شارتاراپتى شارپىعان كەساپات كەسەل داۋىلىنىڭ قايتا سوعۋ قاۋپى كۇشەيىپ كەلەدى. قارقىنى قاتتى بالەكەتتىڭ قاتەرىنە ۇرىنباس ءۇشىن الدىڭعى قاتەلىكتەردى قاپەرگە الىپ, ساقتىق شارالارىنا باسا ءمان بەرگەن ءجون. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدىڭ بىرقاتار وڭىرىندە ىندەت ءورشىپ بارادى. ال تۇتاس مەملەكەت ەپيدەميالىق احۋال بويىنشا «سارى ايماقتا» تۇر.
ەلىمىزدەگى جايسىز احۋالدى ودان ءارى ۋشىقتىرماۋ ءۇشىن ىندەتكە قارسى كۇرەستى جۇيەلى ۇيىمداستىرۋدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاتاڭ قاداعالاپ وتىر. بۇرناعى كۇنى ارنايى جيىن وتكىزگەن پرەزيدەنت جاعدايدى شىنايى باعالاپ, سوعان سايكەس ارەكەت ەتۋدى, دايىندىق دەڭگەيىن ءالى دە كوتەرۋدى تاپسىردى.
اتالعان كەڭەستە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسوي ەلدەگى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعداي مەن قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, 16 قاراشاداعى ەپيدەميالىق جاعدايدى باعالاۋ ماتريتساسىنا سايكەس رەسپۋبليكا «سارى ايماقتا» تۇر. ال شىعىس قازاقستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى ينفەكتسيا تارالۋ قاۋپى جوعارى «قىزىل ايماققا» ەندى. ورتاشا قاۋىپتى «سارى ايماقتا» تۇرعانى – پاۆلودار, اقمولا, قوستاناي وبلىستارى, نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارى. قالعان وڭىرلەر – سالىستىرمالى تۇردە ينفەكتسيانىڭ تارالۋ قاۋپى تومەن «جاسىل ايماقتا».
بۇل رەتتە وڭىرلەردەگى احۋالدىڭ كەرى كەتپەۋى ءۇشىن ىندەت جۇقتىرعانداردىڭ ناقتى ەسەبىن جۇرگىزۋدى بارىنشا ەسكەرۋ كەرەك. مەملەكەت باسشىسى بىرقاتار وبلىستا كوروناۆيرۋس ىندەتى جۇقتىرۋ جاعدايلارىن جاسىرۋ دەرەكتەرى انىقتالعانىن ايتىپ, قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسادى. «وتىرىكتى شىنداي سويلەتۋ اسا قاۋىپتى قۇبىلىس ەكەنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. ويتكەنى ول شىنايى قاۋىپتىڭ بەتىن بۇركەمەلەيدى. سونداي-اق بۇكىل ەلىمىز بويىنشا كوروناۆيرۋس ىندەتىنە قارسى جۇرگىزىلىپ جاتقان كۇرەس ستراتەگياسىنا زيانىن تيگىزەدى. قازىرگى احۋال جەتە باعالانباي, قابىلدانعان شارالار تولىق جۇزەگە اسىرىلماي وتىر. حالىقتىڭ ىندەتتەن ساقتانۋ دەڭگەيى تومەندەپ كەتكەن. بۇل – اكسيوما. مۇنداي جاعداي الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە بايقالۋدا. اتالعان پروبلەمانىڭ ءبىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەمىزدە دە سوزىلمالى سيپات العانىن مويىنداۋىمىز كەرەك», دەدى ق.توقاەۆ.
ىندەتكە شالدىققاندار سانى ارتقان جاعدايدا, حالىققا ساپالى جانە ۋاقتىلى كومەك كورسەتۋ ءۇشىن مەديتسينالىق ۇيىمدار 71 مىڭ توسەكتىك ورىن دايىنداپ وتىر. قازىر ينفەكتسيالىق توسەكتىك ورىننىڭ 21%-ىندا جانە رەانيماتسيالىق توسەكتىك ورىننىڭ 17%-ىندا پاتسيەنت بار. ازاماتتارعا ۇيدە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن كوشپەلى ءموبيلدى بريگادالار دايىندالدى. ءموبيلدى بريگادالار بيىل شىلدەدەن بەرى 280 مىڭنان اسا قىزمەت كورسەتتى.
