اۆتورلىق قۇقىق: جاڭا زاڭ جارىلقاي ما؟

مەملەكەت ادەبيەتتى مەملە­كەت­تىك كىتاپ­حا­نالارعا وتەۋسىز نەگىزدە تاراتۋ ءۇشىن عانا ساتىپ الادى. ال بۇل اۆتوردىڭ كىتاپتى قايتا شىعا­رۋىنا نەمەسە كىتاپ دۇكەندەرىنە ساتۋىنا, ياكي باس­قا دا جولدارمەن ساتۋعا قۇقىن شەكتەيتىن-ءدى. جا­ڭا زاڭدا بۇل شەكتەۋلەر وزگەرىسكە ۇشىراپ, ەندى اۆ­تور­دان ادەبيەتتى بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە عانا ساتىپ الادى.

پارلامەنت وتىرىسىندا اتال­عان زاڭ جو­باسىن تانىستىرعان مادە­نيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.رايىمقۇلوۆانىڭ اي­تۋىن­شا, 2017 جىلى ەنگىزىلگەن اۆتور­لار­عا قو­عامدىق ماڭىزى بار ادەبيەت ءۇشىن قالا­ما­قى تولەۋ تاجىريبەسى ءىس جۇزىندە ءبىراز قاي­شىلىققا سوقتىرعان.

«اۆتوردان ادەبيەتتەردى ساتىپ الۋ اۆ­تور­لىق قۇقىقتىڭ بارلىق مەر­زىمىنە مەم­لەكەتكە اۆ­تور­لىق قۇقىق بەرۋدى كوز­دەيدى. ول اۆتور­دىڭ ءومىر سۇرگەن كەزىن­­دەگى مەرزىم جانە ودان كەيىنگى 70 جىل. بۇل تۇرعىدا مەملەكەت ادەبيەتتى ونى مەم­لە­كەتتىك كىتاپحانالارعا وتەۋسىز نەگىز­دە تارا­تۋ ءۇشىن عانا ساتىپ الاتىنىن ايتا كەت­كەن ءجون.

ءوز كەزەگىندە اۆتوردىڭ قايتا شىعارۋعا نەمەسە كىتاپ دۇكەندەرىنە ساتۋعا نەمە­سە ونى باسقا جولدار ارقىلى ساتۋعا قۇ­قى جوق. بۇل جاع­دايدا مەملەكەتتىڭ حا­لىق­­قا ما­دەني ءونىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن قام­­تاماسىز ەتۋ جونىندەگى مىندەتى ورىن­دال­مايدى, كەرىسىنشە شەكتە­لىپ وتىر. وسىعان وراي جوبادا ەلىمىزدىڭ كىتاپ­حا­نالارىنا ادەبيەتتى باسىپ شىعارۋ جانە تاراتۋ ماقساتىندا اۆتوردان ادەبيەت­تەر­دى بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە ساتىپ الۋ قا­راس­تىرىلىپ وتىر. ودان ءارى اۆتور ونى با­سىپ شىعارۋعا جانە قازاقستان رە­س­پۋب­لي­كاسىنىڭ زاڭدارىمەن تىيىم سا­لىن­­باعان كەز كەلگەن باسقا جولدارمەن تارا­تۋعا قۇقىلى بولادى», دەدى ۆەدومستۆو باس­شىسى.

جاڭا زاڭ نەسىمەن قۋانتادى؟

جاڭا زاڭ بويىنشا ەندى اۆتوردىڭ قۇقى شەكتەلمەيدى. باس­تىسى, اۆتور باس­پا­مەن كەلىسىمگە كەلۋى كەرەك. دەمەك, باس­­پا بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا اۆتوردان كى­تا­­بىن ساتىپ الىپ, شى­عارۋ قۇقىنا يە بو­لادى. ول مەرزىم بىتكەن سوڭ اۆتوردىڭ قايتا شىعارۋعا قۇقى بار. بۇل ەڭ الدىمەن بەكىتىلگەن مەرزىمگە باي­لانىستى. بۇرىنعى زاڭ اۆتوردىڭ قۇقىن 70 جىل­عا دەيىن شەكتەيتىن ەدى. داۋ­دىڭ باسى, مىنە, وسى جەتپىس جىلدان شى­عىپ وتىر. قالاماقىسى كوبەيگەنىمەن, 70 جىل بويى ءوز كىتابىنىڭ قۇقىعىنا يە بولا ال­ماسا, ودان اۆتورعا پايدا بار ما؟ قا­لام­گەر­لەر­دى وسى ماسەلە تولعاندىرعان ەدى.

ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ باسشىسى ادىلبەك قابا «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا بىر­­قاتار وزگەرىس ەنگىزىلگەنىن تىل­گە تيەك ەتىپ: «اتاپ ايتساق, ساتىپ الى­ناتىن ادەبيەتتەردىڭ اۆتورلىق قۇقى­عىن مي­نيس­تر­لىككە بەرۋ مەرزىمىن قىس­قار­تۋ, باس­پا ءىسىن قولداۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ۇيىم­داستىرۋ جانە وتكىزۋ بولىگىندە تولىق­تىرۋلار ەنگىزىلىپ, زاڭ 2020 جىلدىڭ 16 قاراشاسىندا كۇشىنە ەندى. وسىعان بايلانىستى, قوعامدىق ماڭىزى بار ادەبيەتتى باسىپ شىعارۋ جانە تاراتۋ باعىتىندا 2021 جىلدان باس­تاپ باسىلىمعا وتىنىمدەردى قا­بىل­داۋ مينيسترلىكتىڭ قۇرىلىمدىق مەكەمەسى بولىپ تابىلاتىن قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سونداي-اق قوعامدىق ماڭىزى بار تۋىندىنى پايدالانۋدىڭ ايرىقشا م ۇلىك­تىك قۇقىقتارى بەلگىلى ءبىر مەرزىمگە بەرۋ دەپ وزگەرتىلدى, ياعني 3 نەمەسە 5 جىل­عا اۆتورلىق قۇقىعى ساتىپ الىناتىن بو­لا­دى­», دەدى. ياعني, ناقتى مەرزىم 3 جىل ما, الدە 5 جىل ما – ءالى انىقتالعان جوق. مي­نيستر­لىكتىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋا­قىت­تا تاعى دا وزگەرىستەر ەنگىزىلمەك.

سونداي-اق بۇدان بىلاي «قو­عام­دىق ماڭىزى بار ادەبيەتتەر­دى» ىرىكتەۋ قۇقى­عى كىتاپ پالاتاسىنا بەرىلگەن. ەندىگى جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك تاپسىرىس­پەن جارىق كورەتىن ەڭبەكتەر ءتىزىمىن كىتاپ پالاتاسى ىرىكتەپ, قورىتىندىسىن سا­راپ­تامالىق كوميسسيانىڭ قا­را­ۋىنا ۇسى­نا­دى. ادەبيەت سا­لا­سىنداعى ۇدەرىستەردى ۇز­دىكسىز باقىلاپ وتىرعان مەكەمەگە اتال­عان فۋنكتسيانىڭ جۇكتەلۋى ورىندى ءىس بو­لعانىن ايتقان ۇلتتىق مەملەكەتتىك كى­تاپ پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ءادىل قويتانوۆ: «قالامگەرلەردىڭ ءبىر توبى بۇل باع­دارلامانى وزدەرىنىڭ كۇنكورىسى ءۇشىن تيىمدىلىگىن ايتسا, ەكىنشى ءبىر بولىگى تۇتاس ادەبيەتتىڭ قادىرى قاشقانىن ايتىپ, بەزەك قاعادى. قالاي دەسەك تە, جازۋشىنىڭ, نە اقىننىڭ جۇرەگىن جارىپ شىققان, ءتوزىمىن سارقىپ, دەنساۋلىعىن سارپ ەتىپ جازعان دۇنيەسىنىڭ اۆتورلىق مەنشىگىن بەل­گىلى ءبىر مولشەردەگى سىياقى بەرۋ ار­قى­لى ۇزاق جىلعا يەمدەنۋ ماسەلەسى وڭى­نان شەشىلۋ كەرەك سەكىلدى», دەيدى.

