كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆ ەلىمىزدىڭ ينتەگراتسيالىق ساياساتى تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىككە قاتىسۋ ارقىلى ەلىمىزدە وندىرىلگەن تاۋاردى وتكىزۋ نارىعى ەسەلەپ كەڭەيگەن.
كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆ ەلىمىزدىڭ ينتەگراتسيالىق ساياساتى تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىككە قاتىسۋ ارقىلى ەلىمىزدە وندىرىلگەن تاۋاردى وتكىزۋ نارىعى ەسەلەپ كەڭەيگەن.
– بيىلعى جىلى كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ قۇقىقتىق بازاسىن كوديفيكاتسيالاۋ نەگىزىندە قالىپتاستىراتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتى قابىلداۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇيىرتسا, اتالعان قۇجات مەملەكەتىمىزدىڭ الداعى كوپتەگەن جىلدارعا جاساعان ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگىزدەرىن انىقتايتىن بولادى. سوندىقتان بۇل شارت قازاقستان ءۇشىن وتە ماڭىزدى قۇجات بولىپ تابىلادى, – دەپ مالىمدەدى ۆيتسە-مينيستر.
ەلىمىزدىڭ ەۋرازيالىق ينتەگراتسياعا قاتىسۋىنىڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى وتكىزۋ نارىعىن كەڭەيتە كەلىپ, ينۆەستيتسيالار, ونىڭ ىشىندە ەكونوميكانىڭ قايتا وڭدەۋشى سەكتورلارىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ ەكەندىگىن ايتقان ت.جاقسىلىقوۆ, وسى سالاداعى دامۋ ۇردىستەرىنە توقتالدى. قازاقستاننىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنە تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ كوپتەپ كەلە باستاۋى جانە كولەمىنىڭ ورىستەپ ءوسۋى وسى ءسوزىمنىڭ دالەلى بولادى, دەدى ول. ناقتى ساندارعا جۇگىنسەك, كەدەن وداعى قۇرىلعان ساتتەن باستاپ قازاقستاننىڭ وڭدەۋشى ونەركاسىبىنە كەلگەن تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيا كولەمى 88 پايىزعا ءوسىپتى. ءسويتىپ, 2009 جىلعى 1,8 ملرد. اقش دوللارىنان 2012 جىلى 3,4 ملرد. اقش دوللارىنا دەيىن ۇلعايىپتى.
سونداي-اق, ۆيتسە-مينيستر ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ قۇرىلۋى ترانزاكتسيالىق شىعىنداردى تومەندەتۋگە جانە بيزنەستى دامىتۋعا باعىتتالعان قاراجات وتاندىق بيزنەستىڭ دامۋىنا قوسىمشا مۇمكىندىكتەر بەرەتىنىن ايتتى. مىسالى, تەمىرجول تاسىمالدارى سالاسىندا وتكەن جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان بەرى ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك مەملەكەتتەرىنىڭ ارقايسىسى ءتۇرلى باعىتتار بويىنشا جۇكتەردى تاسىمالداۋ جونىندەگى قىزمەتتەرگە بىرىزدەندىرىلگەن تاريف قولدانا باستاعان. وسىعان وراي, ت.جاقسىلىقوۆ تاريفتەردى بىرىزدەندىرۋ, ولاردى قولدانۋ اشىقتىعىن بەلگىلەپ, تاۋارلار مەن تاۋار وندىرۋشىلەر ءۇشىن تەڭ باسەكەلى جاعدايلار قۇرۋعا ىقپال ەتەتىنىن تىلگە تيەك ەتتى.
قازاقستاندىق جۇك جونەلتۋشىلەردىڭ رەسەي مەن بەلارۋس اۋماعى بويىنشا جۇزەگە اسىراتىن تاسىمالدارىنىڭ كولەمى جىلىنا 17,2 ملن. توننانى قۇرايدى ەكەن. ال, قازاقستان اۋماعى بويىنشا رەسەي مەن بەلارۋس ەلدەرىنىڭ جۇك تاسىمالداۋ كولەمى بۇرناعى جىلى 8,6 ملن. تونناعا عانا جەتكەن. وسى كورسەتكىشتەردى سالىستىرار بولساق, اتالعان ەلدەر ارقىلى وتكەن ءبىزدىڭ ەلدىڭ جۇگى ەكى ەسەدەن دە اسىپ تۇسكەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. وسىعان بايلانىستى, تاريفتەردى بىرىزدەندىرۋ ءىسى قازاقستاندىق جۇك جونەلتۋشىلەر ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزدى, دەدى ۆيتسە-مينيستر.
