ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى ايماعى الماتى وبلىسىندا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى ارقىلى ينتەرنەتپەن قامتۋ جوباسى مارەگە جەتتى. جالپى, توبج جوباسى بويىنشا الماتى وبلىسىندا 2140 شاقىرىمعا جۋىق «وپتيكا» تارتىلىپ, ينتەرنەت وبلىستىڭ 159 اۋىلىنداعى 414 مەملەكەتتىك مەكەمە مەن بيۋدجەتتىك ۇيىمعا جەتكىزىلدى.
الماتى وبلىسىندا «وپتيكا» قۇرىلىسى 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىندا باستالعان بولاتىن. ءبىرىنشى كەزەكتە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت وبلىس ورتالىقتارى مەن ءىرى اۋىلدارعا جەتكىزىلىپ, سول جەردەن شالعاي اۋىلدارعا بايلانىس جەلىسى تارتىلدى. ايماقتاعى تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 2019 جىلى 1443 كيلومەتردى قۇراسا, بيىل تاعى 696 شاقىرىم «وپتيكا» تارتىلدى.
ۇلتتىق بايلانىس وپەراتورى «قازاقتەلەكومنىڭ» قوعاممەن بايلانىس قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, بايلانىس جەلىلەرىن تارتۋ ادىستەرى سول جەردىڭ ءتۇرلى لاندشافتىنا بايلانىستى وزگەرىپ وتىردى. ماسەلەن, الماتى وبلىسىنىڭ تاۋ-تاسى, وزەن-كولدەرى, ورمانى مەن بايتاق دالاسى ارنايى تەحنيكانىڭ جولىندا ءتۇرلى كەدەرگىلەر تۋدىرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. تەحنيكا قىزىل كىتاپقا ەنگەن وسىمدىكتەر مەن باعالى تاستارعا كەلىپ تىرەلگەندە, بەكىتىلگەن سىزبا جوسپاردى وزگەرتۋگە تۋرا كەلگەن كەزدەر كوپ. بارلىق جۇمىس قاتاڭ تۇردە تابيعاتتى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ رۇقساتىمەن اسا ساقتىقپەن جۇرگىزىلدى.
– تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرىن جۇرگىزۋ بەلگىلى ءبىر تەحنيكالىق داعدىلاردى تالاپ ەتەدى, وسى جۇمىس دۇرىس ورىندالعان جاعدايدا دەرەكتەردى تاراتۋ جىلدامدىعى جوعارى بولىپ, قالىپتى جۇمىس ىستەيدى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا جوبالاۋ, قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنا جۇزدەگەن ادام قاتىستى, بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ارقاسىندا جوبا ءساتتى اياقتالدى. تەلەكوممۋنيكاتسيا جەلىلەرىن دامىتۋ مۇنىمەن توقتاپ قالمايدى, الدا كوپتەگەن باسقا جوبالار بار, – دەيدى «الماتىتەلەكوم» وڭىرلىك تەلەكوممۋنيكاتسيا ديرەكتسياسى ء(وتد) تەلەكوممۋنيكاتسيا جەلىلەرىن دامىتۋ جونىندەگى ديرەكتور ورىنباسارى ۆاديم رەۆەنكو.
جۇمىسشىلار ءاربىر شالعاي اۋىلعا ەڭ سەنىمدى ءارى ساپالى وپتيكالىق جەلىنى جەتكىزۋ ءۇشىن ءار ءتۇرلى كەدەرگىلەردى ەڭسەرىپ, ەڭ قيىن ۋچاسكەلەردەن ءوتتى. «الماتىتەلەكوم» وڭىرلىك تەلەكوممۋنيكاتسيا دەرەكتسياسى پانفيلوۆ اتىنداعى جەلىلىك توراپ باستىعى رۋسلان قۇربانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەڭبەكشى اۋىلىنىڭ جانىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان كەزدە قۇرىلىسشىلار بريگاداسى ەنى 80 مەتر پلوتينادان ءوتتى.
– باستاپقىدا, جوبا بويىنشا مۇندا كولدەنەڭ بۇرعىلاۋ ءادىسى ارقىلى قۇبىر تارتۋ جوسپارلانعان بولاتىن, بىراق تاۋلى-رەلەفتى جەرلەردى ەڭسەرۋگە ارنايى تەحنيكانىڭ دا تەگەۋرىنى جەتە بەرمەيدى. تەحنيكا جولىندا ءتىپتى بيىكتىگى ادام بويىنان اساتىن ۇلكەن تاستار كەزىكتى. جوبانى ۋاقىتىندا اياقتاۋ ءۇشىن جەلىنى تارتۋ ءادىسى قايتا قارالىپ, ءتيىستى رۇقسات الىنىپ, كوپىر ارقىلى تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى جۇرگىزىلدى, – دەيدى ر.قۇربانوۆ.