ايتا كەتەيىك, قوعامدىق ماڭىزى بار ادەبيەتتى ساتىپ الۋدىڭ ءبىر-اق تالابى بار: ۇسىنىلعان شىعارما بۇرىن باسىلىپ شىقپاعان بول­ۋى كەرەك. سونداي-اق ءار جىلدىڭ 1 اقپان مەن 1 مامىر ايلارى ارالىعىندا توعىز جانر نەگىزىندە, اتاپ ايتساق: ەنتسيكلوپەديالىق جانە انىقتامالىق ادەبيەت; بالالار جانە جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ادەبيەت; ما­دەنيەت جانە ونەر تۋرالى ادەبيەت, ونىڭ ىشىندە نوتالىق ادەبيەت (نوتالىق شى­­ع­ارمالاردا نوتالار شىعارمانىڭ جال­پى كولەمىنىڭ 50%-ىن قۇرايدى); كور­كەم ادەبيەت; تانىمدىق ادە­بيەت; قو­عامدىق-ساياسي ادەبيەت; عىلىمي-كوپ­شى­لىك ادەبيەت; اۋدار­ما ادە­بيەت; مەرەي­توي­­لار مەن اتاۋلى كۇندەرگە ار­نالعان ادەبيەت تۇرلەرى بو­يىنشا جۇرگىزىلەدى. ىرىكتەۋگە كەلىپ تۇسكەن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وتىنىمدەرى شىعارمانىڭ قۇندىلىعى, ماڭىز­دى­لىعى مەن ساتىپ الۋ قاجەتتىگىن قاراستىراتىن مي­نيس­ترلىك جانىنان قۇرىلعان ساراپ­تاما كوميسسياسى مۇشەلەرىنە وقۋ­عا بەرىلەدى. كوميسسيا مۇشەلەرى بەل­گى­لەنگەن كريتەريلەرگە سايكەس ساراپ­تا­ما جاساي وتىرىپ, قورىتىندى بەرەدى. قورىتىندىلار ۇكىمەت جانىنان قۇ­رىل­عان ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا قارا­ۋى­نا ۇسىنىلىپ, ناتيجەسىندە ساتىپ الىناتىن كىتاپتار ءتىزىمى انىقتالادى. اتال­عان ىرىكتەۋلەردەن مۇدىرمەي وتكەن شى­عارمالار 2 جىلدان كەيىن مەملەكەت قاراجاتى ەسەبىنەن باسىپ شىعارىلىپ, رەسپۋبليكا, وبلىستىق كىتاپحانالارعا قايتا­رىم­سىز تەگىن تاراتىلادى.

اۆتور شىعارمالارىن ساتىپ العان العاشقى 2017 جىلى ىرىكتەۋگە 90 ءوتىنىم كەلىپ ءتۇسىپ, ونىڭ – 52-ءسى, 2018 جىلى 121 ءوتىنىمنىڭ – 67-ءسى, 2019 جىلى 108 ءوتىنىمنىڭ – 62-ءسى جانە بيىل 61 – بارلىعى 242 كىتاپ ساتىپ الىنىپتى. بۇل شىعارمالار ءتىزىمى ءار جىل سايىن مينيسترلىكتىڭ سايتىندا جاريالانىپ وتىرادى. سونداي-اق بيىل­دان باستاپ مەملەكەتتىك تاپسىرىس­پەن شىعارىلاتىن كىتاپتىڭ تارالىمى – 3 مىڭ دانا. باسپا مەن اۆتور اراسىندا كەلىسىمشارت الدىن الا جاسالادى. مي­نيس­ترلىكتىڭ ايتۋىنشا, بيىل 313 كىتاپ جارىق كورىپتى. اتاۋلى كۇندەر كوپ بول­عان­دىقتان, مەرەيتويلىق جيناقتار دا كوپ شىققان. مەملەكەتتىك تاپسىرىس­پەن كىتاپ شىعاراتىن 33 باسپا ءوتىنىم بەرگەن ەكەن.

