جىر الىبى – جامبىلعا ارنالعان جيىن

كونفەرەنتسيانى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ جۇر­گىزىپ وتىردى. ءوز سوزىندە پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشى­سىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى داۋرەن اباەۆ شارانىڭ ما­ڭىزدىلىعىن باسا ايتتى. «بۇگىن تامىرى تەرەڭ تاري­حى­مىزدىڭ التىن دىڭگەگى – كيەلى تاراز شاھارىندا جينالىپ وتىرۋىمىزدا تەرەڭ ءمان بار. بۇل ولكە – مىڭجىلدىقتاردىڭ قۇرداسى, قازاق حاندىعى قۇرىلۋىنىڭ كۋاسى. اۋليەاتا ءوڭىرى – عۇلاما عالىمدار مەن قاھارمان باتىرلاردىڭ, اتاقتى اقىن-جىراۋلار مەن قارىمدى قالامگەرلەردىڭ قۇت مەكەنى. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى – مويىنقۇم وڭىرىندە, جامبىل تاۋىنىڭ ەتەگىندە دۇنيەگە كەلگەن جىر الىبى جامبىل جاباەۆ. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ۇلى جى­راۋدىڭ 175 جىلدىعى مەم­لەكەتتىك دەڭگەيدە اتالىپ وتۋدە. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ۇلى اقىننىڭ مەرەيتويىن جوعارى دارەجەدە ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ارناۋلى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. بۇل ايتۋلى دا­تانىڭ بىلتىرعى اباي جىلىمەن ساباقتاسىپ, بيىلعى تاۋەلسىزدىك مەرەيتويىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور», دەدى داۋرەن اباەۆ. سون­داي-اق داۋرەن اس­كەر­بەك­ ۇلى جامبىلدىڭ ونەگەلى ءومى­رى مەن ونەرى – تۋعان حالقىن شەكسىز ءسۇيۋدىڭ, وعان قالتقىسىز قىز­مەت قىلۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن اي­شىقتايتىنىن, جامبىل جىر­لارى – وتانسۇيگىشتىكتى ويا­تىپ, ۇلتتىق دەڭگەيدەگى ۇلى ىستەرگە ۇندەيتىن ۇرانعا اي­نال­عانىن, جامبىل جىرلارى جالپى ادامزاتقا ورتاق قۇن­دى­لىقتارمەن ۇندەسىپ, الەم­دىك مادەنيەتتىڭ اجىراماس بو­لىگىنە اينالعانىن دا اتاپ ءوتتى.

ءوز سوزىندە مادەنيەت جا­نە سپورت ءمينيسترى اقتو­تى را­يىمقۇلوۆا دا ەل تاۋەل­سىز­دىگىنىڭ 30 جىلدىعىمەن قاتار كەلگەن ۇلى جىراۋدىڭ مەرەي­تويىنا وراي ۇيىمداس­تى­رىلعان تاعىلىمدى شارالارعا توقتالدى. مينيستر مۇنداي رۋحاني شارالار الداعى ۋا­قىتتا دا جالعاساتىنىن, جام­بىل ەسىمى قازاق حالقىمەن بىرگە ماڭگى جاسايتىنىن, ۇلى اقىننىڭ شىعارمالارى جاستاردى وتاندى سۇيۋگە, ەل مەن جەردى قۇرمەتتەۋگە تاربيە­لەيتىنىن جەتكىزدى.

كونفەرەنتسيا بارىسىندا بەردىبەك ساپارباەۆ تا جام­بىل جاباەۆتىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى شارالارعا توقتالدى. «ەلىمىزدە اقىن اتىمەن اتالاتىن ءبىر عانا وبلىس بار. ول – جامبىل وبلى­سى. قازاقستاندا عانا ەمەس, جالپى الەمدە دە ادام اتى­مەن اتالاتىن وبلىس, قالا­لار ساناۋلى. جىر الىبى – جامبىل جاباەۆتىڭ ەسى­مىن ەنشىلەگەن ءوڭىرىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىمەن قاتار, رۋحاني-مادەني سالاسىندا دا وڭ وزگەرىستەر, اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى شارۋالار از ەمەس. سولاردىڭ  بىرقاتارى  ۇلى جىراۋدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالدى. جامبىل وبلىسىندا اقىن ەسىمى بەرىلگەن 1 اۋدان, 3 اۋىلدىق وكرۋگ, 3 ەلدى مەكەن, 1 داڭعىل مەن 83 كوشە, 10 مەكتەپ جانە 1 كىتاپحانا بار. سونداي-اق وڭىردە تۇل­عانىڭ قۇرمەتىنە بارلىعى 8 ەسكەرتكىش ورناتىلعان. جىل بويى  اقىنعا ارنالعان 784 ءىس-شارا ءوتتى. مۇنىڭ ءبارى اقىن ەسىمىن كەيىنگى ۇرپاققا لا­يىقتى تۇردە تانىتىپ, ونىڭ رۋ­حاني ومىرشەڭ مۇراسىن كەڭى­نەن ناسيحاتتاۋ جولىن­دا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس­تاردىڭ ءبىر پاراسى عانا», دەدى ول.

