اقش بيرجالارىندا ساۋدالاناتىن قىتاي كومپانيالارىنىڭ اكتسياسى كۇرت تومەندەپ كەتتى.
بۇعان امەريكالىق تاراپتىڭ شەتەلدىك ۇيىمدارعا قويعان جاڭا تالابى اسەر ەتۋدە.
جالپى, اقش پەن قىتاي اراسىنداعى تەكەتىرەس تاۋسىلعان ەمەس. قوس مەملەكەتتىڭ اراسىندا وربىگەن «ساۋدا سوعىسىنا» كۋا بولعانىمىز كەشەعانا ەدى. ەندى تاعى ءبىر دۇربەلەڭ بەلەڭ العانداي. ءيا, اقش-تا ساۋدالاناتىن قىتايلىق ىرى كومپانيالاردىڭ اكتسيالارى 15 پايىزعا دەيىن تومەندەۋدە. The Wall Street Journal باسىلىمى مۇنىڭ سەبەبىن امەريكالىق تاراپتىڭ جاڭا تالابىمەن بايلانىستىرىپ وتىر. ياعني اقش-تاعى قىتايلىق كومپانيالار امەريكالىق رەتتەۋشىلەردىڭ باقىلاۋىندا بولىپ, اۋديتورلارمەن جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ايتپەسە, ولار قور بيرجالارىنىڭ باعا بەلگىلەۋ تىزىمىنەن الىنىپ تاستالادى. تيىسىنشە, كومپانيالاردىڭ باعالى قاعازدارى بيرجادا ساتىلمايدى.
قازاقستاندىق اۋديتور جانسۇلۋ مۇحامەدجانوۆا بولىسكەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, اقش-تاعى ءىرى ينۆەستيتسيالىق بانكتەر وتكەناپتادا قىتايلىق كومپانيالاردىڭ 10,5 ملرد دوللار كولەمىندەگى اكتسياسىنان «قۇتىلعان». سونىڭ سالدارىنان قىتاي كومپانيالارىنىڭ كاپيتالى 732 ملرد دوللارعا دەيىن قۇلدىراعان. بۇل از اقشا ەمەس. سالىستىرمالى تۇردە ايتساق, اتالعان سوما قازاقستاننىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 4,5 پايىزىنا تەڭ. جاعدايدىڭ كۇردەلى ەكەنىن وسىدان-اق اڭعارۋعا بولادى.
بەلگىلى بولعانداي, اقش-تا تىركەلگەن قىتايلىق 48 ءىرى كومپانيانىڭ دەپوزيتارلىق قولحاتتارىن باقىلايتىن S&P/BNY MellonChina Select ADR كومپانياسىنىڭ يندەكسى 2,21 پايىزعا نەمەسە 7 416,31 پۋنكتكە دەيىن ازايعان. 24 ناۋرىزدىڭ وزىندە يندەكس 6,4 پايىزعا كەمىگەن. بۇل 16 اقپانداعى رەكوردتىق دەڭگەيدەن 23 پايىزعا تومەن.
25 ناۋرىز كۇنى ينتەرنەت-كوممەرتسيا سالاسىنداجۇمىس ىستەيتىن كومپانيالاردىڭ اكتسيالارى دا قۇلدىرادى. ونىڭ ىشىندە Alibaba Group تا بار. ماسەلەن, NYSE, ياعني نيۋ-يورك بيرجاسىنداايگىلى كومپانيانىڭ اكتسياسى 2,99 پايىزعانەمەسە 222,72 دوللارعا دەيىن تومەندەدى.
LUCKIN Coffee كوفە جەلىسىنىڭ OTC Marketsبيرجاسىنداعى اكتسياسى 4,56 پايىزعا نەمەسە8,79 دوللارعا دەيىن تومەن ءتۇستى. Bilibili بەينەويىن باسپاسىنىڭ اكتسياسى 0,05 پايىزعا نەمەسە95,65 دوللارعا دەيىن ازايدى. ينتەرنەت-ساۋداجانە ەلەكتروندىق كوممەرتسيامەن اينالىساتىنJD.com كومپانياسىنىڭ باعالى قاعازدارى 0,46 پايىزعا, 78,71 دوللارعا دەيىن كەمىدى. NetEaseينتەرنەت-كومپانياسىنىڭ اكتسياسى 1,11 پايىزعاازايىپ, 101,55 دوللاردى قۇرادى.
NASDAQ بيرجاسىنداعى قىتايلىق Baidu ىزدەۋجۇيەسىنىڭ اكتسياسى 14,47 پايىزعا نەمەسە 204,57 دوللارعا دەيىن تومەندەدى. iQIYI ۆيدەو حوستينگىنىڭ باعالى قاعازدارى (Baidu باس كومپانياسىنا تيەسىلى) 13,34 پايىزىن جوعالتىپ, 20,08 دوللاردى قۇرادى.
بيرجاداعى دۇربەلەڭنىڭ ورىن العانى سونداي, ادەتتە كۇنىنە 17 ملن اكتسياسى ساۋدالاناتىنTencent Music كومپانياسىنىڭ 26 ناۋرىزدا 300 ملن اكتسياسى ساتىلعان. ساراپشىلار GoldmanSachs ينۆەستيتسيالىق بانكى مەن JPMorgan Chaseقارجى حولدينگى تەرىس احۋالدىڭ بولاتىنىنالدىن الا بولجاپ, قىتايلىق كومپانيالاردىڭاكتسياسىنان قۇتىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. سوعانقاراعاندا نارىقتاعى ءىرى ويىنشىلار جاعدايدىڭۋشىعىپ كەتەتىنىن كۇنى بۇرىن بىلگەن سەكىلدى.
