پرەمەر-مينيستر اسقار مامين جاڭارتىلعان قۇرامدا ۇكىمەتتىڭ العاشقى وتىرىسىن وتكىزدى. جاڭا تاعايىندالعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى اسەت ەرعاليەۆ پەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سەرىك شاپكەنوۆ مەملەكەتتىك قىزمەتشى رەتىندە انت بەردى.
6 ملن-عا جۋىق ادام ۆاكتسينالانادى
وتىرىستا ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعداي قارالدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي, ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ, اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ماحامبەت دوسمۇحامبەتوۆ بايانداما جاسادى.
ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعداي تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي باياندادى. ۆەدومستۆو باسشىسى اتاپ وتكەندەي, بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ 220 ەلىندە كۆي-ءدىڭ 95 ملن-نان استام جاعدايى تىركەلگەن. 2 ملن-نان استام ادام قايتىس بولدى, جاھاندىق ءولىم كورسەتكىشى 2,1%-دى قۇرايدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ التى ءوڭىرىنىڭ ءۇش وڭىرىندە (امەريكا, تىنىق مۇحيتتىڭ باتىس بولىگى جانە افريكا) حالىقتىڭ COVID-19 ۆيرۋسىمەن سىرقاتتانۋىنىڭ ۇدايى ءوسۋى جالعاسۋدا. ەۋروپا جانە شىعىس جەرورتا تەڭىزى وڭىرلەرىندە تومەندەۋ بەلگىلەرىنسىز سىرقاتتانۋدىڭ تۇراقتى تۇردە جوعارى دەڭگەيى بايقالادى. تومەندەۋ ءۇردىسى تەك وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىنە تيەسىلى.
سىرقاتتانۋدىڭ تارالۋ كورسەتكىشى مەن دەڭگەيى بويىنشا قازاقستان تۇركيا سياقتى تاۋەكەلى ورتاشا ايماقتا نەمەسە سارى ايماقتا تۇر. تاۋەكەلى جوعارى ايماقتا, ياعني قىزىل ايماقتا ۋكراينا, رەسەي فەدەراتسياسى, بەلارۋس, گەرمانيا, يتاليا, فرانتسيا, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى سياقتى ەلدەر تۇر. وڭتۇستىك كورەيا مەن سينگاپۋر جاسىل ايماقتا. «قازاقستاندا پاندەميا باستالعاننان بەرى COVID-19-عا وڭ ناتيجەمەن 170 098 ناۋقاس جانە 46 866 كۆي-جاعدايى تىركەلگەن. ال كۆي+ 154 449 ناۋقاس جانە كۆي- 34 656 ناۋقاس ەمدەلىپ شىقتى. قايتىس بولعان ادامدار سانى – كۆي+ 2 423 ادام جانە كۆي- 542 ادام. كەيىنگى تاۋلىكتە كۆي+ 999 جاعداي جانە كۆي- 18 جۇقتىرۋ جاعدايى تىركەلدى, ونىڭ ىشىندە 9 – ءولىم جاعدايى», دەدى ا.تسوي.
ا.تسويدىڭ ايتۋىنشا, جالپى العاندا, رەسپۋبليكا بويىنشا قاراشا ايىنان باستاپ كۆي-مەن سىرقاتتانۋدىڭ ءوسۋى بايقالادى, قازان ايىمەن سالىستىرعاندا قاراشا ايىندا سىرقاتتانۋ 4,5 ەسە, قاراشامەن سالىستىرعاندا جەلتوقسان ايىندا 1,2 ەسە ءوستى.
«بىرقالىپتى ءوسۋ ءۇردىسى قاڭتار ايىندا دا ساقتالىپ وتىر. بۇل – جەلتوقسان مەن قاڭتار ايلارىندا ۇزاق مەرەكە كۇندەرى حالىقتىڭ بارلىق پروفيلاكتيكا شارالارىن ساقتاماۋىنىڭ سالدارى. ماسەلەن, قاڭتاردىڭ 19 كۇنى ىشىندە كۆي-ءدىڭ 14 625 جاعدايى تىركەلدى. سىرقاتتانۋدىڭ ءوسۋى شىعىس قازاقستان وبلىسىنان باسقا بارلىق وڭىردە بايقالادى», دەدى مينيستر.
ەپيدەميالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, بىرقاتار وڭىردە, ونىڭ ىشىندە اقمولا, قوستاناي, پاۆلودار, اتىراۋ وبلىستارىندا جانە نۇر-سۇلتان قالاسىندا حالىقتىڭ كوپ جينالاتىن ورىندارىندا قارىم-قاتىناستى ازايتۋعا باعىتتالعان شەكتەۋلەردى كۇشەيتۋ بويىنشا شارالار قابىلداندى. ۆيرۋستىڭ مۋتاتسياعا بەيىمدىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, مينيسترلىك تۇراقتى نەگىزدە قازاقستاندا بولىنگەن ۆيرۋس شتاممدارىنا مولەكۋلالىق-گەنەتيكالىق سەكۆەنيرلەۋ جۇرگىزەدى. تالداۋ كورسەتكەندەي, زەرتتەلگەن سىنامالار گەنەتيكالىق جاعىنان گەرمانيا, يسپانيا, ۋكراينا, رەسەي فەدەراتسياسى, اقش جانە قىتايدا انىقتالعان شتاممدارعا جاقىن; اۋرۋدىڭ سيمپتومدىق جانە سيمپتومسىز تۇرلەرى, سونداي-اق ۆيرۋستىڭ كونتاگيوزدىلىعى جانە اۋرۋدىڭ اۋىر ءوتۋى ۆيرۋستىڭ قانداي دا ءبىر گەنەتيكالىق سىزىققا جاتاتىندىعىنا بايلانىستى ەمەس; بارىنشا كوپ انىقتاۋ جيىلىگىمەن مۋتاتسيالار انىقتالدى; زەرتتەلگەن سىنامالاردا كوروناۆيرۋستىڭ «بريتاندىق» شتاممى انىقتالعان جوق. وسى باعىتتاعى جۇمىس جالعاسۋدا.
ا.تسويدىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ كۆي-گە قارسى ۆاكتسينالاۋدى جەدەلدەتىپ باستاۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. 2021 جىلعى 19 قاڭتاردا قاراعاندى فارماتسەۆتيكالىق كەشەنى مەن رەسەي تىكەلەي ينۆەستيتسيالار قورى اراسىندا «سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىنىڭ 20 مىڭ دوزاسىن جەتكىزۋگە ارنالعان شارتقا قول قويۋ جوسپارلاندى. بيىلعى 20 قاڭتاردا ارنايى ءتارتىپ بويىنشا ساتىپ الۋدى جۇرگىزۋ ءۇشىن ءبىر جولعى اكەلۋگە رۇقسات بەرۋ جانە سق-فارماتسياعا حات جىبەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ۆاكتسينالاۋ ۆاكتسينانىڭ كەلىپ ءتۇسۋىن ەسكەرە وتىرىپ, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل رەتتە كونتينگەنتتەر مىناداي تۇردە بولىنگەن: 2021 جىلعى 1 اقپاننان باستاپ I كەزەڭ – ينفەكتسيالىق اۋرۋحانالار, جەدەل مەديتسينالىق جاردەم, رەانيماتسيا جانە قارقىندى تەراپيا ءبولىمى, مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك, اۋرۋحانالاردىڭ قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, سانەپيدقىزمەت قىزمەتكەرلەرى جاتادى. ولاردىڭ جالپى سانى – 100 مىڭ ادام.
بيىلعى ناۋرىزدان باستاپ II كەزەڭ – جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ, ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارىنىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ پەداگوگتەرى, ۆەدومستۆولىق مەديتسينالىق قىزمەتىنىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, بارلىعى – 150 مىڭ ادام.
بيىلعى ساۋىردەن باستاپ III كەزەڭ – مەكتەپ-ينتەرناتتار, بالالاردىڭ مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرى پەداگوگتەرى, ستۋدەنتتەر, سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار – 600 مىڭ ادام.
بيىلعى مامىردان باستاپ IV كەزەڭ – ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى, قورعانىس مينيسترلىگى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, باسقا ستاتسيونارلاردىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, بمدم پەرسونالى جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار. بارلىعى – 600 مىڭ ادام.
بيىلعى ماۋسىمنان باستاپ V كەزەڭ – مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك مەكەمەلەردىڭ كونتينگەنتى مەن پەرسونالى, بالالاردىڭ جابىق مەكەمەلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدار. بارلىعى – 600 مىڭ ادام.
بيىلعى شىلدە ايىنان جەلتوقسانعا دەيىن VI كەزەڭ – تاۋەكەل توبىنداعى قالعان كونتينگەنت. بارلىعى – 600 مىڭ ادام.
وسىلايشا, جىل سوڭىنا دەيىن 6 ملن قازاقستاندىققا ۆاكتسينا ەگۋ جوسپارلانعان.
