اسكەري ينجەنەرلەر ۇستاحاناسى

ەگەمەندىك العان العاشقى جىلداردا ۇلتىمىز تاريح تولقىنىندا تالاي قيىندىقتى باستان كەشىردى. الايدا سىن ساعاتتاردا بولاشاق ۇرپاق قامى ءۇشىن جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس كۇردەلى ماسەلەلەر ورىندالدى. مەملەكەتىمىزدىڭ ەگەمەن ەل رەتىندە قالىپتاسۋى مەن دامۋىندا, قورعانىس قابىلەتىنىڭ نىعايۋىندا, زامانعا ساي قازاقستاندىق ارميانى قۇرۋ ارقىلى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى ايقىنداۋدا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەڭبەگى زور. ەلباسى تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىنداعان ءبىرىنشى قورعانىس ءمي­نيسترىمىز ارميا گەنەرالى ساعادات نۇرماعامبەتوۆتىڭ كاسىبيلىگىنىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باستى تىرەگى قارۋلى كۇشتەرى مەن اسكەري وقۋ ورىندارىنىڭ قۋاتتى جۇيەسى قۇرىلدى, اسكەري كادرلاردى دايارلاۋ مىندەتى شەشىلدى. 

1995 جىلى اسكەري كادرلار ماسە­لەسىن شەشۋ باعىتىندا ازاماتتىق اۆياتسيا اكادەمياسىنىڭ جانىنان اسكەري فاكۋلتەت اشۋعا شەشىم قا­بىل­داندى. 2001 جىلى 15 قازاندا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ № 1330 قاۋ­لىسىمەن ازاماتتىق اۆياتسيا اكادەمياسى جانىنداعى اسكەري فاكۋلتەت ورتا ازيا مەملەكەتتەرى اراسىنداعى راديوەلەكترونيكا جانە بايلانىس ينجەنەرلەرىن دايارلايتىن بىردەن-ءبىر وقۋ ورنى – راديوەلەكترونيكا جانە بايلانىس اسكەري-ينجەنەرلىك ينستيتۋتى بولىپ قۇرىلدى. بيىل ينستيتۋتىمىز ايتۋلى كەزەڭ 20 جىلدىق مەرەيلى مەرەكەسىن اتاپ وتكەلى وتىر.

وسى جىلدار ارالىعىندا وقۋ ورنى زامان تالابىنا ساي دامۋ جو­لىندا ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە قول جەت­كىزدى. ينستيتۋتتىڭ العاش قۇرىل­عان جىل­دارى 4 ماماندىق بويىنشا اس­كەري ماماندار دايارلانسا, قازىرگى تاڭ­دا ەلىمىزدىڭ اسكەري سالاسىن قا­زىر­گى زامانعا ساي ماماندىقتارمەن جابدىقتاۋ ماقساتىندا 9 ماماندىق بويىنشا  جاس وفيتسەرلەر ەل قارۋلى كۇشتەرىنىڭ قاتارىن تولىقتىرىپ كەلەدى. وقۋ ورنىن بۇگىنگە دەيىن 2148 تۇلەك بىتىرسە, ونىڭ جە­تەۋى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شار­تى ۇيى­مىنىڭ قولداۋىمەن كور­شىلەس قىر­عىز رەسپۋبليكاسىنان قابىل­دانعان ءبىلىم الۋشىلار ەدى.

بولاشاق وفيتسەرلەردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋى مەن كاسىبي سالاداعى شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋ جولىندا قىز­مەت ەتىپ كەلە جاتقان ۇزدىك پرو­فەسسور­لىق-وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ ەڭبەگى زور. وقۋ ورنىندا 4 عىلىم دوكتورى, 10 عىلىم كانديداتى, 2 PhD دوكتورى, 140 ماگيستر ماماندار ءبىلىم بەرۋدە.

