ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوز ەركىمەن پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىگىنەن باس تارتۋى – ۇلكەن ساياسي ماڭىزى بار وقيعا. ەلدە بولىپ جاتقان تاريحي ۇدەرىستەردى تەرەڭ تۇسىنۋدەن, مۇراتشىلدىقتان تۋىنداعان تاريحي شەشىم.
قوعام مەن مەملەكەتتىڭ جاڭا ساتىعا وتە باستاعان كەزەڭىندە جاڭا بۋىن ساياساتكەرلەرگە جول اشۋ, بيلىك قاتارىن جاڭارتىپ-جاڭعىرتۋ – بيلىككە جاڭا لەپ پەن جاڭا دەم بەرۋ ءۇشىن جاسالعان شارا. وسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان ەكى ۇلكەن ساياسي ناۋقاندى وتكەرىپ, قوعام مەن مەملەكەتتى, ەل ەكونوميكاسىن رەفورمالاۋعا, جاڭعىرتۋعا باعىتتالعان شەشىمدەر تىزبەگىن قابىلداپ ۇلگەردى. ەلدىڭ تۇتاستىعىن, بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان وڭ قادامدار جاسالدى.
جالپى العاندا, كەيبىر ساياسي وقيعالاردىڭ ماڭىزىن ءتۇسىنىپ-ءتۇيسىنۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر قاشىقتىق, ياعني ۋاقىت كەرەك بولىپ جاتادى. بۇگىندە, ارينە, قوعام ىشىندە ءارتۇرلى الىپقاشپا اڭگىمە, داۋرىقپا, داڭعازا الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى كەڭ تاراعان زامان. قوعام ەڭ الدىمەن نيگيليستىك, نەگاتيۆتى باعىتتاعى پىكىرلەرگە كوبىرەك سەنەتىن سياقتى بولىپ كورىنەدى. بۇنداي جاعدايداعى باستى مىندەت – العان باعىتتان تايماۋ, جوسپارلاعان, مەجەلەگەن رەفورمالاردى اسقان تاباندىلىقپەن, پرينتسيپشىلدىكپەن اتقارا بەرۋ, جالعاستىرا بەرۋ قاجەت. احمەت اتامىز ايتپاقشى, «جۇرت – بۇگىنشىل, بىزدىكى – ەرتەڭ ءۇشىن». كەيبىر كەزدە ۇلكەن وزگەرىستەر ءوزىن ءوزى دالەلدەپ, راستاپ جاتادى. بۇگىنگى قوعام شىن مانىندە وزگەردى جانە وزگەرۋ ۇستىندە. كەشە عانا مۇمكىن ەمەس, كوزگە ەلەستەتە المايتىن دۇنيەلەر ءومىر شىندىعىنا, قاراپايىم فاكتىگە اينالىپ جاتىر.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتكەن ەكى جىل ىشىندە ءوزىن ستراتەگيالىق تەرەڭدىگى مەن ويى, تاريحي پايىمى مەن بولاشاققا ارنالعان تۇجىرىمداماسى بار, قازاقستاننىڭ, ونىڭ حالقىنىڭ جانى مەن تابيعاتىن تەرەڭ تۇسىنەتىن ساياساتكەر رەتىندە كورسەتە ءبىلدى. ناقتى ناتيجەلەرگە كەلەتىن بولساق, ءۇش ءىرى باعىتتى ايتار ەدىم.
ءبىرىنشىسى – «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى. پرەزيدەنت قوعامدا, ەلدە بولىپ جاتقان ماسەلەلەردى ايقىن سەزىنىپ, تەرەڭ تۇسىنەتىن مەملەكەت پەن مەملەكەتتىك اپپارات جاساقتاۋ كەرەك دەدى, سونىڭ جاقسى ۇلگىسىن كورسەتىپ كەلەدى. اپتا سايىن, اي سايىن اكىمدەر مەن مينيسترلەردىڭ ويى مەن ورەسى, كەيدە قاراپايىم عانا تۇيسىگى جەتپەيتىن دۇنيەلەردى ءوزى تۇزەپ, ورنىنا قويىپ, باعىتىن بەرىپ وتىرادى. وسىنداي ۇستانىمنىڭ ارقاسىندا ەلدى دۇرلىكتىرگەن كوپتەگەن ماسەلەنى دەر كەزىندە شەشىپ, ولاردى ستراتەگيالىق شەشىمدەرگە اينالدىرىپ كەلەدى. مىسالى, جەر ماسەلەسى, تاعى باسقالار.
ەكىنشىسى – ساياسي رەفورمالار. ەلدە ءبىر ەمەس, ەكى ەمەس, ءۇش ساياسي رەفورما تىزبەگى جاساقتالىپ, ولار زاڭمەن بەكىتىلدى. بۇل رەفورمالار تەك اتى ءۇشىن, بىرەۋگە ۇناۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان رەفورمالار ەمەس. ەلدىڭ شىنايى قاجەتتىلىگىنە, دامۋ قارقىنىنا, باعدارىنا وراي, جىكتەلىپ, تىزبەكتەلىپ جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا دا بۇل ۇدەرىستەر جالعاسا بەرەدى. الدا ءبىزدى اۋىل اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ كۇتىپ تۇر, ودان كەيىن اۋدان اكىمدەرىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار سايلايدى. بۇل – ورتالىق ازياداعى تۇڭعىش تاجىريبە. بۇل تۇرعىدان قازاقستان ايماقتى دەموكراتيالاندىرۋ بويىنشا كوشباسشىلىقتى وزىنە قايتارىپ العان سياقتى.
ءۇشىنشىسى – الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار تىزبەكتەرى. قازاقستان ءوز دامۋىندا جاڭا ساپاعا, جاڭا ساتىعا كوتەرىلىپ كەلەدى. جاڭا زاماندا تىڭ ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەم دەگەندە ەكى ماسەلەنى قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. ەڭ الدىمەن, ەلدىڭ الەۋمەتتىك دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ, كومەككە ءزارۋ توپتارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن بۇگىندە جاڭا الەۋمەتتىك كودەكس جازىلىپ, الداعى ۋاقىتتا پارلامەنت قاراۋىنا ەنگىزىلەتىن بولادى. ەكىنشى كەزەكتە بيزنەستىڭ جولىن اشاتىن, سالىق ساياساتىن جاقسارتاتىن, كاسىپكەرلەردى قولداۋعا باعىتتالعان جۇيەلى رەفورمالار كەرەك ەكەنى انىق. بۇل باعىتتا دا كوپتەگەن زاڭ جوباسى جازىلىپ, الداعى ۋاقىتتا دەپۋتاتتىق كورپۋسقا تابىستالادى دەپ كۇتەمىز.
ايدوس سارىم,
ءماجىلىس دەپۋتاتى