ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, مۇناي باعاسىنىڭ ارزانداۋىنا بايلانىستى ىشكى نارىقتا سۇرانىسى تمەن جانار-جاعارمايدى قازاقستان مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتان تىس اۋماقتارعا ەكسپورتتاۋعا قاتىستى شەكتەۋ شارالارى جويىلىپ, بىلتىرعى ءساۋىر ايىنان باستاپ وسى جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن مۇناي ونىمدەرىنىڭ بارلىق تۇرىنە (بەنزين, ديزەل وتىنى, اۆياكەروسين, سۇيىتىلعان گاز جانە ت.ب.) ەكسپورتتىق كەدەندىك باجدىڭ نولدىك مولشەرلەمەسى بەلگىلەندى.
وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋعا باسىمدىق بەرىلدى
بۇل قازاقستاندىق مۇناي ونىمدەرىنىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىن ساقتاپ, ەلىمىزدەگى رەزەرۆۋارلىق پاركتەردىڭ جۇكتەمەسى ارتىپ كەتپەۋىنە جانە مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ توقتاماي جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەردى.
وتاندىق تسەمەنت وندىرۋشىلەردى قولداۋ ماقساتىندا بىلتىر 27-ساۋىردەن باستاپ التى اي مەرزىمگە ءۇشىنشى ەلدەردەن تاسىمالداناتىن تسەمەنت يمپورتىنا تىيىم سالىندى. اتالعان شارا تسەمەنت ءوندىرۋ كولەمىن 8%-عا ارتتىرىپ (2020 جىلدىڭ 10 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 9,4 ملن توننا ءوندىرىلدى), بۇل تسەمەنت وندىرۋشىلەردەن 2020 جىلدىڭ 10 ايىندا سالىق تۇسىمدەرىنىڭ 2019 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 38%-عا نەمەسە 6 ملرد تەڭگەگە ۇلعايۋىنا اسەر ەتتى. بۇل شەكتەۋ شارالارىن ەنگىزۋ كەزەڭىندە قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ءوندىرىس كولەمى بىلتىرعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 8,7%-عا ارتىپ, 341,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
قازاقستاندىق تاۋارلاردى ەاەو-نىڭ نارىقتارىنا شىعارۋدى وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن سالالىق ۆەدومستۆونىڭ باستاماسى مەن ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەستىڭ شەشىمىنە سايكەس, تاۋارلاردىڭ شىعارىلۋىن راستايتىن جاڭا «سەريالىق ءونىم سەرتيفيكاتى» ەنگىزىلدى. بۇل قازاقستاندىق ەكسپورتتاۋشىلارعا اكىمشىلىك جانە قارجىلىق شىعىنداردى جەڭىلدەتەدى.
ەلىمىزدىڭ باستاماسىمەن ەاەو اياسىندا قارا جانە ءتۇستى مەتالداردىڭ بولشەكتەرى مەن قالدىقتار نارىعىن رەتتەۋ بويىنشا جۇمىس باستالىپ, ۇكىمەت باسشىلارى ورتاق نارىقتى وسى ستراتەگيالىق شيكىزاتپەن تولىقتىرۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن جوبالاردى ازىرلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. سونىمەن قاتار ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا جانىنان داۋلى جاعدايلار مەن مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى شەكارا ارقىلى تاۋارلاردى ەركىن وتكىزۋگە بايلانىستى پروبلەمالاردى شەشۋگە ارنالعان تاۋارلاردى ەركىن وتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميتەت قۇرىلدى.
قۇزىرلى ورگاننىڭ اقپاراتىنا سايكەس, قازاقستان ءوز اۋماعىندا تاڭبالاۋدى باستاۋ تۋرالى حابارلامانى جىبەرۋ مەرزىمىن 3-تەن 9 ايعا دەيىن ۇلعايتۋ جونىندەگى شەشىمگە كەلىسىمىن بەردى. دەمەك, ەاەو-عا مۇشە كەز كەلگەن مەملەكەت تاۋارلاردىڭ بەلگىلى ءبىر توبىنا قاتىستى تاڭبالاۋدى ەنگىزۋدىڭ الدىندا 9 اي بۇرىن مۇشەلىككە كىرەتىن مەملەكەتتەردى حاباردار ەتۋى ءتيىس. بۇل ۋاقىت وتاندىق كاسىپكەرلەرگە تاڭبالاۋدى ەنگىزۋگە دايىندالىپ, تالداۋ جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سول سەكىلدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى ءتۋربوۆينتتى اۋە كەمەلەرىنە قاتىستى تاريفتىك جەڭىلدىكتىڭ ۇزارتىلۋىنا ۇيىتقى بولدى. اتالعان جەڭىلدىك Qazaq Air اۆياكومپانياسى پايدالاناتىن ۇشاقتارعا ارنالعان جانە الەۋمەتتىك ماڭىزدى باعىتتاعى ىشكى اۋە رەيستەرىنىڭ باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتۋى ءتيىس. بۇعان قوسا وتاندىق تاۋارلاردى ەاەو ەلدەرىنىڭ نارىعىنا ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن 8 كەدەرگى جويىلدى. ونىڭ ىشىندە قازاقستاندىق ۆەتەرينارلىق ءدارى-دارمەكتىڭ رەسەي نارىعىنا شىعارۋعا قاتىستى شەكتەۋدى جويۋ, تاماق ونىمدەرىن تاسىمالداۋ بويىنشا قوسىمشا تالاپتاردىڭ الىنىپ تاستالۋى, نورۆەگيادان كەلەتىن بالىق ترانزيتىنە تىيىم سالۋدى جويۋ جانە رەسەيدە قازاقستاندىق ونەركاسىپتىك تاۋارلاردىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارعا قولجەتىمدىلىگىنە بايلانىستى سالىنعان تىيىمنىڭ جويىلۋىن اتاۋعا بولادى. مەملەكەتتىك (مۋنيتسيپالدى) ساتىپ الۋعا ارنالعان جەكەلەگەن تاۋارلاردى شىعاراتىن ەلدى انىقتاۋ قاعيدالارى قابىلدانىپ, بۇل ءونىم جەتكىزۋشىلەردى ونەركاسىپتىڭ بىرقاتار سالاسىنداعى 255 تاۋار تۇرىنە بايلانىستى ەاەو ەلدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارىنا تەڭ قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى.
