تۇركىستاندا «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق مۋزەيىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن, 15 قاراشا ۇلتتىق ۆاليۋتا – تەڭگە كۇنىنە وراي, «نۋميزماتيكالىق ماتەريالدار بويىنشا تۇركىستان تاريحى» كورمەسى اشىلدى. نۋميزماتيكا ءسوزى لاتىن تىلىنەن اۋدارعاندا «تيىن» دەگەن ماعىنا بەرەدى. قازىرگى تاڭدا بۇل تاريح عىلىمىنىڭ تيىنداردى زەرتتەيتىن كومەكشى سالاسى.
تۇركىستان اۋماعىنىڭ اقشا اينالىمىنان سىر شەرتىپ, ولكە تاريحىن زەردەلەۋشىلەر ءۇشىن تىڭ دەرەكتەرگە تولى جادىگەرلەر توپتاماسىن ۇسىنعان كورمەنىڭ اشىلۋىندا قورىق-مۋزەي ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەرسىن تاجىباەۆ مۋزەي قورىندا 26 مىڭعا جۋىق جادىگەر بولسا, ونىڭ 14137-ءى نۋميزماتيكالىق مۇرالارعا تيەسىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ء«اربىر مۇرانىڭ ءوز كەزەڭىنە ساي تاريحي ماڭىزى زور. كورمەنىڭ ماقساتى – مۋزەي قورىندا جيناقتالعان نۋميزماتيكالىق ماتەريالدار نەگىزىندە تۇركى جۇرتى ءۇشىن قاشان دا كيەلى مەكەن بولعان تۇركىستان قالاسىنىڭ تاريحي ماڭىزىن ايشىقتاۋ, قازاقستان ەگەمەندىگىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جارشىسى بولعان – ءتول تەڭگەمىزدىڭ ماڭىزىن ۇلىقتاۋ بولىپ تابىلادى», دەدى ەرسىن بوتاباي ۇلى.
كورمە ەكسپوزيتسياسىندا تۇركىستاننان تابىلعان ەڭ كونە نۋميزماتيكالىق جادىگەر – كۋشان پاتشالىعىنىڭ ب.ز. ءىى عاسىرىنداعى بيلەۋشىسى حۋۆيشكا ءى پاتشا تۇسىندا سوعىلعان قولا اقشاسى, الەمدە جالعىز ۇلگىسى عانا بەلگىلى بولىپ وتىرعان شىڭعىس حان اتىمەن سامارقاندا سوعىلعان التىن دينار, ياسى-كۇلتوبە ەسكەرتكىشىندەگى ءومىردىڭ توقتالۋىن ناقتىلاپ بەرە الاتىن شاعاتاي ۇلىسىنىڭ كۇمىس ديرحەمدەرى مەن مىس فەلستەر كومبەسى, التىن وردا مەملەكەتىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىس شەكاراسىنىڭ قاي تۇستان وتكەندىگىن ناقتىلاۋعا كومەك بەرە الاتىن تيىندار مەن تاعى دا باسقا ولكە تاريحىن زەرتتەۋدە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن ماتەريالدار ۇسىنىلدى. كورمە ەكسپوزيتسياسى 5 بولىمگە بولىنگەن. قازاق جازيراسى كونە زامانداردان بەرى باتىس پەن شىعىستى جالعاستىرار «كوپىر» بولعاندىعى بەلگىلى. ادامزات اراسىنداعى ساۋدا قارىم-قاتىناسىن قالىپتاستىرۋشى ەڭ العاشقى دانەكەردىڭ ءبىرى – ۇلى جىبەك جولىنىڭ شىعىس پەن باتىستى بايلانىستىرۋشى ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بارلىعى دا قازاق دالاسىنان وتكەن. «كونە ياسى –تۇركىستاننىڭ وسى جول بويىنداعى ماڭىزدى بەكەتتەردىڭ ءبىرى بولعاندىعىن ياسى-كۇلتوبە, ورتاعاسىرلىق تۇركىستاننىڭ تاريحي ەسكەرتكىشتەرىندە ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ وتىرعان ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى كەزىندە تابىلعان نۋميزماتيكالىق ماتەريالدار راستايدى. قازىرگى تاڭدا قازاقستان ارحەولوگتەرىنىڭ كونە تۇركىستاندا جۇرگىزگەن قازبا جۇمىستارى ناتيجەسىندە تابىلعان ەرتەورتاعاسىر مەن حح عاسىرعا دەيىنگى ۋاقىت ارالىعىنا ءتان نۋميزماتيكالىق تابىستار جانە كەزدەيسوق تابىلعان تيىندار ولكەدەگى ساۋدا-ساتتىقتى, ءدىني-رۋحاني, ساياسي احۋالدى زەرتتەۋگە مۇمكىندىك بەرە الاتىن ەداۋىر كولەمدەگى ماتەريالدار ۇسىنا الادى», دەيدى قور ساقتاۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى نۇرجامال اشىرباەۆا.
«ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق-مۋزەيىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, اشىلۋىنا تاريحشىلار مەن عالىمدار, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار, مۋزەي قىزمەتكەرلەرى قاتىسقان كورمە اي بويى ەل نازارىنا ۇسىنىلادى.
تۇركىستان