قالاماقى قالاي ەسەپتەلەدى؟

اتالعان باعدارلامامەن كىتا­بىن شى­عار­عان اۆتورلار پروزا مەن پوەزيانىڭ بىر­دەي ەسەپتەلمەيتىنىن ايتىپ شاعىم­دا­ناتىن-دى. قالا­ما­قى­نىڭ ەسەپتەلۋ جۇيەسىن بىلمەككە جاۋاپتى ورگانعا سۇراۋ سالىپ كوردىك. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتى باس­پا ءىسى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءاليا بەك­با­تىروۆانىڭ ايتۋىن­شا, پروزا جان­رى بو­­يىنشا ءبىر باسپا تاباق 40 000 بەلگى (سوزدەر اراسىنداعى ءبىر بوس ورىن دا ەسەپتەلەدى), ال پوەزيا بويىنشا 700 جول بولىپ سانالادى. ءار باس­پا تاباققا 6 ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرى (1 ەتج – 42 500) تولەنەدى. ياعني, ءبىر باسپا تاباققا 255 000 تەڭگە قالاماقى قويىلعان.

ء«بىز 2017-2018 جىلدارداعى ساتىپ الىنعان كىتاپتاردى شىعاردىق. ال 2019-2020 جىلداعىلار ەندى باسىپ شىعارىلادى. بيىل 61 كىتاپتى ساتىپ الدىق, ول ەندى 2022 جىلى جاريالانادى. وسى جىلدان باستاپ كىتاپتار كوميسسيا وكىلدەرىنە اۆتورلارى بەلگىسىز كۇيدە جىبەرىلدى. ويتكەنى تانىمال جانە بەيتانىس اۆتورلاردىڭ قۇقى تەڭ بول­ۋى كەرەك دەپ شەشتىك. ال ساراپتامالىق كوميسسيانىڭ قۇرامىن اشىق ايتا المايمىز. ولارعا ءار تاراپتان قىسىم جاسالۋى مۇمكىن», دەدى ءاليا مۇحتارقىزى.

اۆتورلارعا قالاماقى تولەي المايتىن تەك باسپالار عانا ەمەس, سونداي-اق تاۋەل­سىز گازەتتەر مەن جۋرنالدار دا كوپ ەكەنىنە بۇگىندە كوزىمىز جەتتى. ويت­­كەنى كوپتەگەن باسىلىمنىڭ قا­لام­اقى تولەۋدە قالىپتاسقان ءتارتىبى مەن تابان تىرەيتىن قۇجاتى جوق. ماسە­لەن, «نارىقتىق ەكونوميكاعا وتكەنگە دەيىن باسپالار مەملەكەتتىك مەنشىك نىسانىندا بولدى جانە كىتاپتى باسىپ شىعارۋ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلىپ, اۆتورلىق قالا­ما­قى­نىڭ كولەمى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بەكىتىلدى. ال قازىرگى تاڭدا اۆتور­لىق قالاماقى ماسەلەسى «اۆتورلىق قۇقىق جانە ساباقتاس قۇقىقتار تۋرا­لى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زا­ڭى­­نىڭ نورمالارىنا سايكەس, اۆتور مەن باسپا اراسىندا جاسالعان اۆتورلىق كەلىسىمشارتتىڭ تالاپتارىمەن رەتتەلۋى كە­رەك», دەيدى زاڭگەرلەر. قوعامدا قالام­اقىنىڭ تولەنبەيتىنىنە ەتى ۇيرە­نىپ, ءتىپتى سۇراۋسىز قالىپ بارا جات­قانى, بالكي اۆتورلاردا قارجىلىق ساۋاتتىڭ ءھام مەنەدجەرلىك تالاپتىڭ جوقتىعىنان بولار نەمەسە قالاماقىسىز ءبىر جول ماقالا بەرگىزبەيتىن قازاقستان رەس­پۋب­لي­كا­سى­نىڭ قالاماقى تۋرالى زاڭىن جەكە, ءوز الدىنا بولەك قابىلداۋ كەرەك شىعار.

