بيىلعى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىق جانە ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى – جاڭانىڭ باسى بولعان جاسامپاز بەلەستى انىقتايدى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ استانانى ارقا توسىنە كوشىرەر الدىندا الىستى بولجاپ, اقمولاداعى ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەتتى تولىق جاڭعىرتۋعا جانە ونىڭ ەۋرازيالىق ميسسياسىن ايقىنداۋعا تاپسىرما بەردى. تاريح كوزىمەن قاراعاندا, بۇل – عاسىرلىق وقيعا.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ەلباسىنىڭ قامقورلىعى ارقاسىندا ساناۋلى جىلداردا جەتەكشى وقۋ ورنى اتانىپ, ارشىندى ادىممەن ىلگەرى باستى. وقۋ ورنىنىڭ ءار كەزدەگى باسشىلارى – امانگەلدى قۇسايىنوۆ, مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, سارسەنعالي ءابدىماناپوۆ, باقىتجان ءابدىرايىم, ەرلان سىدىقوۆ, سونداي-اق ەلگە تانىمال عالىمدار مەن بىلىكتى پروفەسسور-دوتسەنتتەر ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىن قالىپتاستىرىپ, دامىتۋعا ءوز ۇلەسىن قوستى. سول قاتاردا مەن دە جاسىمنىڭ ۇلعايعانىنا قاراماي, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جاڭا استانانىڭ عىلىم-ءبىلىمىن كوتەرۋ باستاماسىنا اتسالىسىپ, قازاق ادەبيەتى كافەدراسىندا ءدارىس وقىدىم, «الاش» ينستيتۋتى عىلىمي جوبالارىنا قاتىستىم.
قازاق «جوققا جۇيرىك جەتپەيدى» دەگەن, سوناۋ استانا كوشكەن جىلدارى ەسىلدىڭ بويىندا عىلىم قالاشىعىن تۇرعىزامىز, اكادەميكتەردى شاقىرىپ, ەلوردالىق عىلىمي مەكتەپتەردى اشامىز دەگەن وي ايتىلعان. راس, جاعداي كوتەرىپ جاتسا, ۇلكەن عىلىمنىڭ استاناعا الەۋەتتى كۇشپەن كەلەتىندەي-اق ءجونى بار. كەزىندە رەسەي لەنينگرادتاعى عىلىمي مەكتەپتەرىن ساقتاي وتىرىپ, ماسكەۋدە جەتەكشى عىلىمي ورىندار قالىپتاستىرعانى تاريحتان ءمالىم. بىراق ءداۋىر وزگەردى, زامان جاڭاردى. بۇگىنگى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى – زاماناۋي عىلىمنىڭ قارلىعاشى. وسى ورايدا استانانىڭ ىرگەلى عىلىمىن دامىتۋ جاۋاپكەرشىلىگى ءبارىبىر لەۆ گۋميلەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ موينىنا تۇسەدى.
بۇگىندە ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتى گۋمانيتارلىق سالا عىلىمدارىمەن بىرگە, بيولوگيا, حيميا, فيزيكا, ماتەماتيكا, ت.ب عىلىمي مەكتەپتەرىمەن الەمگە بەلگىلى. كادر دايارلاۋ, اتى ءمالىم عالىمداردى شەتەلدەن, وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنان جۇيەلى تارتىپ وتىرۋ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىم-ءبىلىم جەتىستىكتەرىن جاڭا ارناعا بۇردى. جىل سايىن ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋ جوبالارىنىڭ سانى دا ارتىپ كەلەدى. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىنىڭ ساپاعا باعىتتالعان ەڭبەكقورلىعى مەن تياناقتىلىعى, باسەكەگە قابىلەتتىلىگى – ونىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ باعىتىن تانىمال ەتتى. قازىر ول الەمدىك جانە ۇلتتىق رەيتينگتەردىڭ الدىندا ءجۇر. 2012 جىلى ەلباسىنىڭ «التىن ساپا» سىيلىعىنىڭ جەڭىمپازى اتانۋى, ۇلى ابايدىڭ مەرەيتوي جىلى مەملەكەت باسشىسى ق.ك.توقاەۆتان ارنايى العىس الۋى دا تەگىن ەمەس.
