وسى جىلدىڭ 7 قازانىندا پرەزيدەنت 10 ۇلتتىق جوبانىڭ تىزبەسىن بەكىتكەنى بەلگىلى. ولار ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنىڭ جالپىۇلتتىق باسىمدىقتارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قابىلداندى. بۇل رەتتە ۇلتتىق جوبالار جوبالىق تاسىلمەن ىسكە اسىرىلماق. ونداعى نەگىزگى قاعيداتتاردىڭ قاتارىندا ناتيجەگە باعدارلانۋ, وعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن دەربەس جاۋاپكەرشىلىك تانىتۋ بار. بۇعان قوسا جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا بارلىق مۇددەلى تاراپتاردى تارتۋ كوزدەلگەن.
وسى جىلدىڭ 7 قازانىندا پرەزيدەنت 10 ۇلتتىق جوبانىڭ تىزبەسىن بەكىتكەنى بەلگىلى. ولار ۇلتتىق دامۋ جوسپارىنىڭ جالپىۇلتتىق باسىمدىقتارىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قابىلداندى. بۇل رەتتە ۇلتتىق جوبالار جوبالىق تاسىلمەن ىسكە اسىرىلماق. ونداعى نەگىزگى قاعيداتتاردىڭ قاتارىندا ناتيجەگە باعدارلانۋ, وعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن دەربەس جاۋاپكەرشىلىك تانىتۋ بار. بۇعان قوسا جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا بارلىق مۇددەلى تاراپتاردى تارتۋ كوزدەلگەن.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى جوبالىق باسقارۋ ساياساتى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى يلونا شۆارتسكوپفتىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ۇكىمەت العاش رەت مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جوبالىق-جەلىلىك مودەلىن ەنگىزۋدە. ەندى مەملەكەتتىك ورگاندار ساراپشىلار مەن جۇرتشىلىق وكىلدەرىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن بىرلەسكەن كروسس-فۋنكتسيونالدىق جوبالاۋ كوماندالارىن قالىپتاستىرادى. بۇل – زاماناۋي تەحنولوگيالارعا نەگىزدەلگەن جاڭا ۇيىمداستىرۋشىلىق مادەنيەت پەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جوبالىق-جەلىلىك مودەلى.
– جوبالىق باسقارۋدى ەنگىزۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتكەن جىلدىڭ قاڭتار ايىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 44 جوبالىق كەڭسەسىنەن تۇراتىن جوبالىق باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي ەكوجۇيەسىن قالىپتاستىرۋ اياقتالۋدا. ۇلتتىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ مونيتورينگى بويىنشا كەڭسە قۇرىلىپ, جۇمىسقا كىرىستى. جوبالىق باسقارۋدىڭ نورماتيۆتىك جانە قۇقىقتىق بازاسى بەكىتىلدى. ول جوبالىق باسقارۋدى جۇزەگە اسىرۋ قاعيدالارىن جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جوبالىق باسقارۋدىڭ ۇلگىلىك رەگلامەنتىن قامتيدى. بۇل قۇجاتتار مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءۇش دەڭگەيىندە – ۇكىمەت, مەملەكەتتىك ورگاندار جانە جوبالىق توپتار دەڭگەيىندە پورتفەلدەردى, باعدارلامالار مەن جوبالاردى باسقارۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ قىزمەتىن رەتتەيدى. ءاربىر ۇلتتىق جوبا بويىنشا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارلارى دەڭگەيىندە كۋراتور جانە مينيسترلەر دەڭگەيىندە ۇلتتىق جوبالاردىڭ باسشىلارى بەلگىلەندى, – دەدى دەپارتامەنت ديرەكتورى.
قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ورگاندار ۇلتتىق جوبالاردىڭ ءاربىر كورسەتكىشىن ءتيىستى سالالار مەن وڭىرلەرگە ءبولۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. بۇدان بولەك سالادا, وڭىردە, اۋداندا, اۋىلدىق وكرۋگتە ءاربىر دەكومپوزيتسيالانعان كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ ءۇشىن قاجەتتى جوبالار پۋلى انىقتالماق.
بارلىق جوبالاۋ قىزمەتى اقپاراتتىق جۇيەدە جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل ءاربىر مىندەتتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى عانا ەمەس, ءاربىر جوبا بويىنشا قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىنا جەدەل مونيتورينگتى دە قامتاماسىز ەتەدى. سونداي-اق جوبالىق باسقارۋدى جۇزەگە اسىرۋ قاعيدالارىندا جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىن مونيتورينگىلەۋ ءۇشىن قوعامدىق توپتار قالىپتاستىرۋ كوزدەلگەن. قازاقستاندىقتار ۇلتتىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا بەلسەنە قاتىسادى دەگەن سەنىم بار.