دەگەنمەن اكتسيالارى از دا بولسا وسىمكورسەتكەن قىتايلىق كومپانيالار بار. ماسەلەن, تۋريستىك قىزمەتتەردى ۇسىناتىن Trip.com GroupLimited كومپانياسىنىڭ اكتسياسى 0,03 پايىزعا, 37,9 دوللارعا دەيىن كوتەرىلدى. ChinaTelecommunications قىتايتەلەكوممۋنيكاتسيالىق كورپوراتسياسى 3,32 پايىزدىق ءوسىم كورسەتتى (26,45 دوللارعا دەيىن). Pinduoduo ەلەكتروندىق كوممەرتسيا پلاتفورماسىنىڭ اكتسياسى 2,7 پايىزعا – 127,53 دوللارعا دەيىن ءوستى.
ەسكە سالا كەتەيىك, 2020 جىلدىڭ مامىر ايىندااقش سەناتى «شەتەلدىك كومپانيالاردىڭجاۋاپكەرشىلىگى تۋرالى اكت» قابىلدادى. بۇلشەتەلدىك ۇيىمداردىڭ اقش زاڭناماسىنا سايكەسەسەپ بەرۋىن تالاپ ەتەدى. مىنە, قىتايلىقكومپانيالاردىڭ جاعدايى وسىدان كەيىنناشارلاي تۇسكەن.
ول ازداي, NYSE بيرجاسى قىتايدىڭ ءۇش ىرىتەلەكوممۋنيكاتسيالىق كومپانياسىن (ChinaTelecom, China Mobile جانە China Unicom) بيرجالىق تىزىمنەن شىعارۋ تۋرالى شەشىمقابىلدادى. الايدا 2021 جىلدىڭ قاڭتار ايىندارەتتەۋشىمەن «كەڭەسكەن» سوڭ NYSE شەشىمنىڭكۇشىن جويعانى تۋرالى حابارلادى.
بۇدان بولەك, وسى جىلدىڭ قاڭتارىنداقىزمەتىنەن كەتكەن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ەل ىشىندە قىتايلىق سەگىز قوسىمشانىپايدالانۋعا تىيىم سالاتىن جارلىققا قولقويدى. ونىڭ ىشىندە Alipay تولەم جۇيەسى دە بار. ترامپ قىتاي بيلىگى قوسىمشالار ارقىلىپايدالانۋشىلاردىڭ قۇپيا اقپاراتىنا قولجەتكىزۋى مۇمكىن ەكەنىن, سول سەبەپتى وسىندايشەشىمگە بارعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار 2020 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا دونالد ترامپ شەتەلدىك كومپانيالارعا ارنالعان جاڭا اۋديت ەرەجەلەرىنە قول قويدى. ول, نەگىزىنەن, قىتايكومپانيالارىن امەريكالىق بيرجالاردان«الاستاتۋعا» باعىتتالعان. ياعني, كومپانيالارپرەزيدەنت بەكىتكەن ەرەجەلەردى ءۇش جىلقاتارىنان ساقتاماسا, بيرجادان شىعارىلادى. اتالعان جارلىق 90 كۇننەن كەيىن كۇشىنە ەنۋىكەرەك-ءتىن. سوندىقتان ينۆەستورلار جاعدايدى سوڭىنا دەيىن باقىلاۋدا ۇستادى. بۇل جەردەگىجاعداي ەكى ستسەناري بويىنشا ءوربۋى كەرەك ەدى. ءبىرىنشىسى – اقش-تىڭ جاڭا پرەزيدەنتى دجو بايدەن بۇعان دەيىنگى ارىپتەسى قابىلداعان جارلىقتىڭ كۇشىن جويادى. ەكىنشىسى – قىتايلىق كومپانيالار جاڭا تالاپتاردى ورىندايدى. كوبى جاعداي ءبىرىنشى ستسەناريمەن وربيتىنىنە سەنىمدى بولدى. الايدا جۇرت كۇتكەندەي, ەشقانداي عاجايىپ ورىن المادى. وتكەن سارسەنبىدە د.ترامپ قول قويعان جارلىق زاڭدى كۇشىنە ەندى.
تۇپتەپ كەلگەندە, وسى جاعدايلاردىڭ بارى قىتايلىق كومپانيالاردى تىعىرىققا تىرەدى. مۇنى اقش تاراپىنان قىتاي كومپانيالارىنا قۇرىلعان قاقپان دەسە دە بولعانداي. Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, قىتاي تاراپى دا ءۇنسىز جاتقان جوق. ولار اقش-تان قىتايلىق كومپانيالارعا قارسى قىسىمدى توقتاتۋدىسۇرادى. قىتاي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى حۋا چۋنيننىڭ ايتۋىنشا, اقش-تىڭ قولعا العان شارالارى نارىق قاعيدالارىنا سايكەس كەلمەيدى. ەكى الىپتىڭ اراسىنداعى تارتىستىڭ نەمەن تىنارى بەلگىسىز. بىراق مۇنىڭ قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە الەمدىك ەكونوميكاعا ابىروي دا, پايدا دا اكەلمەسى انىق, دەيدى ساراپشىلار.