«شىلدە ايىمەن سالىستىرعاندا قازىر جەدەل مەديتسينالىق كومەك شاقىرۋشىلار سانى 43,8%-عا, ال كۆي بويىنشا 79%-عا تومەندەدى. كۆي-مەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن وڭىرلىك جانە رەسپۋبليكالىق ساراپتامالىق توپتار قۇرىلدى, وڭىرلىك Call-ورتالىقتاردىڭ جانە 1406 بىرىڭعاي بايلانىس ورتالىعىنىڭ جۇمىسى كۇشەيتىلدى. سونىمەن قاتار پتر-تەستىلەۋ قۋاتى ارتتى. Cوvid-19 ىندەتىن دياگنوستيكالاۋعا تاۋلىگىنە 76 مىڭنان اسا تەست جاسايتىن 140 زەرتحانا تارتىلعان. 1 قازانمەن سالىستىرعاندا 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا تەستىلەۋ قۋاتى 1,7 ەسە ارتىپ, تەستىلەۋمەن قامتۋ 3,6 ەسە كوبەيدى», دەدى مينيستر.
ىندەت ەلىمىزدە العاش كەڭىنەن جايىلا باستاعاندا ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى سەزىلىپ, حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرعان ەدى. بۇل قاتەلىكتىڭ دە قايتالانباۋىن ءجىتى قاداعالاۋ ماڭىزدى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن پتر سىنامالارى مەن مەديتسينالىق ماسكالاردىڭ باعاسى تومەندەتىلدى. ەندى مەملەكەت باسشىسى وسىنداي جۇمىستاردى مەديتسينالىق ءدارى-دارمەكتەرگە, ەڭ الدىمەن, كوروناۆيرۋسقا قارسى مەديكامەنتتەرگە قاتىستى جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
ءدارى-دارمەك قورىنىڭ بارىنشا ورتايماۋىن قاپەردە ۇستاپ وتىرعان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى دارىلىك زاتتار مەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى ەل اۋماعىنان سىرتقا تاسىمالداۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن شەكارادان اسىرۋعا تىيىم سالىناتىن دارىلىك زاتتىڭ 59 اتاۋى مەن جەكە تۇلعالارعا شەكتەۋلى مولشەردە اكەتۋگە رۇقسات ەتىلگەن تاۋارلار ءتىزىمىن بەكىتتى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى كۆي-ءدى ەمدەۋگە قولدانىلاتىن تاۋارلاردى قازاقستاننان اكەتۋگە جول بەرمەۋ ءۇشىن ارنايى شارالار قابىلدادى. سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ءدارى-دارمەكتى, رەتسەپتى پرەپاراتتاردى بەرۋ; ءدارى-دارمەكتى تاعايىنداۋ مەن جازىلۋ; وڭىرلەردەگى تۇراقتاندىرۋ قورى ەسەبىنەن ساتىپ الىنعان دارىلەردى ءبولۋ پروتسەسىن باقىلاۋدى كۇشەيتتى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە جول بەرمەۋ كەرەك ەكەنىن العا تارتتى. ارينە, اتا-انالار شىدامدىلىق تانىتىپ, قازىرگى احۋالعا تۇسىنىستىكپەن قاراۋى قاجەت. بيىل 1 قىركۇيەكتەن 16 قاراشاعا دەيىن ەلىمىزدە 986 وقۋشى ىندەت جۇقتىرعان, كەزەكشى سىنىپتاردا وقيتىن بالالار اراسىندا 288 جاعداي تىركەلدى. بايلانىستا بولعان 3 122 ادام انىقتالدى, ولاردىڭ 33-ءى ىندەت جۇقتىرعان. ونلاين وقيتىن وقۋشىلار اراسىنداعى سىرقاتتانۋ دەڭگەيى جوعارى – 698 بالا ناۋقاس. وقۋ جىلىنىڭ باسىندا قالىپتى رەجىمدە وقۋعا شەكتەۋ قويىلعانىنىڭ ناتيجەسىندە 6 مىڭنان اسا بالانىڭ ىندەت جۇقتىرعان وقۋشىلارمەن بايلانىسۋىنا جول بەرىلمەدى جانە 600-گە جۋىق كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى جاعدايىنان ساقتاندىرىلدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى پرەزيدەنتتى انا ولىمىنە قاتىستى ماسەلەلەر جونىنەن دە حاباردار ەتتى جانە بۇل پروبلەمانىڭ ەرەكشە باقىلاۋدا ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەپيدەميالىق جاعدايعا قاراماستان, ەلىمىزدە دەموگرافيالىق كورسەتكىشتەردىڭ وڭ سەرپىنى بايقالىپ, بالا تۋ 4,5%-عا ءوستى. پاندەميا كەزەڭىندە ەلىمىزدە Covid-19 جانە پنەۆمونيا جۇقتىرعان 9 مىڭنان اسا جۇكتى ايەل تىركەلدى, بۇل بارلىق تىركەلگەن جاعدايلاردىڭ – 7,5%-ى. وسى جىلدىڭ 3-توقسانىندا Covid-19 كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرعاندار كۇرت وسۋىنە بايلانىستى انا ءولىمى ارتتى. بۇگىندە جاعداي تۇراقتى. سوڭعى ەكى ايدا ىندەتتەن جۇكتى ايەلدەر قايتىس بولعان جوق», دەدى ا.تسوي.
