ءتورت جىلدا ءبىر دۇركىن وتەتىن جازعى وليمپيا ويىندارى – الەمدىك دەڭگەيدەگى ەڭ ءىرى سپورتتىق ءىس-شارا. مۇنداي ءدۇبىرلى دودا كەزەكتى رەت بىلتىر (2020) توكيو قالاسىندا ۇيىمداستىرىلۋى ءتيىس بولاتىن. الەمدى جايلاعان پاندەميالىق احۋالعا بايلانىستى بۇل شارا بيىل, ياعني شىلدە ايىنىڭ 24-ءى مەن تامىز ايىنىڭ 9-ى ارالىعىندا وتەتىن بولدى.
وسى ورايدا ايتپاعىمىز, كوپتەگەن زەرتتەۋشى وليمپيا ويىندارىنىڭ باستالۋ تاريحى ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى 776 جىلعا ءتان دەيدى. بىراق ءبىزدىڭ زامانىمىزدىڭ 393 جىلى ريم بيلەۋشىسى ءى تەودوسيۋس ءتورت جىلدا ءبىر دۇركىن وتكىزىلەتىن سپورت ويىندارىن ۋاقىت وزدىرىپ, ادامداردى الداعانى جانە تۇككە دە قاجەتسىز دەپ تانىپ, تىيىم سالعانى جايلى ناقتى دەرەكتى بىلەمىز. بۇل وقيعادان كەيىن ۇزىق جىلدار بويى, ناقتىراق ايتقاندا ءحىح عاسىر باستالعانعا دەيىن وليمپيادا وتكەن جوق.
ودان كەيىن الەمدىك ءدۇبىرلى دودانى قايتا ءتىرىلتىپ ومىرگە اكەلگەن ادام – پەر دە كۋبەرتەن. ول 1863 جىلى فرانتسيادا تۋعان. جەتى جاسقا تولعان 1870 جىلى فرانتسۋز-نەمىس سوعىسى باستالىپ كەتىپ, سوعىستىڭ نە ەكەنىن قارشاداي كۇنىنەن سەزىپ وسكەن جىگىت مەملەكەتتەر سوعىسپاي-اق ءبىر-ءبىرىنىڭ كۇش-قۋاتىن سايىستىرۋعا نەگە بولماسىن دەپ وي تۇيەدى. ءسويتىپ, بۇل ماقساتىن ىسكە اسىرۋعا كىرىسەدى. وسى جولدا كوپتەگەن قيىندىققا دا تاپ بولادى. ءوزىنىڭ تۋا-ءبىتتى قايتپاس قايسارلىعىنىڭ ارقاسىندا العان بەتىنەن قايتپايدى.
كوپ جىلعى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە 1894 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا پاريج قالاسىندا حالىقارالىق ۇلكەن كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىپ, العاشقى وليمپيا ويىندارىن وتكىزۋ جايلى ءبىر شەشىمگە كەلەدى. توعىز ەلدەن 70-كە تارتا وكىل قاتىسقان اتالعان جيىندا حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ جارعىسى, لاۋازىمدىق دارەجەلەر, ءانۇرانى, ەمبلەماسى, ت.ب. ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنە قويىلىپ, تالقىعا تۇسەدى.
باسقوسۋدىڭ سوڭعى كۇنى العاشقى وليمپيا ويىندارىن قايدا وتكىزۋ جايلى وكىلدەر پىكىرى تىڭدالىپ, ورتاق كەلىسىم بويىنشا تاريحتا تۇڭعىش رەت وليمپيادانى وتكىزۋگە افينا قالاسى تاڭدالادى.
بىراق قارجى-قاراجات جايىن شەشۋ تىعىرىققا تىرەلەدى. ونىڭ سىرتىندا جارىسقا قاتىسۋشى سپورتشىلاردىڭ ورىن-جايى, ىشەر تاماعى, سپورتتىق قۇرال-جابدىعىن سايلاپ, ساقاداي ساي ەتۋ ءىسى تۇردى.
ارينە, مۇنىڭ ءبارى باستاماشى كۋبەرتەن مىرزانىڭ يىعىنا ارتىلادى. بىراق العاشقى وليمپيادا ويداعىداي ءوتىپ, 20 جىل ۇيقى-كۇلكى كورمەي ەڭبەكتەنگەن كۋبەرتەننىڭ ماڭداي تەرى اقتالادى.
وسىلاي پەر دە كۋبەرتەن جاڭا زامان وليمپياداسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى رەتىندە تاريحتا قالدى. ونىمەن قاتار ءجۇرىپ, بارلىق شارۋانىڭ ىستىق-سۋىعىنا بىرگە كۇيگەن دوسى دەمەتريۋس ۆەكەلاستى دا ۇمىت قالدىرۋعا حاقىمىز جوق. بۇل ادام كۋبەرتەنگە قارجى-قاراجات جاعىنان كوپ كومەكتەسكەن كورىنەدى. ويتكەنى ۆەكەلاس – بيزنەس سالاسىندا اتى شىققان ءارى جازۋشى رەتىندە دە تانىمال تۇلعا. وسىنداي زور بەدەلىنىڭ ارقاسىندا تۇڭعىش حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنە باسشى بولىپ سايلانعان.