بۇيىرعانى – جالعىز كۇمىس

عۇسمان مىقتىلىعىن مويىنداتتى

ەلىشىلىك جارىستاردا 60 كيلو سالماق دارەجەسىندە باسەكە­لەس­تىك دەڭگەيى وتە جوعارى. سول مىق­تىلار اراسىندا ەلدوس سمە­توۆتىڭ شوقتىعى بيىك ەكەنى ەش داۋ تۋعىزباسا كەرەك. سوڭعى سەگىز جىل بەدە­رىن­دە ونىڭ الدىنا ەشكىم تۇسە العان جوق. تا­راز­­دىڭ تاستۇلەگى ريو وليم­پيا­داسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, الەم جانە قۇرلىق چەمپيونى, ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىم­پازى اتا­نىپ, باسقا دا تولاعاي تابىس­تارعا قول جەت­كىزدى. بىراق بۇل جو­لى ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرى ەلدوستىڭ توكيوعا ەش الاڭسىز دايار­­لانعانى ءجون دەگەن شەشىمگە كەلىپ, بۋدا­پەشتتەگى باسەكەگە عۇسمان قىرعىز­باەۆ پەن ماعجان ءشام­شاديندى اتتاندىردى.

ءبىراز جىلدان بەرى سمەتوۆ­تىڭ كولەڭ­كەسىندە جۇرگەن دزيۋدو­شىلاردىڭ ەكەۋى دە ماجار­ستان­­نىڭ استاناسىندا ءوزىن جاق­سى قىرىنان كورسەتتى. اسىرەسە, قىر­­عىزباەۆتىڭ شەبەرلىگىنە ءتانتى بول­دىق. بۇعان دەيىن تالاي باي­راقتى باسەكەدە ولجا سالعان ول الەم چەمپيوناتىندا بىردە-ءبىر رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتە­رىلە العان جوق ەدى. عۇسماننىڭ ەڭ ۇزدىك كورسەتكىشى – بەسىنشى ورىن. 2019 جىلى توكيودا ۇيىم­داستىرىلعان دودادا ەرمەك ناسيەۆتىڭ شاكىرتى قولا مەدال ءۇشىن تالاسىپ, ءوزىنىڭ كوماندالىق ارىپ­تەسى ءارى سىرالعى قارسىلاسى ەلدوس سمەتوۆكە ەسە جىبەرگەنى ەسىمىزدە. سول بىرىن­شىلىكتى قىر­عىز­باەۆ بەسىنشى ورىنمەن قورى­تىندىلادى.

بۇل جولى 28 جاستاعى قىر­عىزباەۆ وزىنە بەرىلگەن مۇم­كىندىكتى ۇتىمدى پايدالاندى. باستاپقى باسەكەلەردە چە­حيا­­لىق داۆيد پۋلكرابەك, گەر­مانيالىق موريتس پلاف­كي جانە موڭعوليالىق ۋنۋبولد لحكاگ­ۆاجامتستى جەڭىپ, جارتىلاي فينالدا ەۋروپا چەمپيونى دەگەن دارداي اتاعى بار فرانتسيانىڭ ساقا سپورتشىسى ۆاليد حيارمەن كۇرەستى. ول دا قايسار قازاقتىڭ قارقىنىنا شىداس بەرە المادى. فينالدا قانداسىمىز رەسەيلىك ياگو ابۋلادزەدەن ۇتىلىپ, الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى. ازىرگە بۇل – عۇسماننىڭ سپورتتىق مانسابىنداعى ەڭ زور تابىس. 

