اۋىز سۋ الەمدىك ماسەلەگە اينالىپ تۇرعان كەزدە تۇششى سۋ كوزى قات ماڭعىستاۋداعى احۋال ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سۋ جەتىسپەۋشىلىگى تۇرعىنداردىڭ ءجيى كوتەرەتىن نەگىزگى تالاپتارىنىڭ ءبىرى. وسى ورايدا ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ءباسپاوز قىزمەتى وڭىردە اۋىز سۋ ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردان حاباردار ەتتى.
ءوڭىردى اۋىز سۋمەن قامتۋ ماقساتىندا بىلتىر 5 جىلعا ارنالعان جوسپار جاسالىپ, وبلىستاعى سۋ ماسەلەسى جان-جاقتى زەردەلەنىپ, تىرشىلىك ءنارىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋ جولدارى جوسپارلانعان. سول جوسپار بويىنشا بيىل بىرقاتار جوبا ىسكە قوسىلادى.
ءبىرىنشىسى – اقتاۋ قالاسى جانە وعان ىرگەلەس ورنالاسقان مۇنايلى, قاراقيا اۋداندارىنىڭ اۋىلدارىن اۋىز سۋمەن جەتكىلىكتى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «كاسپي» سۋ تۇشىتۋ زاۋىتىنىڭ قۋاتىن ەكى ەسە, ياعني 40 مىڭ تەكشە مەترگە دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلگەن ەدى. قازىر جۇمىس ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزىلۋدە. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2021 جىلعا دەيىن 1,0 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, تولىقتاي يگەرىلدى. بيىل اتالعان جۇمىستاردى جالعاستىرۋعا تاعى دا 6,7 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, تامىز ايىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە ءتيىستى قاراجات تولىقتاي ءتۇستى. جوبانى 2022 جىلدىڭ باسىندا اياقتاۋ جوسپارلانعان. ەكىنشىسى, «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى «قاراجانباس» كەن ورنىندا تاۋلىگىنە 17 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تۇشىتاتىن زاۋىت سالىپ جاتىر. بۇل زاۋىت بيىل جىل سوڭىنا ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە. وندىرىستەن اۋىسقان سۋ تۇرعىنداردىڭ قاجەتىنە الىناتىن بولادى. سونداي-اق «ماەك-قازاتومونەركاسىپ» جشس-نە قاراستى تاۋلىگىنە 24 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تۇشىتاتىن قوندىرعى سالۋ جوسپارلانعان. قازىر جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى جاسالۋدا. قۇجات تولىق رەسىمدەلىپ بىتكەننەن كەيىن, جوبانى كەلەر جىلى باستاۋ كوزدەلگەن. بۇل جوبالاردى فورت-شەۆچەنكو قالاسىندا قۋاتى تاۋلىگىنە 5 مىڭ تەكشە مەتردى قۇرايتىن سۋ تۇشىتۋ قوندىرعىسىن NKOK كومپانياسى وبلىس ءۇشىن الەۋمەتتىك قولداۋ اياسىندا ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوسپارعا سايكەس, ءدال وسىنداي جوبا اقشۇقىر جانە سايىن شاپاعاتوۆ ەلدى مەكەندەرىندە دە سالىنادى. ال اقشۇقىر اۋىلىندا تەڭىز جاعالاۋىندا 8 قۇدىق ىسكە قوسىلدى. بۇل قۇدىقتار بۇدان بۇرىن نەگىزى قالانىپ, ىسكە قوسۋعا دايىن بولعانىمەن, ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن ءوز جۇمىسىن توقتاتىپ كەلگەن بولاتىن. سونىمەن قاتار ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى تاراپىنان قۇنى 87 ملرد تەڭگە بولاتىن كەندىرلى ايماعىنان تاۋلىگىنە 50 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تۇشىتاتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇل جوبا جاڭاوزەن قالاسى تۇرعىندارىن تازا اۋىز سۋمەن قامتيتىن بولادى. اتالعان جۇمىستى ىسكە اسىراتىن جاڭا مەكەمە – «قمگ – اقسۋ» جشس قۇرىلىپ, باستاپقى قارجى ءبولىنىپ, قۇجاتتارى رەسىمدەلۋدە ەكەن.
تۇرعىندار سانى جىلدان-جىلعا ارتۋ ۇستىندەگى وڭىردە سۋ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ماقساتىندا مۇنايلى اۋدانىنداعى باياندى اۋىلىندا وتكەن ايدا تاۋلىگىنە 3 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تۇشىتاتىن مەمبرانا ىسكە قوسىلعان. بۇدان بولەك, باياندى اۋىلىندا قازىر تاۋلىگىنە 1 مىڭ تەكشە مەترگە دەيىن سۋ تۇشىتاتىن مەمبرانا جۇمىس ىستەپ تۇر. اقپان ايىنىڭ باسىندا ىسكە قوسىلعان بۇل مەمبرانا «قۇيىلىس» جەراستى سۋ كەن ورنىنان كەلگەن سۋدى تۇشىتىپ, باياندى اۋىلىن تولىقتاي اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر.
– سونىمەن قاتار «قۇيىلىس – مۇنايلى – اقتاۋ» باعىتىندا جاڭا سۋ قۇبىرى تارتىلادى. وڭىردەگى سۋ كوزدەرىن ىزدەستىرۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. بۇل الداعى جىلدارى وبلىس جۇرتشىلىعىن سۋمەن قامتۋ ءۇشىن ناقتى شارالار قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. اتالعان جوبالار ىسكە قوسىلعاندا, جاز ايىندا بولاتىن سۋ تاپشىلىعىن جويىپ, تۇرعىنداردى تىرشىلىك نارىمەن قامتۋعا قول جەتكىزەمىز, – دەدى وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تقش باسقارماسىنىڭ باسشىسى ب.قارتباەۆ.
ماڭعىستاۋ وبلىسى