ال مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, اقىن سەرىك اقسۇڭقار ۇلى بۇل باعدارلاما اۆتوردىڭ جەكەمەن­شى­گىنە قول سۇعۋ ەكەنىن ايتادى. «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ دەگەندى ءوز باسىم ەشقانداي وركەنيەتتى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنەن كورگەن جوقپىن. كاپيتاليزم دەگەن – ەڭ قاسيەتتى ءسوز. ادامنىڭ جەكە­مەن­شىگىن تارتىپ الۋعا بولمايدى. سوندىقتان اۆتورلىق قۇ­قىق­تى 70 جىلعا, مەيلى 5 جىلعا, ءتىپتى 3 جىلعا دا ساتىپ الۋدى قولدا­مايمىن. قالاماقىسى كۇنكورى­سى­نەن ارتىلمايتىن قازاق اقىن-جازۋشىلارىنىڭ قۇقىنا تيىسپەۋ كەرەك. سونىمەن قاتار بۇل زاڭ­دى قايتا قاراپ, اۆتورلىق قۇقىقتىڭ مەر­زىمىن مۇلدەم الىپ تاستاۋ قاجەت», دەيدى اقىن.

باسپاعا بۇيىرماعان قارجى

پارلامەنت وتىرىسىندا سەناتور مۇرات باقتيار ۇلى «2021-2023 جىل­دار­عا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە» قاتىستى ماڭىزدى بىرقاتار ماسەلەنى اتاپ, ونىڭ ىشىندە «باسپا ءىسى» بويىنشا بولىنگەن قارجىنىڭ دا جۇپىنى ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنشە, بيۋدجەتتىڭ «باسپا ءىسى» باعدارلاماسى بويىنشا 2021 جىلعا 1 487 830 مىڭ تەڭگەگە ءوتى­نىم بەرىلگەن قارجىنىڭ ورنىنا 587 751 مىڭ تەڭگە, ياعني 2,5 ەسە از بەرىلىپ وتىر. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋمەن اينالىساتىن جاۋاپتى كوميتەتتىڭ ايتۋىن­­­شا, الداعى ۋاقىتتا رەتتەلمەسە, بۇل بيۋدجەتپەن ءبىر جىلدىق شىعىندى جابۋ مۇم­كىن ەمەس. ونىڭ ۇستىنە تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىل­دى­عىنا وراي شىعارىلاتىن مەرە­كە­لىك كىتاپتار ءوز الدىنا.

ال «قازىعۇرت» باسپاسىنىڭ ديرەكتو­رى تەمىرعالي كوپباەۆ وسىدان ەكى جىل بۇرىن قالامگەرگە باسپا تاباعىنا 150 مىڭعا دەيىن قالاماقى تولەنە باستا­عا­نىن ايتا كەلە: «10 باسپا تاباق كىتاپ شىق­سا, اۆتور 1,5 ملن تەڭگە قالاماقى الا­دى. بۇل – اقىن-جازۋشى ءۇشىن ۇلكەن كورسەتكىش. بۇعان ءبارىمىز قاتتى قۋانعان ەدىك. بىراق ولار شارتتارىن كۇر­دەلەندىرىپ جىبەرىپتى. ماسەلەن, 150 مىڭ تەڭگە تولەيتىن ءتارتىپ بويىنشا اقىننىڭ كىتابى شىعاتىن بولسا, ونىڭ 70 جىلعا دەيىن اۆتورلىق قۇقىعىن شەكتەپ جىبەرەدى», دەيدى. ال بۇل «اقىن-جازۋشىنىڭ قۇقىعىن شەكتەۋمەن بىردەي. ال مادەنيەت ماسە­لە­لەرى بو­يىنشا وزگە­رىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلگەن جاڭا زاڭ بويىنشا 70 جىل دەگەن شارت­تى قىسقارتىپتى. ماسەلەن, 5 جىل دەپ الساق, سول بەس جىل بويى كىتاپتى قايتا شىعارۋعا بولمايدى. ءتىپتى شىقپاي قالۋى دا مۇمكىن. سوندىقتان باسپالار اۆتورلارمەن كەلىسىم جاساپ, شىعارىپ وتىرعان كىتاپتارىمىزعا بولىنگەن قار­جى­نىڭ 10 پايىزىن بەرىپ وتىرمىز», دەدى. دەمەك, كىتاپقا 4 ملن تەڭگە جۇم­سال­سا, اۆتور 400 مىڭ تەڭگە قالاماقى الا­دى دەگەن ءسوز.