جەڭىسكە سىنىق سۇيەم قالعاندا ءسۇرىندى

جەڭىس تۇعىرىنا سىنىق سۇيەم قال­عاندا سۇرىنگەن ماع­جان شامشادين مەن ەلدوس جۇما­حانوۆقا دا وكپە ايتا المايمىز. ولاردىڭ دا ونەرى كوپ­شىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. كەزىندە جاس­تار اراسىندا الەم چەمپيونى اتان­­عان شامشادين كوپكە دەيىن ەرەسەكتەر دۋىندا ءوزىن مويىنداتا الماي جۇر­گەن ەدى. ەلىشىلىك جارىستاردا ءتاۋىر كۇرەس­كەنىمەن, حالىقارالىق دودالاردا بىردە-ءبىر رەت دارالانا المادى. ال بۇل جولى ءبىز مۇلدە باسقا ماعجاندى كوردىك. 24 جاس­تاعى سىر بويىنىڭ سايىپقىرانى جار­تىلاي فينالعا دەيىن قارسىلاس شىداتپادى. اۋەلى ۋكراينانىڭ اككى بالۋانى ارتەم لەسيۋكتىڭ اياعىن كوك­تەن كەلتىردى. ىلە-شالا بەلگيانىڭ بەتكەۇستارى, ەۋروپا ويىندارى مەن قۇر­لىق بىرىنشىلىگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى يوررە فەرسترەتەن مەن يسپانيانىڭ مار­­قاسقاسى, الەم چەمپيوناتى مەن قۇر­­لىق­تىق ويىنداردىڭ جۇلدەگەرى, ەۋروپا بىرىنشىلىگىنىڭ جەڭىمپازى فران­سيسكو گارريگوستى جولىنان ىعىس­تىر­دى. بىراق ودان ارىگە ماعجاننىڭ ءالى جەتپەدى. جارتىلاي فينالدا ەۋروپا چەم­پيوناتىندا ەكى رەت ۇزدىكتەر ساناتىنان كورىنگەن ياگو ابۋلادزەگە ۇتى­لىپ, قولا مەدال ءۇشىن سايىس­تا الەم جانە قۇرلىق بى­رىن­شىلىكتەرىندە جەڭىس تۇعى­رى­نا كوتەرىلگەن ازەربايجاندىق حارامات گۋسەينوۆكە جول بەردى. بۇل جەردە قانداسىمىزدىڭ وسىنداي ءىرى جارىستارعا قاتىسۋداعى تاجىريبەسىنىڭ از­دىعى دا اسەر ەتكەنىن ايتا كەتۋگە ءتيىس­پىز. ءسويتىپ ماعجان شامشادين بە­سىنشى ورىندا قالىپ قويدى.

66 كيلو سالماقتا ونەر كور­سەتكەن ەلدوس جۇماحانوۆ تا ءدال سول مەجەدەن كورىندى. ول دا – تالاي دۇرمەكتى كور­­گەن اككى بالۋان. سول سەبەپتى دە 30 جاس­­تاعى دزيۋ­­دوشىعا ارتىلار جۇكتىڭ سال­ماعى اۋىر ەدى. ماجارستانداعى جارى­س­­تىڭ تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىن­دە 2018 جىلعى ەۋروپا چەمپيو­نى سلوۆەنيالىق اندرەا گام­بوچتى جولىنىن ىعىستىرعان جۇ­ماحانوۆ كەلەسى اينالىمدار­دا اۋسترا­ليالىق ناتان كاتتس جانە موڭ­عوليالىق حەرلەن گان­دبولدتان باسىم ءتۇستى. باس­تاپقى كەزەڭدەردەگى بەل­دەسۋ­لەر­دىڭ بار­لىعىنىڭ دا شيەلەنىستى وتكەنى سونشالىق, بۇل باسەكەلەردە جە­ڭىم­­پازدى انىقتاۋ ءۇشىن قو­سىمشا ۋا­قىت قاجەت بولدى. بۇل سىناقتان ەلدوس مۇدىرمەي ءوتتى. شيرەك فينالدا بەلارۋس وكىلى دميتري مينكوۆتان مەرەيى ۇس­تەم بولعان قازاق دزيۋدوشىسى جار­تى­لاي فينالدا الەمدىك رەيتينگتىڭ كوش­باسشىسى, بيىل ليسسابوندا ەۋروپا چەمپيونى اتانعان يتاليالىق مانۋەل لومباردومەن ايقاستى. باسەكە بارىسىندا قانداسىمىز اياعىن قايىرىپ الدى. سوعان قاراماستان ول سوڭعى سەكۋند­تارعا دەيىن ايانباي ايقاستى. دەسەك تە جەڭىس اپەننين تۇبەگى تۇلەگىنىڭ ۋىسىندا كەتتى. سودان كەيىن قازاق بالۋانى قولا مەدال ءۇشىن تا­لاسۋعا ءتيىس ەدى. قار­سىلاسى – موڭ­عوليانىڭ مىقتىسى باكحۋ يوندونپەرەنەلەي. الايدا الدا­عى ايقاستا العان اۋىر جاراقاتى جۇما­حانوۆتىڭ تاتاميگە شى­عۋىنا مۇمكىندىك بەرمەدى. سونىڭ سالدارىنان بەسىنشى ورىندى قاناعات تۇتۋىنا تۋرا كەلدى.

