عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعى عىلىم, تەحنيكا قايراتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىن قوعام مەن مەملەكەت الدىندا جوعارى باعالاۋ بولىپ تابىلادى جانە مەملەكەت باسشىسى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر سالاسىنداعى اسا ۇزدىك ناتيجەلەر ءۇشىن; قوعامعا كەڭىنەن تانىلعان عىلىمي جاڭالىقتار, مونوگرافيالار مەن عىلىمي جۇمىستار ءۇشىن; تەحنيكانىڭ, ماتەريالداردىڭ جانە تەحنولوگيالاردىڭ الەمدىك انالوگتار دەڭگەيىندەگى جاڭا تۇرلەرىن ازىرلەگەنى جانە ءوندىرۋدى ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن بەرەدى.
عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعى عىلىم, تەحنيكا قايراتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىن قوعام مەن مەملەكەت الدىندا جوعارى باعالاۋ بولىپ تابىلادى جانە مەملەكەت باسشىسى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەر سالاسىنداعى اسا ۇزدىك ناتيجەلەر ءۇشىن; قوعامعا كەڭىنەن تانىلعان عىلىمي جاڭالىقتار, مونوگرافيالار مەن عىلىمي جۇمىستار ءۇشىن; تەحنيكانىڭ, ماتەريالداردىڭ جانە تەحنولوگيالاردىڭ الەمدىك انالوگتار دەڭگەيىندەگى جاڭا تۇرلەرىن ازىرلەگەنى جانە ءوندىرۋدى ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن بەرەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2013 جىلعى 29 قازانداعى № 679 جارلىعىنا ءسايكەس عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىق 19 جۇمىستىڭ ىشىنەن ىرىكتەلىپ الىنعان ءۇش جۇمىسقا بەرىلدى.
«ديففەرەنتسيالدىق تەڭدەۋلەردىڭ باستاپقى-شەكارالىق ەسەپتەر تەورياسىنا» اتتى جۇمىستار توپتاماسى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتى ماتەماتيكا جانە ماتەماتيكالىق مودەلدەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى تىنىسبەك ءشارىپ ۇلى كالمەنوۆ مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتاندى.
اۆتور «كالمەنوۆ ماكسيمۋم قاعيداسى» اتتى ادەبيەتتە كەزدەسەتىن ايعاقتاردىڭ اۋىتقۋىنىڭ ديففەرەنتسيالدى تەڭدەۋلەرىنىڭ سپەكترالدى تەورياسى مەن ارالاس تۇرلەرى ءۇشىن ەكسترەمۋمنىڭ جاڭا قاعيداسىنا نەگىزدەلگەن اسيمپتوتيكالىق شەشىمدەردىڭ جاڭا قۇرىلىسىنىڭ ادىستەمەسىن ازىرلەدى. اتالعان قاعيدانىