بيىلعى جىل ەلىمىزدەگى ۆولونتەرلەر جىلى الەم ەلدەرىن ابىگەرگە سالعان پاندەميا مەن دەنساۋلىق سالاسىنا تۇسكەن اۋىرتپالىقپەن ەستە قالدى. وسى تۇستا بولاشاق دارىگەرلەردەن قۇرىلعان ۆولونتەرلىك توپتىڭ ماڭىزى دا ارتا ءتۇستى. «الماتى ۆولونتەر-مەديكتەرى» جاستار قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى جانىبەك سولتاناي وسى تۋرالى اڭگىمەسىمەن بولىسكەن ەدى. شاعىن سۇحباتتى وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.
– جانىبەك, ءوزىڭىز بولاشاق دارىگەرسىز, جاقىندا وقۋىڭىزدى ءتامامدايسىز. ودان بولەك ۆولونتەر-مەديكتەر قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسىسىز. پاندەميا كەزىندە قاۋىپتى ىندەتپەن كۇرەستە اتقارعان ىستەرىڭ جونىندە ايتساڭىز؟
– مەن قازىر س.ج.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ-ءدىڭ 7-كۋرس دارىگەر-ينتەرنىمىن, قوعامدىق جۇمىسقا دا بەلسەندى قاتىسامىن. ارىپتەستەرىممەن بىرگە مەديتسينالىق ۆولونتەرلىكتى دامىتۋ تۋرالى ويلاپ جۇرگەنبىز. بۇل شەشىمىمىز مەملەكەت باسشىسى جاريالاعان «ۆولونتەر جىلىنا» تۇسپا-تۇس كەلدى. 6 اي بويى الماتى كوپسالالى كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ رەانيماتسيا جانە انەستەزيولوگيا بولىمىندە ۆولونتەر بولدىم. جاڭا جىلدى دا كەزەكشىلىكتە قارسى الدىم. سەبەبى وتكەن جىلدىڭ 27 جەلتوقسان كۇنى قۇلاعان Bek Air ۇشاعىنداعى جولاۋشىلاردىڭ ءبىر بولىگى ءبىزدىڭ بولىمگە جەتكىزىلگەن ەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى بىرنەشە جوبامىز بار. ۋنيۆەرسيتەتتە ارنايى اكتسيالار وتكىزەمىز. ماسەلەن, قالالىق قان ورتالىعىنا 55 ليتر قان وتكىزدىك. حال ۇستىندە جاتقان ناۋقاستاردى قۇتقارۋعا از دا بولسا ۇلەس قوستىق. سەبەبى, رەانيماتسيا, ونكولوگيا, وتا جاساۋ بولىمدەرىندە ناۋقاستارعا دونورلىق قاننىڭ قانشالىقتى كەرەك ەكەنىنە كۇن سايىن كۋا بولىپ ءجۇرمىز. ودان بولەك قالامىزدىڭ مەديتسينالىق وقۋ ورىندارى ستۋدەنتتەرىنە ارناپ ۆولونتەر-مەديكتەر مەكتەبىن اشتىق. ينسۋلتقا قارسى كۇرەس كۇنى, كورۋ كۇنى سەكىلدى ماڭىزدى كۇندەردى «بارشاعا ساۋلىق» اتتى جوبامىزدان تىس قالدىرمايمىز. سەبەبى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ جۇمىسىنا كوبىرەك كوڭىل ءبولىنۋى كەرەك.