سونىمەن...

اقيقاتىندا, قازىرگى قازاق قوعامى – كىتاپ وقىمايتىن قوعام. كوڭى­لىڭىزگە تيسە, «از وقيتىن قوعام» دەيىك. بۇل جۇرەك سىزداتار «داستۇرگە» بۇگىندە ەتىمىز ۇيرەندى. قازاق اۆتورلارىنىڭ وتاندىق كىتاپ ساۋ­داسىنداعى ءرولى تاعى انىق. قازاق­شا كىتاپتاردىڭ ماركەتينگى تومەن بول­عان­دىقتان, ەلىمىزدىڭ ۇلكەن كىتاپ دۇ­كەن­­دەرىندە ءالى كۇنگە دەيىن وتكەن عاسىر جاۋ­ھارلارى ساتىلىپ تۇر. جانە ونى جاپا-تارماعاي الىپ جاتقان ەشكىم جوق. جۇرتتىڭ كىتاپ وقىمايتىنى تاعى بار ءھام جاقسى شىعارمالاردىڭ كوپتەپ جازىلماي جۇرگەنىن دە جاسىرا المايمىز. الايدا جازۋشى­لىق­تىڭ ۇلتىمىزعا اسىرە جاقىن ونەر ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, شىنتالانتى بار, كەمتالانتى بار – بۇگىندە كىتاپ شىعارۋشىلاردىڭ كوپتىگىن دە مو­يىندايمىز. دەمەك, كوپ جازۋشىنىڭ ازداعان وقىرمانى بار.

رۋحاني توقىراۋعا ۇشىراعان وسىنداي قوعامدا اۆتورلىق قۇ­قىق­تى از جىل­عا قىسقارتىپ, كىت­ابىنا ءتاۋىر قالاما­قى بە­رىپ جات­قان مەملەكەتتىك باع­دار­لا­ما­نىڭ يگىلىگى مول كورىنەدى. باسپا ىسىن­دە­گى مەنەدجەرلىك دامىماي وتىر­عان­دىقتان, كىتاپ شىعارۋعا مەملە­كەت­تىك قولداۋ ءتىپتى قاجەت. ياعني, بۇل بىزدە جوق كىتاپ بيزنەسىن قولدان وتالدىرۋ سياقتى.

ال تالعامنىڭ جايى ءبىر بولەك. وسى ءبىر كىرپياز ءھام ءادىل كوز­قاراستىڭ ازدى­عىنان بولار, باسپا­لاردان بەلگىلى-بەلگى­سىز اۆتور­لاردىڭ كىتاپتارى با­سى­لىپ شىعۋدا. ارينە ونىڭ بار­لى­عى كوركەم­دىك تالاپ­تار­عا ساي ەمەس. بىراق ايتەۋىر, ءوز قارا­جا­تىنا, بول­ماسا مەم­لەكەتتىك باعدار­لا­مامەن جاريا­لان­عان.

مەملەكەتكە قۇقىعىن «ساتقان» اۆتورلار جىل سايىن ءبىر كىتاپ شىعارىپ, ءونىمدى ەڭبەك ەتىپ جات­قا­نىن كوزىمىز شالىپ قالدى. جىلدا قالاماقىعا ءىلىنىپ, بۇرقىراتىپ جازىپ جۇرگەن ول اۆ­تور­لاردى سا­راپتامالىق كوميسسيا وكىل­دە­رى دە توقتاتا الماي وتىر ەكەن. بۇل دا ادەبي شىعارماعا دەگەن تالعام­نىڭ جوقتىعىنان. سوندىقتان اقىن-جازۋ­شىلاردىڭ قۇقى­عىن ساتىپ الىپ, كىتاپ­تا­رىنىڭ جاريا­­­­لا­نىپ ءھام ادەبيەت جا­ساۋىنا مۇم­كىندىك بەرىپ وتىرعان باس­پا ءىسى باسقارماسى, ساراپ­­تامالىق كو­ميسسيا مۇشەلەرى «اردىڭ ىسى­­نە» اسا ءبىر جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى دەگەن ۇمىت­تەمىز.