رەسپۋبليكادا وندىرىلەتىن كومىردى ۋكراينا نارىعىنا تاسىمالداۋدى رەتتەۋ ءۇشىن وتاندىق ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسۋدا. ايتالىق, ۇكىمەتارالىق كوميسسيا وتىرىسىنىڭ ناتيجەسىندە رەسەي ارقىلى كومىر تاسىمالداۋ ءتارتىبىن قايتا قاراۋعا قاتىستى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزىلدى. سول سەكىلدى جاۋاپتى ۆەدومستۆو مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ, اقش ۇكىمەتىمەن قازاقستاندىق تيتاندى ىسقىشقا قاتىستى شەكتەۋ شاراسىن قابىلداماۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلدى. سونداي-اق ۋكراينانىڭ دا ارنايى ورگاندارى ەلىمىزدە وندىرىلگەن ازوت جانە مينەرالدى تىڭايتقىشتارعا بايلانىستى ساقتىق شارالارىن قابىلداماعانىن ايتا كەتكەن ورىندى. بۇدان بولەك قىتاي مەن ۋكراينانىڭ ونەركاسىپتىك تاۋارلارىنا قاتىستى دەمپينگكە قارسى شارالار قابىلداندى.
ەكسپورتتى قولداۋ تەتىكتەرى ازىرلەندى
سالالىق مينيسترلىكتىڭ اقپاراتى بويىنشا, بىلتىر قازاقستاندا العاش رەت ەكسپورتتىق اكسەلەراتسيا باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. تالداۋ ناتيجەسىنە سايكەس, تاماق ونەركاسىبىنە باسىمدىق بەرىلىپ, قىتاي نىسانالى نارىق رەتىندە تاڭدالدى. تۇتاستاي باعدارلاماعا قاتىسۋعا 90-عا جۋىق كومپانيا ءوتىنىش بەرىپ, ىرىكتەۋ حالىقارالىق سكورينگ مودەلى نەگىزىندە جۇرگىزىلدى. ول 6 ولشەمگە سايكەس باعالانادى. اتاپ ايتقاندا, نارىق, ءونىم, قارجى, قۇزىرەتتىلىك (موتيۆاتسيا), ۇيىمداستىرۋشىلىق قۇرىلىم جانە كورپوراتيۆتىك مادەنيەت. ءار كومپانياعا وسى ولشەمنىڭ نەگىزىندە ساراپتامالىق باعا بەرىلدى. باعالاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەكسپورتتىق اكسەلەراتسيانىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە 35 كومپانيا تاڭدالدى. ەكىنشى كەزەڭدە 35 كومپانيانى قىتايدىڭ نارىعىنا شىعارۋ ءۇشىن ونلاين ۆەبينارلار رەجىمىندە اقپاراتتىق سەمينارلار جانە كوۋچينگتەر وتكىزىلدى. بۇل رەتتە الەۋەتتى ءونىمنىڭ قىتاي نارىعىنا دايىندىعى, قىتاي تۇتىنۋشىلارىنىڭ تالعامى مەن ءونىمنىڭ بەلگىلى ءبىر ساناتىن وڭتايلى ارنالار ارقىلى ساتۋ تۋرالى حالىقارالىق ساراپشىلارمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلدى. تاياۋدا ونىمدەردى ءبىر رەتتىك تاسىمالداۋمەن بىرگە ۇزاق مەرزىمدى ىنتىماقتاستىق تۋرالى 18 مەموراندۋمعا قول قويۋ جوسپارلانىپ وتىر. ەكسپورتتاۋشىلاردى قولداۋعا ارنالعان داعدارىسقا قارسى ورتالىق جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن ايتا كەتەيىك. ارنايى تەلەگرامم ارناسى ارقىلى جەدەل جەلى ۇيىمداستىرىلىپ, ونىڭ كومەگىمەن 800 ءوتىنىش قارالدى. تيىسىنشە بەيىندى مينيسترلىكتەر مەن ۇيىمداردىڭ ساراپشىلارىن تارتىپ, قاجەتتى قولداۋ كورسەتىلدى, دەدى مينيسترلىك وكىلدەرى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قارجىلىق ەمەس تەتىگى ارقىلى «قازاقەسكپورت» ەسك» اق 12 ايدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, 92,1 ملرد تەڭگەگە ساقتاندىرۋ مىندەتتەمەلەرىن قابىلدادى.