ينستيتۋتىمىزدا كۋرسانتتاردىڭ ين­نوۆاتسيالىق جاڭاشالانۋ باعى­تىندا, زاماناۋي دەڭگەيدە ءبىلىم الۋى ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالىنۋدا جانە مەملەكەت تاراپىنان ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا باستى نازار اۋدا­رىلۋدا. پارلامەنت دەپۋتات­تارى داريعا نازارباەۆا, اباي تاسبولاتوۆ, باقىتبەك سماعۇل سياقتى تۇل­عالاردىڭ وقۋ ورنىمىزداعى پرو­فەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى جانە كۋرسانتتارمەن كەزدەسۋ وتكىزۋى سو­نىڭ ايعاعى. كەزدەسۋ بارىسىندا ينس­تيتۋتتىڭ وقۋ ماتەريالدىق بازاسى, وقۋ ورتالىعىنداعى تاجىريبەلىك ساباق­تار جۇرگىزۋگە ارنالعان اسكەري تەحنيكالار, قارۋ-جاراقتار جاعدايى قارالدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا 2010 جىلى 11 ناۋ­­رىزدا بولوندىق وقۋ ۇدەرىسىن قا­بىلدادى, ال اسكەري سالاعا بۇل ۇدەرىس 2016 جىلدان باستاپ ەنگىزىلدى, ياعني قا­زىرگى ۋاقىتتا ينستيتۋتتا ءبىلىم بە­رۋ وسى جۇيەدە جۇرگىزىلۋدە. ءبىلىم بەرۋ­دىڭ اتالعان جۇيەسىنىڭ وزىندىك ار­تىق­شىلىقتارى سول بۇگىندە اسكەري كادرلاردىڭ جان جاقتى تەرەڭ ءبىلىم الۋى جانە ءبىلىم سالاسىنداعى وزىق تاجىريبەلەردى يگەرۋ  ماقساتىندا  2018 جىلى 21 تامىزداعى №150-1/18 كەلىسىم بويىنشا الماتى قا­لاسىنداعى اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار حالىقارالىق  ۋنيۆەرسيتەتى مەن رەجباي اراسىندا ارنايى مە­موراندۋمعا قول قويىلىپ, بۇگىندە ول ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋدا. قازىرگى تاڭ­دا الەمدىك دەڭگەيدە سۇرانىسقا يە بولىپ وتىرعان كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندىعى بويىنشا ينستيتۋت كۋر­سانتتارى ءبىزدىڭ ينستيتۋتتاعى اس­كەري بىلىممەن قاتار, اسكەري ىستەگى كي­بەرقاۋىپسىزدىك ماماندىعىندا اتال­عان وقۋ ورنىندا بىلىمدەرىن ۇشتاستىرۋدا.

ينستيتۋت كۋرسانتتارى تمد ەل­دەرىندەگى اسكەري جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا وتكىزىلگەن ماتەماتيكا ءپانى بويىنشا ءىىى جانە ءىV حالىقارالىق وليمپيادالارعا قاتىسىپ ەكى جىل قاتارىنان وليمپيادا كوشباسشىلارىنىڭ قاتارىندا جۇلدەلى ورىندى يەلەندى. رەجباي كومانداسى ينفورماتيكا, شەت  تىلدەرى جانە اسكەري تاريح پاندەرى بويىنشا وتكىزىلگەن ءبىلىم سايىستارىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نامىسىن قورعاپ جوعارى ماراپاتتارعا يە بولدى, سونىمەن بىرگە ينستيتۋت جەكە قۇرامى حالىقارالىق «كادەكس» قارۋ جاراق پەن اسكەري تەح­نيكا كورمەلەرىنىڭ جۇمىستارىنا قاتىستى.

ءبىلىم ورداسىندا عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنا دا باستى نازار اۋدارىلعان, مەملەكەتىمىزدەگى جە­تەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى, عى­لىمي تەحنيكالىق باعىتتا عىلىمي مەكەمە­لەرمەن تىعىز ىنتىماقتاستىق ور­ناتىلعان. پروفەسسورلىق-وقىتۋ­شىلار قۇرامى مەن كۋرسانتتار اسكە­ري تەحنيكالار, قارۋ-جاراقتاردى جە­تىلدىرۋ بويىنشا بىرنەشە گرانت جانە ماقساتتى باعدارلامالى قار­جىلاندىرۋ شەڭبەرىندەگى  عىلىمي جوبالارعا قاتىسۋدا. ينستيتۋت كۋر­سانتتارىنىڭ شىعارماشىلىق, زيات­كەرلىك قابىلەتتەرىن دامىتۋ باعى­تىندا اسكەري راديوەلەكترونيكا جانە تەحنيكا كافەدراسىنىڭ پروفەسسورلىق وقىتۋشىلارى جە­تەك­شىلىگىمەن روبوتوتەحنيكا ۇيىر­مەسى ۇيىمداستىرىلعان. ۇيىرمە جۇ­مىسىنىڭ ناتيجەسىندە 2019 جىلى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە وتكىزىلگەن روبوتوتەحنيكا بايقاۋىندا كۋرسانتتار جۇلدەلى ورىنعا يە بولدى.

قازىرگى تاڭداعى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى ۇشقىشسىز ۇشۋ قۇرالدارىمەن كۇرەس جۇرگىزۋ بولسا, ينستيتۋتتىڭ كۋر­سانتتارى مەن وقىتۋشىلارىنىڭ ناق­تى جاعدايعا بايلانىستى قار­سىلاستىڭ دروندىق قۇرالدارىن جويۋ­عا باعىتتالعان بىرلەسكەن ۇجىمدىق جۇ­مىسى ۇلكەن جەتىستىك.

ينستيتۋتتا «رەجباي عىلىمي ەڭ­بەكتەرى» اسكەري تەحنيكالىق جۋرنالى جۇيەلى شىعارىلىپ كەلەدى جانە وندا اسكەري سالاداعى الىس جاقىن شەت ەل عالىمدارىنىڭ دا ەڭ­بەكتەرى جاريالانىپ وتىرادى. «رەجباي عىلىمي ەڭبەكتەرى»  جۋرنالى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ءبىلىم جانە عىلىم سا­لاسىنداعى باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ 2019 جىلدىڭ 2 قازانىنداعى № 689  بۇي­­رىعىمەن عىلىمي قىزمەتتىڭ نەگىز­گى ناتيجەلەرىن جاريالاۋ ءۇشىن كوميتەت ۇسىناتىن باسپالار تىز­بەسىنە قوسىلدى.