ءتۇسىندىرۋ شارالارى كۇشەيتىلدى
اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا بىرقاتار وڭىردە كوروناۆيرۋس تاقىرىبى بويىنشا اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى كۇشەيتىلگەنىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, الدىڭعى اپتامەن سالىستىرعاندا وتكەن جەتىدە بارلىق قۇرالدار ارقىلى كوروناۆيرۋس تاقىرىبىنداعى اقپاراتتىق ماتەريالدار 27%-عا ارتىپ, جىل باسىنان بەرى شىققان تەلەسيۋجەتتەردىڭ, باسپا ءونىمىنىڭ, ينتەرنەت-ماتەريالدىڭ سانى 6 مىڭعا جۋىقتادى. حالىقتى اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەسىندە ارنايى اشىلعان coronavirus2020.kz سايتىنىڭ ورنى ەرەكشە. قازىرگى تاڭدا وعان كۇنىنە 80 مىڭنان اسا پايدالانۋشى كىرىپ, ءتيىستى اقپارات الۋدا.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرلان تۇرعىمباەۆ مينيسترلىكتىڭ كارانتيندىك جانە شەكتەۋ شارالارىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارىنا كومەك كورسەتۋدى جالعاستىرىپ جاتقانى تۋرالى باياندادى. باس سانيتارلىق دارىگەرلەردىڭ قاۋلىسىنا سايكەس ەلىمىز بويىنشا 15 سانيتارلىق (الماتى وبلىسى – 9, قوستاناي وبلىسى – 4 جانە اقتوبە وبلىسى – 2) جانە 4 بلوك-بەكەت (اتىراۋ وبلىسى – 4) قويىلعان. كارانتيندىك ءىس-شارالارعا 10 مىڭنان استام پوليتسيا مەن ۇلتتىق ۇلاننىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى جۇمىلدىرىلعان. 290 كارانتيندىك وبەكتى باقىلاۋعا الىنعان. سونداي-اق كولىك وبەكتىلەرىندە سانيتارلىق دارىگەرلەرگە جولاۋشىلاردى فيلتراتسيادان وتكىزۋگە جاردەمدەسۋ قامتاماسىز ەتىلەدى. وسى ماقساتتا ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق اۋەجايلارىندا 18 باقىلاۋ-قاداعالاۋ پۋنكتى, تەمىرجول ۆوكزالدارىندا 16 باقىلاۋ-قاداعالاۋ پۋنكتى ورناتىلدى. بۇل وبەكتىلەردەگى كۇن سايىنعى جولاۋشىلار اعىنى تيىسىنشە 31 مىڭ جانە 17 مىڭ ادامدى قۇرايدى.
مينيستر ە.تۇرعىمباەۆ قازىرگى ۋاقىتتا «قىزىل» ايماققا كىرگەن وبلىستارداعى توپتاردىڭ جۇمىسىنىڭ ناشارلىعىن ايتتى. «اتالعان توپتاردىڭ جۇمىس بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى, ازاماتتار ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەردە ماسكا رەجىمىن ءجيى بۇزا باستادى. تۇرعىندار اراسىندا ۆيرۋستىڭ قاۋىپسىزدىگى جانە ۆاكتسينالاردىڭ تيىمسىزدىگى تۋرالى جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋ فاكتىلەرى بار», دەدى ىشكى ىستەر ءمينيسترى. وسىعان بايلانىستى ە.تۇرعىمباەۆ وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىمەن جانە باس سانيتارلىق دارىگەرلەرىمەن بىرلەسكەن جۇمىس اياسىندا ءموبيلدى توپتاردىڭ ساۋدا ورتالىقتارىندا, مادەني مەكەمەلەردە الدىن الۋ جۇمىستارىنا باسا نازار اۋدارۋىن, وسى مەكەمەلەردىڭ يەلەرىمەن شەكتەۋ شارالارىن بۇزۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى قاتاڭ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرۋدى ۇسىندى.
پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ وتكەن اپتادا پاۆلودار وبلىسىندا كۆي-ءدىڭ 616 جاعدايى تىركەلگەنىن حابارلادى. اۋرۋشاڭدىقتىڭ ءوسۋى 5,8% قۇرادى. سوڭعى تاۋلىكتە 155 جاعداي, 396 بايلانىستا بولعان ادام انىقتالدى. بارلىق ءۇي وشاقتارىندا ەپيدەميالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ, جاڭا وشاقتار وقشاۋلاندى. ء«وڭىردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى شتاتتىق رەجىمدە جۇمىس ىستەيدى. ينفەكتسيالىق توسەكتەردىڭ جۇكتەلۋى 37,7%-دى قۇرايدى.
اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆ ءوز كەزەگىندە وبلىستا ەپيدەميالىق جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن باياندادى. سوڭعى اپتادا, جالپى اۋرۋدىڭ ورتاشا ءوسۋى 0,8%-دى قۇرادى, سوڭعى تاۋلىكتەردە – 1,2% نەمەسە 99 جاعداي. 526 ادام ستاتسيوناردا ەمدەلۋدە, ونىڭ ىشىندە: اۋىر جاعدايدا 41 ادام جاتىر. اۋرۋدىڭ ارتۋىنا جول بەرمەۋ جانە كارانتين شارالارىن كۇشەيتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارا قولدانىلادى. قاجەتتى دارىلىك زاتتاردى قوسىمشا ساتىپ الۋ ءۇشىن وبلىستىڭ تۇراقتاندىرۋ قورىندا 500 ملن تەڭگە قاراستىرىلدى. وڭىردەگى ەپيدەميالىق جاعداي ەرەكشە باقىلاۋدا.
قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ پاندەميا باستالعاننان بەرى وڭىردە 672 COVID-19 جاعدايى تىركەلگەنىن ايتتى. قازىرگى ۋاقىتتا 1 096 ستاتسيونارلىق توسەكتىك ورىن قامتاماسىز ەتىلگەن, جۇكتەمەسى 39,5%-دى قۇرايدى. قاجەت بولعان جاعدايدا توسەكتىك ورىن سانىن 3 مىڭعا دەيىن ارتتىرۋعا دايىن. وبلىستىڭ ءدارىحانالارى مەن ستاتسيونارلارىندا ءدارى-دارمەكتەر مەن جەكە قورعانىش قۇرالدارىنىڭ ازايتىلمايتىن ەكى ايلىق قورى بار.
جاپپاي ۆاكتسينالاۋ 1 اقپاندا باستالادى
وتىرىستى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامين قورىتىندىلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا Covid-19 تارالۋ قارقىنى بويىنشا ەلىمىزدىڭ 6 ءوڭىرى «قىزىل ايماقتا» تۇر. اتاپ ايتساق, اقمولا, اتىراۋ, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى جانە نۇر-سۇلتان قالاسى. «سارى ايماقتا» – باتىس قازاقستان, الماتى جانە قاراعاندى وبلىستارى. رەسپۋبليكا بويىنشا ۆيرۋستىڭ رەپرودۋكتيۆتىك كورسەتكىشى 1,1-ءدى قۇرايدى. ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىنداردىڭ جۇكتەمەسى – 32%, رەانيماتسيالىق توسەكتىك ورىندار – 23%.
QazCovid-in وتاندىق ۆاكتسيناسى كلينيكالىق سىناقتاردىڭ III كەزەڭىنەن وتۋدە (الدىن الا تيىمدىلىگى – 96%).
«سپۋتنيك V» ۆاكتسيناسىنىڭ ساپاسىن اتتەستاتتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. GMP ستاندارتى بار ۆاكتسينالار شىعاراتىن بيوفارمزاۋىت سالىنۋدا. «بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ ماڭىزدى مىندەت – حالىقتى جاپپاي ۆاكتسينالاۋدى ۇيىمداستىرۋ», دەدى ا.مامين.
ۇكىمەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, 1 اقپاننان باستاپ مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ حالىقتى «سپۋتنيك V-مەن» جاپپاي ۆاكتسينالاۋدى باستاۋعا دايىن بولۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. وسى جىلعى 1 اقپاندا ەگۋگە جاتاتىن حالىق توپتارىن كۆي-گە قارسى ۆاكتسينالاۋدى باستاۋ كوزدەلگەن.
پرەمەر-مينيستر وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە ەپيدەميالىق احۋال ناشارلاعان جاعدايدا الدىن الا شەكتەۋ شارالارىنىڭ جوسپارىن ازىرلەۋدى, حالىق پەن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ بەلگىلەنگەن سانيتاريالىق نورمالاردى قاتاڭ ساقتاۋىن قامتاماسىز ەتۋدى, ءبىر اپتا مەرزىمدە ينفەكتسيالىق ستاتسيونارلار مەن العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك ۇيىمدارىندا جەكە قورعانىش قۇرالدارى مەن كوروناۆيرۋسقا قارسى ءدارى-دارمەك قورلارىنا تەكسەرىس جۇرگىزۋدى تاپسىردى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, مونيتورينگتىك توپتاردىڭ جۇمىسىن كۇشەيتۋ, اقپارات مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ تاپسىرىلدى.