ايتا كەتۋ كەرەك, وڭىرگە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىن تارتۋ جوباسى اياقتالعان سوڭ «الماتىتەلەكوم» وڭىرلىك تەلەكوممۋنيكاتسيا ديرەكتسياسى, قولدانىستاعى ستانسالاردىڭ تەحنيكالىق پارامەترلەرىن جاقسارتۋعا جانە اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن تەلەكوممۋنيكاتسيا قىزمەتتەرىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىكتەر قاراستىردى.
الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانى, ساۋرىق باتىر اۋىلىندا تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسى مەكتەپ پەن فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك ستانساعا قوسىلعاننان كەيىن اۋىل تۇرعىندارىنا بايلانىس قىزمەتتەرىن ۇسىنۋدىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىگى پايدا بولدى. «الماتىتەلەكوم» ء«بىر نۇكتەدەن كوپ نۇكتەگە» ادىسىمەن سىمسىز جەلىنى تارتىپ, راديو كوپىر ۇيىمداستىردى جانە ابونەنتتەردى قوسۋ ءۇشىن بازا جاسادى. قازىرگى كەزدە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 83%-ى Megaline Internet جانە ID TV Online قىزمەتتەرىن پايدالانادى.
ساۋرىق باتىر اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, فەرمەر سەرىك جۇمابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ينتەرنەت كۇندەلىكتى تۇرمىس سالتىن وزگەرتۋگە سەپ بولعان.
– مەن مال باعۋمەن اينالىسامىن. بۇرىن انىقتاما الۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعىنا بارۋىما تۋرا كەلەتىن. ەندى مۇنىڭ ءبارىن ۇيدەن شىقپاي, ينتەرنەت ارقىلى جاساۋعا بولادى. ۇيدە ۇلكەن نەمەرەم بەكزات بار, بەسىنشى سىنىپ وقۋشىسى. ونىڭ ونلاين ءبىلىم الۋى دا جەڭىلدەدى. نەمەرەلەرىم ءۇي شارۋاشىلىعىنا كومەكتەسەدى. بوس ۋاقىتىندا ماعان جانە اجەسىنە گادجەتتەردى قولدانۋدى ۇيرەتەدى, – دەيدى.
سونىمەن قاتار «وپتيكا» پايدا بولعان كەزدە قولدانىستاعى بايلانىس جەلىلەرىنىڭ تەحنيكالىق پارامەترلەرى ەداۋىر جاقساردى. اتاپ ايتقاندا, الماتى وبلىسى اۋىلدارىنىڭ بايلانىسقا بۇرىنىراقتا قوسىلعان تۇرعىندارىنىڭ ۇيىندە ينتەرنەت جىلدامدىعى ءتورت ەسەگە دەيىن ءوستى. كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ اۋقىمى بىرتىندەپ كەڭەيۋدە: بايلانىس قىزمەتىن پايدالانۋشىلار سانى ءوسىپ كەلەدى, كوپتەگەن ۇيلەردە تسيفرلى تەلەديدار پايدا بولدى. تسيفرلىق مەملەكەتتىك قىزمەتتەر, تەلەمەديتسينا جانە ونلاين ءبىلىم بەرۋ تەك وبلىس ورتالىقتارىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار حالىق سانى 100-دەن اساتىن شالعايداعى اۋىلداردا دا قولجەتىمدى بولدى.
– جاڭا جەلى بويىنشا ينتەرنەت مەكتەپكە وسى كوكتەمدە, كارانتيندىك شەكتەۋلەر جاريالانعانعا دەيىن قوسىلدى. قازىر ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى ءۇزىلىسسىز, تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى, مۇعالىمدەردىڭ ەلەكتروندى جۋرنالداردى تولتىرۋىنا ىڭعايلى. بالالار قاشىقتان وقيدى, وسىنداي وقۋ فورماتىن تەز قابىلداپ, بەيىمدەلىپ الدى. ولار تاپسىرمالاردى قۋانا ورىندايدى. ءبىز وقۋشىلارمەن نەگىزىنەن WhatsApp جەلىسى ارقىلى بايلانىس جاسايمىز, – دەپ قۋانىشىمەن ءبولىستى الماتى وبلىسى, جامبىل اۋدانى, ساۋرىق باتىر اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ وقۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءارى باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى رايسا باياحمەتوۆا.
قالا مەن اۋىل اراسىنداعى تسيفرلىق الشاقتىقتى ازايتۋعا باعىتتالعان توبج جوباسى تەلەكوممۋنيكاتسيالاردى ودان ءارى دامىتۋدىڭ نەگىزگى ينفراقۇرىلىمى بولىپ تابىلادى. 250+ جوباسى اياسىندا ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى «قازاقتەلەكوم» سالعان بايلانىس جەلىلەرى نەگىزىندە الماتى وبلىسىندا 84 بازالىق ستانسا سالىناتىن بولادى.