بۇل رەتتە وسى جىلدىڭ اقپانىندا ۇلتتىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءوفيسى قۇرىلعانىن اتاپ وتكەن ءجون. ول كەزدە ۇلتتىق جوبالاردى قابىلداۋ, ازىرلەۋ جانە تالقىلاۋعا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بەرىك نورماتيۆتىك بازا قۇرىلدى جانە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى جوبالىق باسقارۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان رەتىندە ءتيىستى ۇلگىلىك رەگلامەنتتى قابىلدادى. بۇل قۇجاتتاردا ۇلتتىق جوبالاردىڭ قالاي ىسكە اسىرىلاتىنى جان-جاقتى سيپاتتالعان.
ۇلتتىق جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءوفيسىنىڭ باسشىسى ارمان ەۆنيەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق ساراپشىلار حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, ەىدۇ ەلدەرىندە, اتاپ ايتقاندا, ۇلىبريتانيا, اقش, اۋستراليا, كانادا مەملەكەتتەرىندە قولدانىلاتىن ۇزدىك تاجىريبەلەردى بەيىمدەۋ ارقىلى بىرەگەي جوبالىق-جەلىلىك ءتاسىلدى ازىرلەدى.
– مۇنىڭ ءبارى زەردەلەنىپ, مەملەكەتتىك سەكتورعا بەيىمدەلدى. وسىنىڭ نەگىزىندە جەكە جاۋاپكەرشىلىك, ناقتى ماقساتتار, ينديكاتورلار, اپتا سايىنعى سپرينتتەر, ياعني سەگمەنتتەر نەگىزىندە قۇرىلعان جۇمىستىڭ ايقىن ىرعاعى جاتىر. ءبىز بارلىق كرى-دى دەكومپوزيتسيالاعاندا ناقتى جوبالارعا شىعامىز جانە ءاربىر جوباعا كەستەگە سايكەس قاجەتتى قولداۋ الۋعا, ءوز مىندەتتەرى مەن پروبلەمالارىن ەسكالاتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەمىز. ەڭ باستىسى, بارلىق جوبالىق ءتاسىل قوعامنىڭ ۇلتتىق جوبالاردى مونيتورينگىلەۋگە, باقىلاۋعا تىكەلەي قاتىسۋىن قاراستىرادى, – دەدى ارمان ەۆنيەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر ۇلتتىق جوبا سالالار مەن وڭىرلەر بويىنشا بولشەكتەپ بايلانىستىراتىن باعدارلاما بولىپ سانالادى. سوندىقتان ءاربىر قوعام بەلسەندىسى, ءاربىر ساراپشى ءوزىنىڭ مۇمكىندىكتەرىنە, مۇددەلەرىنە قاراي قوعامدىق مونيتورينگتىڭ مۇشەسى بولۋعا, اقپاراتتىق جۇيەلەرگە قولجەتىمدىلىك الۋعا جانە مونيتورينگكە, تالقىلاۋعا, كرى تۇزەتۋگە نە بيۋدجەت سوماسىنا, شىعىستارعا, مىندەتتەردى ورىنداۋعا جانە كەز كەلگەن اۋىتقۋلارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىگى بار.
– بۇل – شىنايى مۇمكىندىك. مۇنىڭ ءبارى ۇكىمەتتىڭ وسى قاۋلىسىندا جانە تيپتىك ەرەجەدە كورسەتىلگەن. بارشاڭىزدى ونىمەن تانىسۋعا جانە وسى جۇمىسقا قاتىسۋعا شاقىرامىز. جاقىن ارادا جۇمىس ىستەۋگە, وسى جۇمىسقا جانە قوعامدىق ۇيىمدارعا قاتىسۋعا دايىن كەز كەلگەن باستاماشىل توپتارعا ءۇن قوسۋعا دايىنبىز. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق جوبالار اۋقىمى بويىنشا عانا ەمەس, ىسكە اسىرۋ فورماتى بويىنشا دا ۇلتتىق جوبالارعا اينالۋى ءۇشىن وسىنداي مىندەت قويدى. ءبىز ونى جوبالىق-جەلىلىك مودەل دەپ اتايمىز, – دەدى ول.
ارمان ەۆنيەۆتىڭ پىكىرىنشە, جوبالىق باسقارۋ جىلىنا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.