باسقا باسىلىمداردان

«ەشكىم سىيعا تارتقان جوق»

بۇل اعىلشىن ءتىلدى باسىلىم قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلدەگى پارلامەنت سايلاۋى الدىندا جاريالاعان «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسىندا رەسەيلىك ساياساتتانۋشىلاردىڭ قازاقستان تەرريتورياسىنا قاتىستى ايتقان سوزىنە نۇكتە قويدى دەپ جازدى. «قازاققا وسىناۋ ۇلان-عايىر اۋماقتى سىرتتان ەشكىم سىيعا تارتقان جوق» دەگەن ءسوزىن مىسال­عا كەلتىرگەن. شەتەلدىك باق «بىرلىك» قازاقستانداعى باستى ساياسي تاقىرىپ ەكەنىن العا تارتادى.

سونداي-اق پرەزيدەنتتىڭ «ساياسي رەفورما جۇرگىزۋ – ۇزاق پروتسەسس» دەپ ايتۋى زاڭدى دەلىنگەن. كەيبىر سىنشىلار مۇنى, ءتىپتى مۇزدىققا تەڭەيتىن كورىنەدى. ونلاين-باسىلىم ق.توقاەۆتىڭ «ساياسي رەفورما ءبىر كۇننىڭ نەمەسە ءبىر جىلدىڭ شارۋاسى ەمەس. مۇنى ەل ىرگەسىن شايقالتپاي, بەرەكە-بىرلىگىن بۇزباي, بايىپپەن جانە بىرتىندەپ ىسكە اسىرۋىمىز كەرەك» دەگەنىن سوزبە-ءسوز كەلتىرەدى.

قازاق حالقى جەر تاقىرىبىنا كەلگەندە ەرەكشە بەلسەندى ەكەنىن اتاپ كورسەتكەن اۆتور جالپى, كەرىتارتپا, وتارلىق تۇسىنىكتەر قازاقستان عانا ەمەس, ورتالىق ازياعا دا قاراتا ءجيى ايتىلاتىنىن جازادى. دەگەنمەن كەز كەلگەن ءبىلىمدى زاماناۋي تاريحشى مۇنداي نانىمداردىڭ شىندىققا جاناسپايتىنىن ايتىپ بەرەر ەدى دەيدى اۆتور. ماقالا سوڭىندا بۇل وقيعالار (رەسەيلىك كەيبىر ساياساتكەرلەردىڭ قازاق جەرىنە قاتىستى ايتقان ءجونسىز پىكىرلەرى) ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا اسا اسەر ەتە قويمايتىن سەكىلدى دەگەن.

بۇل سەكىلدى كەراعار تۇسىنىكتەر دۇنيە جۇزىندە دە ءجيى كەزدەسەتىن كورىنەدى. ماسەلەن, امەريكالىق ميف سولتۇستىك امەريكا كونتي­نەنتى پيليگريمدەر كەلگەنگە دەيىن بوس جاتقان دەگەن پىكىر قالىپتاستىرعان.

«جەر ساتىلمايدى»

تۇركيانىڭ بەل­گىلى اق­پا­رات اگەنت­تىگى ق.توقاەۆتىڭ جەر شەتەل­دىك­تەر­گە ساتىلمايدى دەگەن سوزىنە نازار اۋدارعان. سون­داي-اق اگەنتتىك قازاقستان تەرريتورياسى بابا­لارى­مىزدان قالعان مۇرا ەكەنىنە ەكپىن بەرگەن.

«بابالاردان مۇرا بولعان قاسيەتتى جەرىمىز – ەڭ باستى بايلىعىمىز. قازاققا وسىناۋ ۇلان-عايىر اۋماقتى سىرتتان ەشكىم سىيعا تارتقان جوق. بۇگىنگى تاريحىمىز 1991 جىلمەن نەمەسە 1936 جىلمەن ولشەنبەيدى. حالقىمىز قازاق حاندىعى كەزىندە دە, ودان ارعى التىن وردا, تۇرىك قاعاناتى, عۇن, ساق داۋىرىندە دە وسى جەردە ءومىر سۇرگەن, ءوسىپ-ونگەن. قىسقاشا ايتقاندا, ۇلتتىق تاريحىمىزدىڭ تەرەڭ تامىرلارى كونە زاماننىڭ وزەگىندە جاتىر. جالپى, تاريحپەن ساياساتكەرلەر ەمەس, تاريحشىلار اينالىسۋى كەرەك», دەپ جازدى Anadolu اگەنتتىگى.

قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقتىڭ جەرى ەشبىر شەتەلدىكتىڭ مەنشىگىنە بەرىلمەيدى, ەشقاشان ساتىلمايدى» دەگەن ءسوزىن العا تارتقان اگەنتتىك تاۋەل­سىز قازاقستاننىڭ اۋماقتىق تۇتاس­تىعىن بۇكىل الەمدىك قوعام­داستىق مويىندا­عانىن جانە وعان ەشكىم داۋ ايتا المايتىنىن اتاپ ءوتتى.

جاڭا جىل لوكداۋننان باستالدى

بريتانيا ۇكىمەت باسشىسى بوريس دجونسون ەلدە جالپىۇلتتىق كارانتين جاريالانعانىن حابارلادى. شەكتەۋلەر اقپانعا دەيىن سوزىلماق. پرەمەر-مينيستر بۇل شارا ۆيرۋستان قورعانۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىندا قابىلدانعانىن مالىمدەدى.

جاڭا ەرەجە بويىنشا ەلدەگى دۇكەن­دەر جۇمىسىن توقتاتىپ, باستاۋىش جانە ورتا مەكتەپ وقۋشىلارى ساباقتان بوساتىلماق. ەرەسەكتەر دە قاشىق­تان جۇمىس ىستەۋ رەجىمىنە كوشەتىنى حابارلاندى. مەيرامحانالار مەن كافەلەر تەك تاپسىرىسپەن جۇمىس ىستەيدى. ستۋدەنتتەر ۋنيۆەرسيتەتتەرگە بارماي, ۇيدەن وقيتىن بولدى. دجونسوننىڭ ايتۋىنشا, ەلدەگى ۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى كۇن سايىن ارتىپ, ءولىم كوبەيگەن. «اۋرۋحانالار پاندەميا باستالعاننان بەرى لىق تولى. بۇل ەرەجەلەر قيىندىق تۋعى­زاتىنىن تۇسىنەمىن. سىزدەردىڭ دە شارشاعاندارىڭىز انىق. الايدا ءدال قازىر بۇرىنعىعا قاراعاندا بىرىگە ءتۇسۋى­مىز قاجەت», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

بريتانيا جاڭا رەكوردىن تىركەپ تە ۇلگەردى. 58 784 جاڭا ناۋقاس تىركەلىپ, 407 ءولىم انىقتالعان. بريتانيا دارىگەرلەرى حالىققا الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋ, قول جۋ, ماسكا تاعۋدىڭ ماڭىزىن تۇسىندىرۋدەن جالىعار ەمەس. كارانتين جاريالانعان بەتتە تاعى دا تۇسىندىرمە جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ازاماتتارعا ساقتانۋدىڭ ماڭىزى جايلى ەسكەرتىلدى. انگليادان بولەك شوتلانديا دا توتەنشە جاعداي جاريالاعانى حابارلاندى. ولار قاڭتاردىڭ سوڭىنا دەيىن شەكتەۋلەر ەنگىزىپ وتىر.