– ۆولونتەرلىككە قالاي كەلدىڭىز؟
– «ۆولونتەرمىن» دەپ ايدار تاقپاساق تا, بارلىعىمىز مەكتەپ قابىرعاسىندا قايىرىمدى ىستەرگە ارالاسىپ تۇردىق قوي. 5-سىنىپتان باستاپ مەكتەپتەگى «وتانشىل» ۇيىمىمەن بىرگە تۇراقتى تۇردە الماتى قالاسى «اقبۇلاق» شاعىن اۋدانىندا تۇراتىن سوعىس ارداگەرلەرىنە قولعابىس جاسايتىنبىز. ۇل بالالار باقشاداعى جۇمىستارعا كومەكتەسسە, قىزدار ءۇي ىشىندەگى تىرلىگىنە قولۇشىن بەرەتىن. كومەككە مۇقتاج ادامداردىڭ رازىلىعى, ولاردىڭ بەرگەن باتاسى مەن العىسى ءبىزدى ودان ءارى قاناتتاندىرا ءتۇستى. «جاس ۇلان» بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ۇيىمىنىڭ الماتى قالاسى بويىنشا ۇلانباسى بولدىم. سودان بەرى, ياعني 13 جىل بويى ۆولونتەرلىك ءۇردىستى جالعاستىرىپ كەلەمىن.
– دۇنيە ءجۇزى بويىنشا قايىرىمدى جانداردىڭ ىندەتپەن كۇرەستە العى شەپتەن تابىلىپ, ورتاق ىسكە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقانى بەلگىلى. ەلىمىزدەگى ەرىكتى جانداردىڭ ەڭبەگى تۋرالى ايتساق.
– ەلىمىزدە توتەنشە جاعداي جاريالانعان كۇننەن باستاپ, ۆولونتەرلەردىڭ جەدەل شتابىندا 25 ۆولونتەر ارىپتەسىممەن بىرگە قىزمەت اتقاردىق. قالاداعى بارلىق ۆولونتەرلىك ۇيىمدارمەن بىرىگىپ, كومەككە مۇقتاج وتباسىلارعا ازىق-ت ۇلىك سەبەتتەرىن جەتكىزۋمەن, سوزىلمالى اۋرۋلارى بار جاندارعا مەديتسينالىق كەڭەستەر بەرىپ, ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋمەن اينالىستىق. ۆولونتەرلەردىڭ دەنساۋلىعىن باقىلاپ وتىرۋ دا ماڭىزدى بولدى. سول سەبەپتى ءار ۆولونتەرگە گيگيەنالىق نورمالاردى ۇيرەتىپ, كۇن سايىن تەمپەراتۋراسىن ولشەپ, ءاربىر 10 كۇن سايىن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا تەست تاپسىرىپ, جالپى دەنساۋلىق جاعدايىن باقىلاۋدا ۇستادىق. ناتيجەسىندە, ارىپتەستەرىممەن بىرگە 30 مىڭعا جۋىق وتباسىعا ازىق-ت ۇلىك سەبەتتەرىن جەتكىزدىك. Call-ورتالىق ارقىلى 1000-عا جۋىق قالا تۇرعىنىنا دارىگەر-ينتەرن, رەزيدەنت رەتىندە مەديتسينالىق كەڭەس بەردىك.
– شتاب جۇمىسىنان بولەك, ىندەتپەن كۇرەستە ارىپتەستەرىڭىزبەن قاتار پروۆيزورلىق ستاتسيونارلاردا ناۋقاستارمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەدىڭىز. بۇل تاجىريبە مامان رەتىندە جەتىلۋىڭىزگە قالاي اسەر ەتتى؟
– بۇل بولاشاق دارىگەر ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ بولدى. العاشىندا حالىقارالىق رەيستەرمەن شەت مەملەكەتتەردەن ۇشىپ كەلگەن 3500-گە جۋىق وتانداسىمىزدى كۇتىپ الىپ, كارانتيندە بولۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن ءتۇسىندىرىپ, جالپى جاعدايلارىن باقىلاپ, پتر ادىسىمەن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن انىقتاۋعا كومەكتەستىك. باستاپقىدا ادامدار كارانتيندە بولۋعا قارسىلىق ءبىلدىرىپ, بۇل شارالاردىڭ نەگە جاسالىپ جاتقانىن تۇسىنبەدى. وزدەرىنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرماعانىنا سەنىمدى بولدى. شەتەلدە دەمالىپ كەلىپ, بىزدەگى كارانتيندىك جاعدايعا كوڭىلى تولماي, ايقاي-شۋ شىعارعاندارى دا كەزدەستى. بايقاعانىم, ۆولونتەر ەكەنىمىزدى ايتىپ, جاعدايدى تۇسىندىرگەندە بىردەن باسىلىپ, سىيلاستىقپەن قارايتىن. بىزگە 3-كۋرستا كوممۋنيكاتيۆتى داعدىلار پانىندە ناۋقاستارمەن سويلەسۋدى, ناتيجەنى دۇرىس جەتكىزۋدى ۇيرەتەدى. تەوريالىق ءبىلىمىمدى تاجىريبە جۇزىندە شىڭدادىم دەۋگە بولادى.
