالارعا داڭعىل جول اشىلدى. ءوز مۇمكىندىكتەرىن ۇتىمدى پايدالانعان سپورت­شىلارىمىز ودان كەيىنگى جىلدارى جاسىنداي جارقىلداپ, قازاقتىڭ ءانۇرانىن الەمنىڭ ءار قيىرىندا شىر­قاتىپ, تۋىمىزدى بيىكتەردە جەل­بىرەتتى. وسىنىڭ بارلىعى دا تا­ۋەلسىز­دىكتىڭ ارقاسى!