قازىر ەلىمىزدە جەتەكشى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىن قالىپتاستىرىپ, جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمعا سەرپىن بەرۋ جوباسى كوتەرىلىپ جاتىر. انىق كوزىم جەتكەنى: ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى وسىعان لايىقتى. ەلباسى جاڭا ەلوردانى عىلىم مەن مادەنيەت ورتالىعىنا اينالدىرۋعا كەزەڭ-كەزەڭمەن قول جەتكىزسە, بۇگىنگى پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى وسى جولدى ءساتتى جالعاستىراتىنىنا سەنىم مول.
مەن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جۇيەسى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ۇزاق جىلدار قىزمەت اتقارعان عالىم رەتىندە بۇگىنگى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تابىستارىنا قۋانامىن, بولاشاعىنا سەنەمىن. كەزىندە الاش زيالىلارى قازاقتىڭ ءوز ۋنيۆەرسيتەتى, سان سالانى قامتىعان جوعارى وقۋ ورىندارى بولسا دەپ ارماندادى. وسى ارمان ەڭبەكتىڭ, تاباندىلىقتىڭ ارقاسىندا جۇزەگە استى. قازاقستانداعى قانىش ساتباەۆ پەن مۇحتار اۋەزوۆ كەزىندەگى عىلىم بيىگىنە تالپىنىس ءبىر ءسات تە باسەڭسىگەن ەمەس. تاريحى تەرەڭ اباي اتىنداعى قازپي-دەن تاۋەلسىزدىك ءداۋىرىنىڭ ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە دەيىنگى جول – ۇلت زيالىلارىنىڭ داستۇرگە ادالدىعىن, وركەنيەت باعىتىنان جاڭىلماعانىن كورسەتەدى. 2001 جىلى ەلباسى يدەياسىمەن ەجەلگى تۇركى قاعاناتىنىڭ ەسكەرتكىشى – كۇلتەگىن كوشىرمەسى ەلوردا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس عيماراتىنا قويىلعاندا, قازاقستاندا ساباقتاستىق ارقاۋى ۇزىلمەيتىنىنە كوزىمىز جەتكەن ەدى.
استانا بولعان سوڭ, ونىڭ جەتەكشى وقۋ ورنىنا كوپ مىندەت جۇكتەلەدى. مۇنى ل.ن.گۋميلەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ابىرويمەن اتقارىپ جۇرگەنىن ەل باسشىلىعى دا, پارلامەنت تە, اكىمدىك تە, استانالىقتار دا جاقسى بىلەدى.
جيىرما بەس جىلدىق مەرەيتوي –ەۋرازيالىق ورتا بۋىن ارىپتەستەرىم مەن سەرپىندى جاس تولقىن ءۇشىن بيىك بەلەس. بۇل پاراسات پەن عىلىمنىڭ بەلەسى رەتىندە ەستە قالۋى كەرەك.
ەلوردا كوشكەن جىلدارى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «استاناسىنا قاراپ, ەلىن تانيدى», دەگەن ەدى. وسى ءسوزدىڭ استارىندا «باس قالاسىنىڭ ۋنيۆەرسيتەتىنە قاراپ, زيالىلارىن تانيدى» دەگەن وي دا تۇر. ءيا, ەل ءبىلىم-عىلىمىنا قاتىستى ءاربىر ىسكە جاۋاپتى بولعانىمىز ءجون.
ءبىز ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جارقىن كەلەشەگىنە ءۇمىت ارتا وتىرىپ, باياندى ءداستۇرىمىز بەن جاڭاشىلدىقتى قاتار جالعاستىراتىنىنا سەنىمدىمىز.
سەرىك قيراباەۆ,
ۇعا اكادەميگى