نۇر-سۇلتاندا Samruk Business Forum اتتى «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى ۇيىمداستىرعان وتاندىق كاسىپكەرلەردى قولداۋدىڭ ەكىنشى فورۋمى ءوتتى. جيىنعا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ, پرەمەر-مينيستر اسقار مامين, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ەرلان قوشانوۆ پەن ۇكىمەت مۇشەلەرى, «سامۇرىق – قازىنا» قورىنىڭ باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ جانە وزگە دە بيزنەس-قاۋىمداستىق وكىلدەرى قاتىستى.
2018 جىلدان باستاپ قور ۇزاق مەرزىمدى وففتەيك-كەلىسىمشارتتار جاساي وتىرىپ, قازاقستاندا بالاماسى جوق جاڭا وندىرىستەر قۇرۋدى ىنتالاندىراتىن يمپورتتى الماستىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ كەلەدى. بۇل رەتتە وتاندىق كاسىپكەرلەرگە ەلىمىزدە ءوندىرىستى جولعا قويۋ ۇسىنىلسا, قور ءوز تاراپىنان ولاردى ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ساتىپ الۋعا كەپىلدىك بەرەدى.
جيىندا ءسوز العان قور توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ پاندەميا كەزىندە وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋ جانە ساتىپ الۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا قور قابىلداعان شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتتى. «پاندەمياعا دەيىن وتكەن جىلدىڭ قاڭتار ايىندا قوردىڭ وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كەشەنىن جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى قابىلداعان شەشىمى, بىرىنشىدەن, ۋاقتىلى, ەكىنشىدەن, شىن مانىندە ناتيجەلى بولدى. بۇل بىزگە قازاقستاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ قالىپتاسقان جاڭا مودەلى تۋرالى ايتۋعا تولىق نەگىز بەرەدى, ونىڭ اياسىندا ەلدەگى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتى ىنتالاندىرۋ بويىنشا بىرنەشە جوبا ىسكە اسىرىلۋدا», دەدى ا.ەسىموۆ.
سونداي-اق قور توراعاسى «ساتىپ الۋدى ساناتتىق باسقارۋدى» ەنگىزۋدىڭ تيىمدىلىگىن اتاپ ءوتتى. ساتىپ الۋدىڭ بۇل ءتۇرى تاۋارلاردىڭ بەلگىلى ءبىر تۇرلەرى بويىنشا كومپانيالاردىڭ جالپى قاجەتتىلىگىن شوعىرلاندىرۋعا جانە جەتكىزۋشىلەر پۋلىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل تەتىك تەك وندىرۋشىلەردەن عانا ساتىپ الۋدى قامتاماسىز ەتىپ, دەلدالداردىڭ قاتىسۋىن بولدىرماۋعا ىقپال ەتەدى. 2018-2020 جىلدار ارالىعىندا 37 قازاقستاندىق وندىرۋشىمەن 246 ملرد تەڭگەگە سەرىكتەستىك تۋرالى ستراتەگيالىق كەلىسىمدەر جاسالدى. ساتىپ الۋدى ستراتەگيالىق باسقارۋدى ىسكە اسىرۋدان قور كومپانيالارى توبىنىڭ ەكونوميكالىق پايداسى 69 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
قور ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋ نەگىزدەرىن قايتا قاراستىرىپ, باسەكەلەس ورتانى كەڭەيتۋ ارقىلى قازاقستاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋدى جۇزەگە اسىرادى. قور ءبىر كوزدەن ساتىپ الۋ نەگىزدەرىن قايتا قارادى جانە ولاردى 37 پايىزعا ازايتتى. ال حولدينگىشىلىك ساتىپ الۋ بويىنشا پوزيتسيالار 4500 پوزيتسيادان 207-گە دەيىن, ياعني 22 ەسەگە قىسقاردى. ىسكە اسىرىلعان كەشەندى شارالاردىڭ ناتيجەسى 280 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەردى. قور تاپسىرىستارى ەسەبىنەن سالىق تولەمدەرىنىڭ كولەمى شامامەن 170 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. قور كومپانيالارىنىڭ 410 ملرد تەڭگەنى ۇنەمدەۋى – قابىلدانعان شارالاردىڭ تىكەلەي قارجىلىق ناتيجەسى.
جوعارىدا اتالعان تەتىكتەرمەن قاتار, قور پاندەميا كەزىندە «اتامەكەن» پالاتاسىمەن بىرلەسىپ, كاسىپكەرلەردى ناقتى قولداۋ شارالارىن قابىلدادى. جوبالىق قۇجاتتامانى جوبالاۋ كەزىندە قازاقستاندىق ءونىمدى مىندەتتى تۇردە قولدانۋ, مەردىگەردىڭ قازاقستاندىق ماتەريالداردى قولدانباعانى ءۇشىن ايىپپۇل تۇرىندەگى جاۋاپكەرشىلىگىن بەلگىلەۋ, كەمىندە 30% مولشەرىندە الدىن الا تولەمنىڭ قاراستىرىلۋى جانە ونى تولەۋ مەرزىمىن 10 كۇنگە دەيىن قىسقارتۋ – ونىڭ ءبىر ايعاعى. ودان وزگە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تومەندەتۋ, كاسىپكەرلەر ءۇشىن بارىنشا اشىق پروتسەدۋرالاردى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ شارالارى قابىلدانعانىن اتاپ وتكەن ءجون.
قابىلدانعان شارالار ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن كۇردەلى كەزەڭدە وتاندىق كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا مۇمكىندىك بەردى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» سالالارى بويىنشا كورسەتكىشتەر – وسىنىڭ ءبىر ايعاعى. ماسەلەن, 2020 جىلى وتاندىق كاسىپكەرلەردەن ساتىپ الۋ ۇلەسى 83%-دى قۇرادى, بۇل كورسەتكىش 2019 جىلى 45%-عا تەڭ بولعان. ماشينا جاساۋ سالاسى 30%-دان 79%-عا, ياعني 2 ەسە ارتتى.
قور باسشىسى ەل پرەزيدەنتىنە تۇرالاپ قالعان وندىرىستەردى قولداۋعا باعىتتالعان جاڭا جوبانى تانىستىردى. بۇل جوبادا قورعا قاراستى كومپانيالار توبىنىڭ قاجەتتىلىگى ءۇشىن تاۋارلاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن تىكەلەي شارت جاساۋ قاراستىرىلعان. بۇل باعىتتا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسە وندىرگەن تاۋارىن وتكىزە الماي جۇرگەن كاسىپورىنداردىڭ ءتىزىمىن قالىپتاستىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. سول ارقىلى قور توبىنداعى كومپانيالار قاجەتتى تاۋارلاردى ساتىپ السا, كاسىپورىندار جۇمىس ورىندارىن ساقتاپ قالادى جانە وندىرىستىك قۋاتتىلىقتارىن ارتتىرادى. بۇل ءادىس بويىنشا 37 كاسىپورىنعا جاسالعان الدىن الا تالداۋ قولداۋ ناقتى كورسەتىلگەن كەزدە وندىرىستىك قۋاتتىلىقتاردىڭ جۇكتەمەسى 35-تەن 85%-عا دەيىن ارتاتىنىن, تۇرالاپ قالعان 1 900 جۇمىس ورنى قالپىنا كەلتىرىلىپ, جاڭا 780 جۇمىس ورنى قۇرىلاتىنىن كورسەتىپ وتىر. قوسىمشا سالىق اۋدارىمدارىنىڭ كولەمى 5,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.