تاجىريبەلى پروفەسسورلىق وقىتۋ­شىلار قۇرامىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن كۋرسانتتار اسكەري قوعام جۇمىس­تارىنا, عىلىمي زەرتتەۋ­لەر, عىلىمي ماقالالار جازۋ, عىلى­مي تەوريالىق كونفەرەنتسيالار جۇمىس­تارىنا بەلسەندى تۇردە قاتىسىپ  وتى­­رادى.

اسكەري ءبىلىم الۋمەن قاتار كۋرسانتتار ينستيتۋتتاعى ءتۇرلى سپورت سەكتسيالارى مەن شارالارعا قاتىسىپ سالاۋاتتى ءومىر سالتىمەن بەلسەندى شۇعىلدانادى. حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى جا­رىس­تاردا ينستيتۋت كۋرسانتتارى جۇلدەلى ورىنداردى يەلەندى. ينستيتۋت قۇرىل­عان ۋاقىتتان بەرى 200-دەن استام كۋر­سانت سپورت شەبەرى, 4000 كۋرسانت دارە­جەلى سپورتشىلار اتاقتارىن يە­لەندى. ينستيتۋتتىڭ ۆولەيبول كومان­داسى ءۇش رەت قاتارىنان قارۋلى كۇش­­تەرىنىڭ جەڭىمپازدارى بولسا, تمد چەمپيوناتىندا ەكى رەت (سانكت-پەتەر­بۋرگ ق. 2011 ج., اس­تانا ق. 2012 ج.) قولا جۇلدەگەر اتاندى جانە 2014 جى­لى ەكۆادوردا وت­كىزىل­گەن الەم چەمپيوناتىنا قا­تىستى. رەس­پۋبليكالىق, قالالىق جانە قر قارۋلى كۇشتەرى اراسىندا وتكىزىلەتىن «سپورتتىق باعدارلاۋ» جارىستارىنا قاتىسىپ الدىڭعى قاتارداعى ورىنداردى يەلەندى.

وقۋ ورنى باسشىلىعى مەن جەكە قۇرامى بولاشاق وفيتسەرلەردىڭ بو­يىندا پاتريوتيزم, وتانعا, ەلگە دەگەن قۇرمەت, ۇلتتىق رۋح پەن ادام­گەرشىلىك قاسيەتتەرىن قالىپ­­تاس­تىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇ­مىس­تار اتقارۋدا. بۇل باعىتتا كۋر­سانت­تارعا قاجەتتى جاع­دايلار جا­سالعان جانە ولاردىڭ مادەني رۋ­حاني دامۋ سالاسىنداعى كلۋب جۇ­مىستارىنا  قولداۋ كورسەتىلىپ وتىرادى. اسكەري جوعارى وقۋ ورىن­دا­رى اراسىندا العاش قۇرىلعان «رەجباي-نىڭ كوڭىلدى تاپقىرلار كلۋبى» سونىڭ كورىنىسى. اتالعان كلۋب قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كتك جو­عارعى ليگاسىنا ەنگىزىلدى. باتىر با­بالارىمىزدىڭ مۇرالارىن زەردەلەپ, اسكەري پاتريوتتىق رۋحتى ارتتىرۋعا سەرپىن بەرەتىن اسكەري تاريحي «بەس قارۋ» كلۋبى, زياتكەرلىك باعىتتاعى «لەگيون» جانە عىلىمي دەبات كلۋبتارىنىڭ الاتىن ورنى زور. ينستيتۋتتىڭ عىلىمي دەبات كلۋبى رەسپۋبليكاداعى جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى دەبات كلۋبتارىنىڭ ىشىندە سەگىز جىل قاتارىنان جەڭىمپاز اتاندى.

قورىتا ايتقاندا, ەلىمىزدىڭ اۋماق­­­تىق تۇتاستىعى مەن ەگەمەن­دىگى­نىڭ كەپىلى – قارۋلى كۇشتەردىڭ بولاشاق وفيتسەرلەرىن دايارلاۋدا ايرىقشا ورنى بار  وقۋ ورنىمىز بيىل اتاۋلى جيىرما جىلدىعىن قوماقتى جەتىستىكتەرىمەن اتاپ وتكەلى وتىر جانە بولاشاقتا وقۋ ورنىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى وزىق اسكەري وقۋ ورىندارى قاتارىنا قوسىلارىنا سەنىمىمىز مول.

اسقار مۇستابەكوۆ,

راديوەلەكترونيكا جانە بايلانىس اسكەري-ينجەنەرلىك ينستيتۋتىنىڭ باستىعى, گەنەرال-مايور