وسى اپتادا وڭتۇستىك استانامىز الماتىدا ورىن العان وڭدى وقيعانىڭ باستىسى «قازاق ەپوسى» اتاۋىمەن شىققان انيماتسيالىق فيلمدەردىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. ەلدىڭ ەرتەڭىنە الاڭدايتىن جاماعات مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن شىعارىلعان ونىمدەردى جاناشىرلىقپەن جاسالعان ەكەن دەستى.
وتكەن جىلى دا الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسى مۇرىندىق بولۋىمەن قازاق ەرتەگىلەرىنىڭ جەلىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن مۋلتفيلمدەر جيناعى شىعارىلعان بولاتىن. باسقارما باستالعان ۇلكەن ءۇردىستى جالعاستىرىپ, كەزەكتى جيناقتى شىعاردى.
ءارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تىلدەردى دامىتۋ مەن قولدانۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا اتقارىلعان ءىسكە بالاباقشا باسشىلارى, ءادىسكەرلەر مەن قازاق ءتىلى وقىتۋشىلارى, «اقجەلكەن», «بالدىرعان», «ۇلان», «درۋجنىە رەبياتا» باسىلىمدارىنىڭ جانە «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, قوعامدىق ۇيىمدار مەن باق وكىلدەرى قاتىسىپ, وي ءبولىستى. ارينە, الدىمەن انيماتسيالىق تۋىندىلاردان ۇزىندىلەر ۇسىنىلدى. انيماتسيالىق تۋىندىلاردى العاش بولىپ تاماشالاعان زيالى قاۋىم وكىلدەرى بالالىق شاقتارىن اڭساپ, ءمۋلتفيلمدى ءارى قاراي كورگىلەرى كەلىپ كەتكەنى دە اسىرە ءسوز ەمەس.
قازاق ەپوستارىنىڭ جەلىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن مۋلتفيلمدەر جيناعى «بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى» اتتى انيماتسيالىق ءبىلىم بەرۋ جوباسى بويىنشا شىعارىلعان. جيناققا «الپامىس باتىر», «قوبىلاندى باتىر», «ەر تارعىن باتىر», «قامبار باتىر» جانە قازاق حالىق ەرتەگىلەرىنە قۇرىلعان مۋلتفيلمدەر ەنگەن. مۋلتفيلمدەردىڭ جالپى حرونومەتراجى – 400 مينۋت.
ۇلتتىق ناقىشتاعى مۋلتفيلمدەر جاس ۇرپاق تاربيەسىنە اسا قاجەتتى قۇرالداردىڭ ءبىرى ەكەنى اقيقات.
راسىندا, بۇل جوبادا كىتاپقا قىزىعا بەرمەيتىن قازىرگى بالالاردىڭ تانىم-ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلگەن. جيناق ءبۇلدىرشىندەرگە حالىق اۋىز ادەبيەتىنىڭ اسىل ۇلگىسى – ەپوستار ارقىلى ءتىل ۇيرەتۋدىڭ جەڭىل ءارى ويناقى تاسىلىنە نەگىزدەلگەن.
جۇرتتىڭ قولىنا جاڭادان تيگەن انيماتسيالىق جيناقتىڭ تۇساۋكەسەرىندە «جاس وركەن» سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى جۇسىپبەك قورعاسبەك ريزاشىلىقپەن ءسوز قوزعاپ «قازىرگى بالالارعا كىتاپ وقىتۋ قيىن بولىپ كەتتى. بۇل ءبىر عىلىمي ءىس سياقتى بولىپ قالدى. مۇنىڭ الدىندا شىققان مۋلتفيلمدەر جيناعىنا قاتىستى ەسكەرتپە-سىن ايتىلعان ەدى. سول ەسكەرىلىپتى. قازىرگى باسپا ونىمدەرى مەن وسىنداي انيماتسيالىق تۋىندىلاردى بالا دا, ونىڭ اتا-اناسى دا بىرىگىپ, قىزىعىپ كورەتىندەي ەتىپ شىعارۋ, ياعني بالانى قىزىقتىرۋ ماسەلەسى الدىمىزدان شىعىپ وتىر. جاڭا جيناق جاناشىرلىقپەن شىعارىلعان», دەدى.