ال فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, جامبىلتا­نۋشى ءۋاليحان قاليجان جام­بىل جاباەۆتىڭ ايتىس ونەر­ىن­دە­گى ورنى تۋرالى ايتسا, قازاقستان جازۋشىلار ودا­عى باسقارماسىنىڭ تور­اعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەس­داۋلەت عاسىر جاساعان ابىز اقىن­نىڭ شىعارماشىلىق قۋاتى, شەتەلدىك ادەبيەت مايتال­ماندارىنىڭ جوعارى باعاسى تۋرالى ايتتى. ء«بىز – باتىرى دا, اقىنى دا بار ەلمىز. ءبىزدىڭ قازاقتىڭ مىقتىلىعى سوندا. الەمدەگى ەڭ بيىك تاۋدىڭ ءبىرى الاتاۋ بولسا, الەمدەگى ەڭ ۇلى اقىن­داردىڭ ءبىرى – جامبىل جاباەۆ. عالامشاردىڭ اسپانىن الاتاۋ قالاي بيىكتەتسە, ادامزاتتىڭ اسپانىن جامبىل اقىن سولاي بيىكتەتكەن. سوندىقتان الاتاۋ دەسەك, جامبىل بابامىز ەسكە تۇسەدى, جامبىل دەسەك, الاتاۋ كوزگە ەلەستەيدى. ءبىز جامبىلدىڭ زاڭعار مۇزتاۋىن ءالى تەرەڭ زەرتتەپ بولعان جوقپىز دەپ ەسەپتەيمىن. جامبىل جىرلارى كەزىندە الەمنىڭ 160 تىلىنە اۋدارىلىپ, جارىق كورگەن», دەدى ۇلىقبەك ەسداۋلەت.

سونداي-اق پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى نۇرتورە ءجۇسىپ, ءماجىلىس دەپۋتاتى بەك­بولات تىلەۋحان, جازۋشى جۇماباي شاشتاي ۇلى, جازۋ­شى-دراماتۋرگ ەلەن ءالىم­جان, ءماجىلىس دەپۋتاتى مەي­رامبەك تولەپبەرگەن, اقىن داۋ­لەتكەرەي كاپ ۇلى جانە جام­بىل جاباەۆتىڭ شوبەرەسى مۇ­راتحان جامبىلوۆ تۇلعانىڭ قازاق ادەبيەتىنە قوسقان وراسان ۇلەسى, ايتىسكەرلىگى مەن كە­مەڭگەرلىگى تۋرالى ءسوز قوزعادى. ال قىرعىز مەملەكەتىنەن كەلگەن, ش.ايتماتوۆ اتىنداعى ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى كەلدىبەك قويلىباەۆ پەن اقىن, «ماناسشىلار» تەاترىنىڭ ديرەكتورى ازيز بيمىرزا ەكى ەلدىڭ ادەبي-مادەني باي­لا­نىسىنداعى جامبىل جاباەۆتىڭ ءرولىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. باسقوسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار جىر الىبى تۋرالى تىڭ مالىمەتتەرمەن ءبولىسىپ, شىعارماشىلىعىن تەرەڭىرەك زەرتتەۋ, كەلەشەك ۇرپاققا لايىقتى ناسيحاتتاۋ بويىنشا بىرقاتار وي-ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى. كونفەرەنتسيا سو­ڭىندا «جامبىل جىراۋ» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋى كەسىل­دى. ول كىتاپقا قىرعىز رەس­­پۋب­­ليكاسىنىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى مەن كى­تاپ­حا­ناسىنىڭ ارحيۆتەرىنەن تا­بىل­عان, بۇعان دەيىن باس­پا بەتىن كورمەگەن, عىلى­مي اي­نا­لىمعا تۇسپەگەن جام­بىل­دىڭ قىرعىز اقىندارىمەن اي­تىستارى, ارناۋ ولەڭدەرى, كور­شى ەل عالىمدارىنىڭ تۇلعا جايىنداعى زەرتتەۋلەرى توپ­تاس­تىرىلعان.

جامبىل وبلىسى