Hayat-Vax قانداي ۆاكتسينا؟

دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيستر­­لى­گىنىڭ سانيتاريا­لىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتى ەلىمىزگە العاشقى پار­تياسى جەتكىزىلگەن قى­تايلىق ۆاكتسيناعا قاتىستى جان-جاقتى اقپارات جاريالادى. تارقاتىپ ايتساق, بۇل Hayat-Vax (SARS-CoV-2, Vero Cell) ۆاكتسيناسى – بەلسەندىلىگى جويىلعان كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ۆاكتسينا. اتالعان پرەپارات بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ راس-ال-حايما قالاسىنداعى «جۋلپار» فارماتسەۆتيكالىق وندىرىسىندە شىعارىلعان. Hayat-Vax ۆاكتسيناسىن ءباا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الدىن الۋ مينيسترلىگى 2020 جىل­دىڭ 9 جەلتوقسانىندا تىركەدى, سودان كەيىن قىتايدا 2020 جىلى 30 جەلتوقساندا تىركەلدى. ۆاكتسينا قىتايدان باسقا ەلدە, ءباا-دە وندىرۋگە ماقۇلداندى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل ۆاكتسينانىڭ 50 ملن-نان اسا دوزاسى الەمنىڭ 34 مەم­لە­كەتىنە قولدانۋعا جى­بەرىل­گەنى بەلگىلى.

Hayat-Vax ۆاكتسيناسىن ازىر­­لەۋدە بۇرىننان دالەل­دەن­گەن, بەلسەندىلىگى جويىل­عان ۆاك­تسينا جاساۋ تەحنولوگيا­سى قولدانىلادى. وسى تەحنولو­گيانىڭ كومەگىمەن ۆيرۋس اعزادا قورعانىس ان­تي­دە­نەلەرىن ءتۇزۋ قا­بىلە­تىن ساقتاي وتىرىپ, جويى­لادى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋ­لىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالى­مەت­­تەرى بويىنشا يناكتيۆ­تەل­گەن ۆاكتسينالارداعى اديۋ­ۆانتتاردىڭ زيانسىز ەكەنى دالەلدەندى. اديۋۆانتتار يناك­­­تيۆ­تى ۆاكتسينانىڭ قۇرا­مىن­داعى قوسالقى زاتتار رە­تىن­­دە يممۋندىق جۇيەنى ىن­­تا­لان­دى­رادى جانە ورگا­نيزم­دەگى يم­مۋ­نيتەتتىڭ ۇزاقتىعىنا ىقپال ەتەدى.

Hayat-Vax Sinopharm ۆاك­تسيناسىنىڭ نەگىزىندە ازىرلەنگەن. ال بۇل ۆاكتسينانى سىناۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى ارگەنتينا, باح­رەين, مىسىر, ماروككو, پاكىس­تان, پەرۋ جانە ءباا ەلدەرىندە وتكى­زىلدى, وعان 68 مىڭنان اسا ادام قاتىستى.

قازىرگى كەزدە بۇل ۆاكتسي­نا­نىڭ بۇكىل الەمدە 10 ملن-نان اسا دوزاسى قولدانىلعان جانە ەشقانداي جاعىمسىز جاعدايلار تىركەلمەگەن. قول­جەتىمدى جانە ارالىق ناتي­جەلەرگە سۇيەنسەك, ۆاكتسي­نانىڭ COVID-19 ينفەكتسياسىنا قارسى تيىمدىلىگى 79,3%, اۋرۋدىڭ ورتاشا جانە اۋىر جاع­دايلارىنىڭ الدىن الۋدا تيىمدىلىگى 100% كورسەتكىشى دالەل­دەنگەن.

Hayat-Vax ۆاكتسيناسىن تەك 18 جاستان اسقان ازا­مات­تار عانا سالدىرا الادى. ال ۆاكتسينانىڭ كەز كەلگەن كومپونەنتىنە اۋىر­ اللەر­گيالىق رەاكتسياسى­ بار ادامدارعا جانە وسى ۆاك­­تسي­نانىڭ الدىڭعى دوزاسىن ەنگىزگەندە بويىنان ال­لەرگيالىق رەاكتسيا باي­قالعاندارعا ەكپە سال­دىرۋعا بولمايدى. سونداي-اق عىلىمي-زەرتتەۋلەردە جۇكتى جانە بالا ەمىزەتىن ايەلدەر ءۇشىن ۆاكتسينانىڭ قاۋىپسىز ەكەنى دالەل­دەنگەنگە دەيىن ونى قول­دانۋعا كەڭەس بەرىلمەيدى.

