ءار مەكتەپ ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيە بەرۋ باعىتىندا بەلگىلى ءبىر باسىمدىقتاردى تاڭدايدى. شىعىس قازاقستان وبلىسى سەمەي قالاسى بەرەزوۆسكي اۋىلىندا ورنالاسقان ج.ايماۋىتوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەبى باسىم باعىتتىڭ ءبىرى رەتىندە وقۋشىلاردىڭ ەكولوگيالىق دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋدى انىقتادى. بۇل باعىتتا وڭ ناتيجەلەر مەن جەتىستىكتەر دە بار.
الداعى ۋاقىتتا جۇمىس ساپاسىن بۇدان دا جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋ جوسپاردا بار. 300-دەن اسا وقۋشى ءبىلىم الاتىن وقۋ ورداسى 2013 جىلى بۇۇ-نىڭ دامۋ باعدارلاماسى ۇسىنعان شاعىن گرانتتى جەڭىپ الىپ, پوليكاربوناتتان كولەمى 24 شارشى مەتر جىلىجاي سالىندى. بۇل جىلىجايدىڭ وقۋ پروتسەسىنە, وقۋشىلاردىڭ عىلىمي جوبالارىنا قوسقان ۇلەسى وراسان. ولار ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ, وسىمدىكتەردى گيدروپونيكالىق جانە حەموپونيكالىق تاسىلمەن ءوسىرۋ بويىنشا جوبالارىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ماسەلەن, مەكتەپ تۇلەكتەرى د.وۆچاروۆ پەن ي.ورىنباساروۆ بيولوگيادان عىلىمي جوبالار قورعاپ, گيدروپونيكا جانە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن زەرتتەۋ ارقىلى قولدانبالى تەحنولوگيا سالاسىنداعى جوبالارىمەن حالىقارالىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازدارى اتاندى. ماراپات رەتىندە ۇلىبريتانيا مەن رەسەيدەگى حالىقارالىق جاستار لاگەرلەرىنە جولداما الدى. سونداي-اق د.وۆچاروۆ 2019 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى د.احمەتوۆتىڭ جاس دارىندارمەن كەزدەسۋىنە قاتىسىپ, ءوڭىر باسشىسىنان سىيلىققا نوۋتبۋك الدى.
مەكتەپ – ەكولوگيالىق سەمينارلار مەن ءتۇرلى شارالار وتكىزۋگە ارنالعان تاپتىرماس الاڭ. رەسپۋبليكالىق الەۋمەتتىك ماڭىزدى باستامالاردى دامىتۋ قورى مۇنداي فەستيۆالداردى بىرنەشە رەت وتكىزدى. وقۋشىلاردىڭ قورشاعان ورتامەن تىعىز بايلانىستا بولىپ, جان-جانۋارلار, قۇستار مەن وزگە ءتىرى اعزالاردى كۇتىپ-باپتاۋىنا دا جاعداي جاسالعان. مەكتەپتە ارنايى بۇرىشتا قۇستار, بالىقتار تىرشىلىك ەتەدى. جانۋارلار الەمىنىڭ باسقا دا وكىلدەرى بار. ەكولوگيالىق ۇيىرمە مۇشەلەرى ولارعا قامقورلىق تانىتىپ باپتايدى.
مەكتەپ وقۋشىلارىن تابيعاتتى قورعاپ قانا قويماي, ەنەرگيا كوزدەرىن, شيكىزاتتى ءتيىمدى قولدانۋعا جاستايىنان تاربيەلەۋ اسا ماڭىزدى. ەكولوگيالىق ساۋات ءدال وسى مەكتەپ قابىرعاسىندا قالىپتاسادى. ولاردىڭ ماكۋلاتۋرا مەن پلاستيكالىق بوتەلكەلەردى قايتا وڭدەۋگە وتكىزۋى وسى باعىتتاعى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى.
ەكولوگيا ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگىن ءجىتى تۇسىنگەن جاستار بولاشاعىن بيولوگيامەن بايلانىستىرىپ جاتادى. تۇلەكتەر ءوز تاجىريبەسىن وزىنەن كەيىنگى وقۋشىلارعا بەرىپ, بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرادى. جىلىجايدا گيدروپونيكا ادىسىمەن وسىمدىكتەردى توپىراقسىز, جاساندى ادىسپەن وسىرەتىن ستارتاپتى جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
ج.ايماۋىتوۆ اتىنداعى مەكتەپ بەرەزوۆسكي اۋىلىندا تابيعاتى تاماشا جەردە ورنالاسقان. ءار كوكتەم سايىن وقۋشىلار مەكتەپ پەن قايىڭدى توعايدىڭ اينالاسىن قوقىستاردان تازارتادى. وكىنىشكە قاراي, كەيبىر دەمالۋشىلار مەن اۋىل تۇرعىندارى جاۋاپسىزدىق تانىتىپ, اۋىل اينالاسىن قوقىسقا تولتىرىپ كەتەدى. جاس ەكولوگتار قورشاعان ورتانى لاستايتىن بۇزاقىلاردى انىقتاۋ ءۇشىن درون ساتىپ الۋدى دا جوسپارلاپ وتىر.
ايماقتاعى وزگە دە مەكتەپتەردى وسكەلەڭ ۇرپاق اراسىندا ەكولوگيالىق ساۋاتتىلىق ماسەلەسىن قولعا الىپ, وقۋشىلاردى جاستايىنان قورشاعان ورتانى قورعاۋعا تاربيەلەسە ەكەن دەيمىز.
قابدىلريشات قاراحانوۆ,
مۇعالىم
سەمەي