بيىلعى جىل باسىنان باستاپ قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر رەسەي مەن بەلارۋس ەلدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارىنا قاتىسا الادى. وسىعان وراي, ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك ەلدەرى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا ۇلتتىق رەجىم ۇسىندى. مىسالى, 2012 جىلى ارىپتەس ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار نارىعىنىڭ كولەمى 198 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى. ال سول جىلى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار نارىعى 7,6 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە بولىپتى. وسىنى ەسكەرسەك, ارىپتەس ەلدەردىڭ نارىعى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, بيزنەستىڭ دامۋى ءۇشىن ۇلكەن سەرپىن بەرەدى. ويتكەنى, ول نارىق, وتاندىق نارىقتان 26 ەسەگە دەيىن وسەدى, دەدى ت.جاقسىلىقوۆ.
بەك قۇرۋداعى ماڭىزدى شارانىڭ ءبىرى – ونەركاسىپتىك ىنتىماقتاستىق پەن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ەكەنى بەلگىلى. بۇل تۇرعىدا دا كەڭىستىك شەڭبەرىندە بىرقاتار ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزىلگەن. مىسالى, ءۇش ەلدىڭ اگرارلىق سالاسىن سۋبسيديالاۋ كولەمىن تەڭدەستىرۋ ارقىلى قازاقستان, بەلارۋس جانە رەسەيدىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ءوزارا ساۋداسىندا ادال باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا قولايلى جاعداي تۋعىزۋ قامتاماسىز ەتىلەدى. وعان قوسا, ازاماتتىق جولاۋشى ۇشاقتارىنىڭ, سونداي-اق استىق جيناۋ كومبايندارىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنە قاتىستى قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر مەن قىزمەت كورسەتۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن تولىعىمەن ەسكەرەتىن شەشىم دە قابىلدانعان.
ۇشاقتاردى قازاقستانعا جەڭىلدىكپەن اكەلۋ مۇمكىندىگى 2019 جىلدىڭ 30 ماۋسىمىنا دەيىن ۇزارتىلدى. بۇل ۇلتتىق اۋە كومپانيالارىنا ۇشاقتار پاركىن جاڭعىرتۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ءسويتىپ, الەمدىك اۋە تاسىمالدارى نارىعىنداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ ماقساتىندا كەدەن وداعىنىڭ بىرىڭعاي كەدەن اۋماعىنا اكەلىنەتىن كومبايندارعا قاتىستى ارنايى قورعاۋ شارالارى بار. وندا قازاقستاننىڭ 300 بىرلىككە تەڭ ۇلەسىن ەسكەرە وتىرىپ, جىلىنا 774 بىرلىك مولشەرىندە يمپورتتىق كۆوتا كوزدەلەتىن بولادى, دەپ ءسوزىن قورىتىندىلادى ۆيتسە-مينيستر.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىنىڭ ەكىنشى بولىمىندە ۆيتسە-مينيسترگە جۋرناليستەر تاراپىنان بىرقاتار سۇراقتار قويىلدى. وندا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا قازاقستاننىڭ كىرۋ مەرزىمى تۋرالى سۇرالدى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلىمىز بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرىپ بولادى. ول ءۇشىن بارلىق كەلىسىم شارالارى اياقتالۋ قارساڭىندا ەكەن. ال كەدەن وداعى مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىنە ەشقانداي كەدەرگى كەلتىرمەيدى. سەبەبى, ەكى جاقتىڭ كەلىسىمدەرىنىڭ ءبارى ۇيلەستىرىلە جاسالىپ جاتقان كورىنەدى. قازاقستان الەمدىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرگەننەن كەيىن, 3 جىل كولەمىندە شەتەلدەردەن يمپورتتالاتىن اۆتوكولىكتەردىڭ باعاسى بىرتىندەپ تومەندەيدى ەكەن.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».