– وزىنەن ۆيرۋس انىقتالعانىن ەستىگەن ادامدار قالاي ارەكەت ەتتى؟
– ءار ادام ءارتۇرلى قابىلدادى. بىرەۋلەرى ايقاي-شۋ شىعارىپ, كەيبىرەۋى مۇمكىن ەمەس دەپ بوي بەرگەن جوق. بىردەن قورقىپ كەتىپ, كومەك سۇرايتىندارى بار. العاشىندا كوروناۆيرۋس بەلگىسىز ىندەت بولعاندىقتان بارلىعىنىڭ بويىن ۇرەي بيلەيتىن ەدى. ماسكەۋدەن اياعىنا وتا جاساتىپ, ماسكەۋ-اقتوبە-الماتى باعىتىندا اۆتوبۋسپەن كەلگەن ناۋقاسقا ىندەت انىقتالعانىن ايتقانىمدا, بالداعىمەن ءبىر ۇرعانى بار. بارىنە تۇسىنىستىكپەن قارايسىڭ, ناۋقاسقا دا وڭاي ەمەس.
– الداعى ۋاقىتتا مەديتسينا سالاسىندا ۆولونتەرلىكتى قاي باعىتتا دامىتۋدى كوزدەيسىز؟
– بولاشاقتا ەلىمىزدە مەديتسينالىق ۆولونتەرلىكتى دامىتىپ, ۆولونتەر-مەدقىزمەتكەرلەردىڭ سانىن ۇلعايتۋعا قىزمەت ەتەمىز. دارىگەر بولعاندا دا ارىپتەستەرىمنىڭ اراسىندا ۆولونتەرلىكتىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن ناسيحاتتاپ, كورپوراتيۆتىك ۆولونتەرلىكتى دامىتۋدى قولعا الامىز. سەبەبى ءاربىر مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنىڭ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدا قايىرىمدى ىسپەن اينالىسۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىز. جاقىندا ۆولونتەرلىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 300 مىڭ تەڭگەلىك 3 گرانت جەڭىپ الدىق. سول جوبالارعا ۇلكەن ءمان بەرەتىن بولامىز. حالىقتىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا نەمقۇرايلى قاراماي, ءجيى تەكسەرىلىپ تۇرۋىنا, ىندەتتەردىڭ الدىن الۋ باعىتىندا جۇمىستى جولعا قويامىز. ۆولونتەرلىك – ومىرلىك ۇستانىم. سول سەبەپتى ءبىزدىڭ ۇيىمنان بولاشاقتا ءوز سالاسىنىڭ كاسىبي مامانى اتانىپ, ىزگى ىستەرىمەن وزگەگە ۇلگى بولاتىن جاستاردى كورگىم كەلەدى. پاندەميا كەزىندەگى ەڭبەگىمىزدى ەلباسى مەن مەملەكەت باسشىسى اتاپ ءوتىپ, العىس حات پەن «حالىق العىسى» مەدالىن تابىستادى. بۇل ەڭبەگىمىزدىڭ ەلەنگەنى عانا ەمەس, العا قاراي ىنتالاندىرىپ, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارتاتىن ماراپات بولدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
مەرۋەرت بۇركىتباي,
«Egemen Qazaqstan»