ساڭلاقتار سەنىمدى اقتامادى

بۋداپەشتتە بوز كىلەمگە شىق­قان وزگە دە جەرلەستەرىمىزدىڭ بار­لىعى دا ءدۇبىر­لى دودالاردا ىسىلعان ساقا سپورتشىلار. الدى وليمپيادا مەن الەم چەمپيوناتتارىنا باردى, قال­عاندارى حالىقارالىق جارىس­­تارعا ۇزدىكسىز قاتىسىپ كەلەدى. سوعان قاراماستان ولار ەلدىڭ ەلدىگى سىنعا تۇسكەن ساتتە سۇرەڭ­سىز ونەر كورسەتىپ, بارشا جانكۇيەردى جەرگە قاراتتى. ماسەلەن, 73 كيلو سالماقتاعى جانساي سماعۇلوۆ تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە مەكسيكالىق گيل­بەرتو كاردوسانى قاپى قالدىر­عانىمەن, ەكىنشى كەزەڭدە جاسى 20-دان ەندى عانا اسقان, ەسىمى كوپ­شىلىككە بەيمالىم رەسەيلىك ماحمادبەك ماحمادبەكوۆكە ەسە جىبەردى.

81 كيلو سالماقتا كۇش سىناس­قان ديدار حامزانىڭ 19 جاسىندا ريو وليم­پياداسىنا قاتىسىپ, 20 جاسىندا ازيا ويىندارىنىڭ التىن تۇعىرىنا كوتەرىلگەنى ەسىمىزدە. الايدا ودان كەيىن ول تۇرالاپ قالدى. ءوسۋ جوق. دا­رىن­دىلار ساناتىنداعى دزيۋدوشىمىز سوڭعى كەزدەرى ءوزى قا­تىسقان بايراقتى باسەكەلەردىڭ بارلىعىنان قۇر الاقان قايتىپ ءجۇر. قانداي جارىسقا قاتىسسا دا, جەڭىلىستىڭ كەرمەك ءدامىن تاتۋدا. ەڭ بولماعاندا وسى جولى ەل سەنىمىن اقتايتىن شىعار دەپ ۇمىتتەندىك. بىراق ديدار دۇنيە­جۇزىلىك دودادا دارالانا المادى. العاشقى اينالىمدا ليۆاننىڭ وكىلى ناسيف ەللياستىڭ اياعىن كوك­تەن كەلتىرگەنىمەن, ەكىنشى كەزەڭ­دە بولگاريالىق يۆايلو يۆا­نوۆتان ۇتىلدى. ءاۋ باستا الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى, ەۋروپا ويىندارىنىڭ ءفيناليسىن ۆازاري ادىسمەن ۇتىپ جات­قاندا كەۋدەمىزدە ءۇمىت وتى جىلت ەتكەن ەدى. بىراق حامزا بولمايتىن جەردە ءۇشىنشى ەسكەرتۋ الىپ, جارىس جولىنان شىعىپ قالدى. 

90 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان يسلام بوزباەۆتان العاشقى اينالىمداردا ايقاس الاڭىنا جاراعان اتتاي جۇلقىنىپ شىعىپ, قارسىلاستارىن ءارى دە, بەرى دە لاقتىردى. مىسىرلىق حاتەم ابد ءال-احەر مەن چەحيالىق يۋري پەتر ونىڭ تەگەۋرىنىنە شىداي المادى. قازاق جىگىتى ءۇشىنشى كەزەڭدە كۋبانىڭ قارا قابىلانى, الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, پانامەريكا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, ءوز قۇرلىعىنىڭ ءتورت دۇركىن چەمپيونى يۆان فەليپە سيلۆانىڭ دا سىلىكپەسىن شىعاردى. بىراق ودان كەيىن ءبىز يسلامدى مۇلدە تانىماي قالدىق. شيرەك فينالدا ول دارمەنسىزدىك تانىتتى. وزبەكستاندىق داۆلات بوبونوۆ قانداسىمىزدى كوتەرىپ الىپ, قوس جاۋىرىنىمەن جەرگە ءبىر-اق قادادى. سول كەزدە بوزباەۆتىڭ قارسى بەتتەگى بالۋانعا قاراي نەگە جۇگىرگەنىن ءالى دە تۇسىنە الماي دالمىز. جۇبانىش باسەكەسىندە شۆەتسيالىق ماركۋس نيۋمانعا جول بەرگەن بوزباەۆ ەڭسەسى تۇسكەن كۇيى ەلگە ورالدى. سول سەكىلدى اڭساربەك عاينۋللين (73 كيلو) مەن ەرسۇلتان مۇزافاروۆ تا (90 كيلو) ەل سەنىمىن اقتامادى.