ەلىمىزدە قولجەتىمدى بولىپ تۇرعان ءۇش ۆاكتسينانىڭ قاي-قايسىسى بولسىن قاۋىپسىزدىگى مەن تيىمدىلىگى ابدەن زەرتتەلىپ, تەكسەرىلگەن. دەگەنمەن بۇلاردىڭ ءبىر-بىرىنەن ارتىقشىلىعى مەن كەمشىلىگى حالىقتىڭ قىزى­عۋ­­شىلىعىن تۋدىرىپ وتىر­عانى انىق. بۇل رەتتە ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان Hayat-Vax ۆاكتسي­نا­سى­نىڭ قازاقستاندىق QazVac-پەن ۇقساس ەكەنى ءجيى ايتىلادى. وسىنداي پىكىردى مەديتسينا عى­لىمدارىنىڭ دوكتورى ءلاززات ەراليەۆا دا ءبىلدىردى.

«جالپى, ۆاكتسينالاردى بىر­دەي دەۋگە بولادى. ەكەۋى دە – يناكتيۆتەلگەن ۆاكتسينا. ولار­دىڭ قۇرامىندا SARS-CoV-2 ۆيرۋسىنىڭ ولتىرىلگەن شتامى بار. قۇرامى دا, اديۋ­ۆانت­تارىنىڭ, بەلسەندى زات­تا­رىنىڭ بولۋى دا بىردەي. جالعىز ايىر­ماشىلىعى – قازاقستاندىق ۆاك­تسينانىڭ ساقتاۋ مەرزىمى 6 اي بولسا, قىتاي ۆاكتسيناسىن 12 اي ساقتاۋعا بولادى. ەكى ۆاكتسينانىڭ تەحنيكالىق دەتالدارىندا دا بولماشى ايىرماشىلىق بار. ال كورسەتىلىمى, قارسى كور­سەتىلىمى بىردەي دەۋگە بولادى. تيىمدىلىگىنە قاتىستى ايتار بول­ساق, وتاندىق عالىمداردىڭ ما­لىمدەمەلەرىنە سايكەس, قازاق­ستاندىق ۆاكتسينانىڭ تيىمدىلىگى 90 پايىزدى قۇرايدى. دەگەنمەن قىتايلىق ۆاكتسينانىڭ تيىمدىلىگى دە وسى شامادا», دەدى ل.ەراليەۆا.

Hayat-Vax ۆاكتسيناسى باس­قا يناكتيۆتەلگەن ۆاكتسينالار سياقتى +20س-دەن +80س-گە دەيىنگى تەمپەراتۋرادا ساقتالادى جانە تاسىمالدانادى. بۇل وبلىس­تار مەن قالالارعا تاسىمالداۋ­دى جانە تاراتۋدى, سونداي-اق مەديتسينالىق ۇيىمداردا ساق­تاۋدى جەڭىلدەتەدى.

«سق-فارماتسيا» «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى اق ۇجىمىن ۆاكتسينالاۋ ءۇشىن 1 ملن دوزا مولشەرىندە Hayat-Vax ۆاكتسيناسىنىڭ پارتياسىن ساتىپ الدى. «Sinopharm» كومپانياسى ۆاكتسيناسىنىڭ بۇل پارتياسى بىرىڭعاي ديستريبيۋتوردىڭ حاب­تارىنا جونەلتىلگەننەن كەيىن ءبىرىنشى كەزەكتە حولدينگ كون­­تينگەنتىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن پايدالانىلادى. سودان قال­عانى حالىقتى ۆاكتسينالاۋعا قولدانىلادى. كومپانيا مالى­مەتى بويىنشا قىزمەتكەرلەر تۇگەل ۆاكتسينا سالدىرعاننىڭ وزىندە 400 مىڭ ۆاكتسينا ارتىلادى ەكەن.

بۇگىندە Hayat-Vax وڭىرلەرگە جونەلتىلىپ جاتىر. ايتالىق, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قوعام­دىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باس­قارماسىنىڭ باسشىسى تيمۋر مۇراتوۆ ەلورداعا اتالعان پرە­پاراتتىڭ 7400 دوزاسى جەت­كى­زىلگەنىن, ونىڭ 6 مامىردان باس­تاپ تۇرعىندارعا سالىنا باس­تاعانىن حابارلادى.