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت, ەپيك جىرشى بەرىك ءجۇسىپ ءححى عاسىر تابالدىرىعىندا تۇرعانىمىزدا كەلەشەككە قازاقتىڭ نەسى جەتىپ, نەسى قالادى دەگەن ساۋال توڭىرەگىندە ءسوز قوزعاپ, «قازاق ەپوسى قۇبىلاسىن ەندى تاپتى. يمان دا, يبا دا, ۇيات تا قازاقتىڭ ەپوستارىندا. بالالارعا ارنالعان بۇل مۋلتفيلمدەر تۇپنۇسقاسىنان ايىرىلماعان, ەسكى جەلىسىنەن جاڭىلماعان», دەدى.
وسى جوبانىڭ ءساتتى جۇزەگە اسۋىنا دەپۋتات رەتىندە قالالىق ءماسليحات تاراپىنان ءتيىستى قاراجاتتى بولۋگە ىقپال ەتكەن «الماتى اقشامى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قالي سارسەنباي ءدۇنيەدە ەڭ بايقامپاز حالىق بالا ەكەندىگىن جانە بۇل «حالىقتىڭ» ءتىلىن تابۋ قيىندىعىن العا تارتىپ, جيناققا كوڭىلى تولعاندىعىن ءبىلدىردى.
انيماتسيالىق جيناقتىڭ تۇساۋكەسەرىنە كەلگەندەر الماتى قالاسى تىلدەردى دامىتۋ, مۇراعاتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى ماماي احەتوۆكە العىستارىن ايتتى.
ءتالىم-تاربيە كىلتى – حالىق پەداگوگيكاسىنىڭ نەگىزىندە دەيتىن جوبا اۆتورلارى – مۋلتفيلم كەيىپكەرلەرى – الپامىس, قوبىلاندى, ەر تارعىن, قامبار باتىرلاردىڭ ەرلىگىن پاش ەتەتىن قىزىقتى سيۋجەتتەر جاس بۋىننىڭ تۋعان جەرگە دەگەن ماحابباتىن, وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتادى دەپ وتىر. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتايتىن وتاندىق تۋىندىنىڭ ءتىلى جاتىق, بالانىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە ساي قۇرىلعان. ءار سەرياداعى قازاق ماقال-ماتەلدەرىنىڭ نەگىزىندەگى وقىتۋ ەلەمەنتتەرىنىڭ سيۋجەتپەن بايلانىستىرا دىبىستالۋى بالانىڭ قازاق تىلىنە دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن ءتىل ۇيرەنۋگە دەگەن ىقىلاس-ىنتاسىن ارتتىرادى.
سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن «سيقىرلى قالام» ينتەراكتيۆتى وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەنىنىڭ جاڭا نۇسقاسى جارىققا شىقتى. بۇل – رەسپۋبليكامىزدا تۇڭعىش رەت قولدانىسقا ەنگىزىلگەن, مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا ارنالعان جاڭا باعىتتاعى يننوۆاتسيالىق ءتىل ۇيرەتۋ قۇرالى. ينتەراكتيۆتى كەشەنمەن جاتتىققان بالا قازاق جانە اعىلشىن تىلىنە ءتان دىبىستاردىڭ دۇرىس ايتىلۋىن, ەكپىندى دۇرىس قولدانا ءبىلۋدى جەڭىل مەڭگەرەدى. سوزدەردى بۋىنعا ءبولۋدى, ساناۋدى, تۇستەردىڭ رەڭىن اتاۋدى, جادىنا تۇيگەن سوزدىك قورى ارقىلى ءتۇرلى ءىس-ارەكەتتەرگە بايلانىستى قىسقا سويلەمدەر, شاعىن اڭگىمەلەر قۇرۋدى ۇيرەنەدى. سوزدىك قورىن مولايتىپ, العىس ايتۋ, ءوتىنىش ءبىلدىرۋ, قۇتتىقتاۋ ءتارىزدى ەتيكەت ءتارتىبىن ورىنداۋعا دا جاتتىعادى. يننوۆاتسيالىق كەشەن كەز كەلگەن تەلەديدارعا نەمەسە كومپيۋتەرگە قوسىلادى, سول ارقىلى تانىمدىق, قىزىقتى باعدارلاما تاماشالاپ وتىرعانداي اسەر بەرەدى. «سيقىرلى قالام» ارقىلى بالالارعا ءبىر مەزگىلدە وقۋعا, تىڭداۋعا ءمۇمكىندىك تيەدى. ءتىل ۇيرەتۋ قۇرالىنىڭ ءادىس-تاسىلدەرى بالالاردىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە ساي ۇيلەستىرىلگەن.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.