ەڭ سوڭعى ءۇمىتىمىز +100 كيلو سال­ماقتاعى ەراسىل قاجىباەۆ ەدى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ول ءيزرايلدىڭ الىبى ور ساسونمەن ايقاستى. قازاقتىڭ نار تۇلعالى جىگىتى ريو وليمپياداسى جانە ەۋروپا ويىندارى مەن قۇرلىق چەمپيوناتىندا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن اككى بالۋاننان ايلاسىن اسىرعاندا قاتتى قۋاندىق. ەندى ەراسىل بىرازعا دەيىن «شاباتىن» شىعار دەپ ويلادىق. بىراق بۇل قۋانىشىمىز ۇزاققا سوزىلمادى. كەلەسى كەزەڭدە ول تاجىكستاندىق تەمۋر راحيموۆقا ­­­­­جول بەردى.

قىزداردان دا قايىر بولمادى

قازاقستاننىڭ ايەلدەر قۇراماسىنان تەك قانا 29 جاستاعى وتگونتسەتسەگ گال­بادراحقا سەنىم ارتقانىمىزدى نەسىنە جاسىرايىق. ولاي دەۋگە بىرنەشە نەگىز بار. بىرىنشىدەن, وتگونتسەتسەگتىڭ وليمپيادا, الەم چەمپيوناتتارى جانە ازيا ويىن­دارىنىڭ جۇلدەگەرى, ازيا چەمپيونى دەگەن دارداي اتاقتارى بار. ەكىنشىدەن, ۇزدىكتەر رەيتينگىندە ولجالاعان ورنى وعان توكيو وليم­پياداسىندا باق سىناۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ۇشىنشىدەن, بۇگىنگى تاڭدا گالبادراح اسا جەڭىل سالماق دارەجەسىندەگى ەڭ بەل­دى بالۋانداردىڭ ءبىرى. سول سەبەپتى دە وسىدان التى جىل بۇ­رىن موڭعوليادان قازاقستانعا قونىس اۋدارعان سپورتشىعا بۋدا­پەشتتەن ولجالى ورالادى دەپ ۇمىتتەندىك. 

ءيا, وتگونتسەتسەگ بۋداپەشتتەگى جارىس­تى وتە جاقسى باستاعانى راس. العاشقى اينالىمداردا ماجارستاندىق لۋكا ماميرا مەن ماۆريكيلىك پريستسيللا مو­راندتى تىرپ ەتكىزگەن جوق. ءۇشىنشى كەزەڭدە ءوزىنىڭ بۇرىن­عى وتانداسى ۋرانتسەتسەگ مۇڭ­حباتىنمەن كەزدەستى. كەزىندە 48 كيلو سالماق دارەجەسى بويىن­شا موڭعوليانىڭ باس بالۋانى اتانۋ ءۇشىن ەكەۋى ابدەن «قىر­قىس­قانىن» جانكۇيەرلەر جاقسى بىلەدى. سول كەزدە ۇلتتىق كومان­دا باپ­كەر­لەرىنىڭ تاڭداۋى تاجى­ريبەلى مۇڭحبا­تىنعا ءتۇستى. سوعان كۇيىن­گەن گالبادراح قازاق­ستانعا قونىس اۋداردى. كەيىننەن ءتۇرلى جارىس­تاردا ەكەۋىنىڭ جول­دارى ءجيى قيىستى. بىردە ۋرانتسەتسەگتىڭ باعى جانسا, ەندى بىر­دە وتگوتسەتسەگتىڭ مەرەيى ۇستەم بولدى. وسىلايشا, ەكەۋى يتجىعىس ءتۇسىپ ءجۇردى. ال ماجار­ستاننىڭ استا­ناسىندا موڭ­عوليادان كەلگەن بالۋاننىڭ مىسى باسىم بول­دى.