جۇكتى ايەلدەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن مينيسترلىك اۋىر جانە قيىن جاعدايداعى جۇكتى ايەلدەرگە كۇندەلىكتى مونيتورينگ جۇرگىزەتىن «احۋالدىق اكۋشەرلىك ورتالىق» ۇيىمداستىردى. سونداي-اق «جۇكتى ايەلدەردەگى COVID-19» دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ كلينيكالىق حاتتاماسى جانە «COVID-19 پاندەمياسى كەزىندە جۇكتى ايەلدەر مەن بالالارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ءتارتىبى تۋرالى» ادىستەمەلىك ۇسىنىمدار ازىرلەنىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىنا جىبەرىلدى.
ىندەتكە قارسى وتاندىق ۆاكتسينانى جەدەلدەتىپ, كەدەرگىسىز وندىرىسكە ەنگىزۋ ماسەلەسى دە ەرەكشە ماڭىزدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ وپتيميستىك بولجامىنا سايكەس جاڭا كوروناۆيرۋسقا قارسى ءتيىمدى ۆاكتسينا 2021 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنان ەرتە دايىن بولمايدى. قازىر الەمدە 200-گە جۋىق ۆاكتسينا جاساۋعا ۇمىتكەر بار بولسا, تەك 42-ءسى كلينيكالىق سىناقتان ءوتىپ جاتىر, ونىڭ 5-ەۋى – قازاقستاندىق.
حالىقتى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى يممۋنداۋ ءۇشىن ۆاكتسينا وندىرۋگە جانە ساتىپ الۋعا, ءتۇرلى توپتاعى 3,6 ملن ادامدى ۆاكتسينالاۋعا ۇكىمەت رەزەرۆىنەن 47 ملرد تەڭگە قاجەت.
سونداي-اق تۇماۋعا قارسى ۆاكتسينالاۋ ناۋقانى اياقتالدى, الەۋمەتتىك وسال توپتارعا كىرەتىن 2,3 ملن ادامعا ەكپە جاسالدى. ەپيدەميالىق ماۋسىم باستالعاننان بەرى جرۆي-مەن سىرقاتتانۋشىلىق 2019 جىلعى قىركۇيەك-قازان كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 1,3 ەسە تومەندەگەن.
ددۇ اقپاراتىنا سايكەس, ەلدەردە قابىلدانعان شارالارعا بايلانىستى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى بويىنشا ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ ءتورت نەگىزگى ستسەناريى بار. سونىمەن قاتار قازاقستاندا, وڭتۇستىك كورەيادا, سينگاپۋردە, جاڭا زەلانديادا جانە يزرايلدە ىندەت باقىلاۋعا الىندى. الەكسەي تسويدىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانداعى ەپيدەميالىق احۋال سوڭعى ەكى ايدا وپتيميستىك بولجامعا سايكەس ءوتىپ جاتىر. ياعني قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە پەسسيميستىك بولجام ورىندالعان جوق. بۇل پوتەنتسيالدى لوكداۋندى ءبىر ايعا شەگەرۋگە مۇمكىندىك بەردى. بارلىق سەكتوردىڭ – ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان, «اتامەكەن» ۇكپ, بيزنەس قوعامداستىقتىڭ كۆي-ءدىڭ تارالۋىن تەجەۋ بويىنشا بىرلەسە اتقارعان جۇمىسى قازاقستاندا ەپيدەميالىق جاعدايدىڭ وپتيميستىك ستسەناريىنىڭ ساقتالۋىنا جاعداي جاسايدى.