تاتاميگە شىققان وزگە قىز­دارى­مىزدان دا قايىر بولمادى. ءابيبا ابۋ­جاقىنوۆا (48 كيلو), نۇرسۇلۋ ەراليەۆا (52 كيلو), سەۆارا نىشانباەۆا (57 كيلو), زەرە بەكتاسوۆا مەن ءمول­دىر نارىنوۆا (70 كيلو) جانە نازگۇل ماراتوۆا مەن كاميلا بەر­لىقاش (+78 كيلو) سىندى بۇرىم­دىلارىمىزدىڭ بارلىعى دا العاشقى اينالىمداردان اسا المادى. ءيا, ولارعا وكپە اي­تۋ ورىنسىز. ويتكەنى, قازىرگى كەز­­دەگى قازاقستاندا ايەلدەر دزيۋدو­سىنىڭ دەڭگەيى وسى. بىزدە ءوسۋ, ىلگەرىلەۋ بايقالمايدى. ال وزگە ەلدەردە ءبارى كەرىسىنشە. ولاردا سپورتتىڭ بۇل ءتۇرى ۋاقىت وزعان سايىن قارىشتاپ دامىپ بارادى...

الەم چەمپيوناتىنىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەرلەرى:

ەرلەر

60 كيلو: 1.ياگو ابۋلادزە (رەسەي), 2. عۇسمان قىرعىزباەۆ (قازاقستان), 3.حارامات گۋسەينوۆ (ازەربايجان) پەن فرانسيسكو گارريگوس (يسپانيا).

66 كيلو: 1.دزەسيرو مارۋياما (جاپونيا), 2.مانۋەل لومباردو (يتاليا), 3.ياكۋب شاميلوۆ (رەسەي) پەن يوندون­پەرنەنلەي باسحۋ (موڭعوليا).

73 كيلو: 1.لاشا شاۆداتۋاشۆيلي (گرۋزيا), 2.توممي ماسياس (شۆەتسيا), 3.سويشي حاسيموتو (جاپونيا) مەن ءبىلال چيلوعىلى (تۇركيا).

81 كيلو: 1.ماتتيس كااس (بەلگيا), 2.توتو گريگالاشۆيلي (گرۋزيا), 3.فرانك دە ۆيت (نيدەرلاند) پەن انري ەگۋتيزدە (پورتۋگاليا).

90 كيلو: 1.نيكولوز شەرازاديشۆيلي (يسپانيا),­ 2.داۆلات بوبونوۆ (وزبەكستان), 3. ماركۋس نيۋمان (شۆەتسيا) مەن كريستيان توتت (ماجارستان).

100 كيلو: 1. جورجە فونسەكا (پورتۋگاليا), الەكساندر كۋكولجگا (سەربيا), 3. ۆارلام ليپەرتەلياني (گرۋزيا) مەن يليا سۋلامانيدزە (گرۋزيا).

+ 100 كيلو: 1. كوكورو كاگەۋرا (جاپونيا), 2. تەمىرلان باشاەۆ (رەسەي), 3. ياكۋب حاممو (ۋكراينا) مەن گەلا زااليشۆيلي (گرۋزيا).

ايەلدەر

48 كيلو: 1.ناتتسۋمي تسۋنودا (جاپونيا), 2.ۆاكانا كوگا (جاپونيا), 3.ۋرانتسەتسەگ مۇڭحبا­تىن (موڭعوليا) مەن دجۋليا فيگەروا (يسپانيا).

52 كيلو: 1.اي شيشيمە (جاپونيا), 2.انا بوكس پەرەس (يسپانيا), 3.فابين كوچەر (شۆەيتساريا) مەن گەفەن پريمو (يزرايل).

57 كيلو: 1. دجەسسيكا كليمكايت (كانادا), 2.مومو تاماوكي (جاپونيا), 3.نورا گياكوۆا (كوسوۆو) مەن تەرەزا شتول (گەرمانيا).

63 كيلو: 1. كلاريسس اگبەنەنۋ (فرانتسيا), 2. اندرەيا لەشكي (سلوۆەنيا), 3.ساننە ۆەرمەر (نيدەرلاند) مەن انيا وبرادوۆيچ (سەربيا).

70 كيلو: 1.باربارا ماتيچ (حورۆاتيا), 2.يوكە ونو (جاپونيا), 3.ساننە ۆان دەيكە (نيدەرلاند) مەن ميحاەلا پوللەرس (اۋستريا).

78 كيلو: 1.انا ماريا ۆاگنەر (گەرمانيا), 2.مادەلەينە مالونگا (فرانتسيا), 3.مامي ۋمە­كي (جاپونيا) مەن گيۋشە ستەەنحەيس (نيدەر­لاند).

+ 78 كيلو: 1.سارا اساحينا (جاپونيا), 2.ۆاكابا توميتا (جاپونيا), 3.ماريا سۋلەن التحەمان (برازيليا) مەن بەاتريز سوۋزا (برازيليا).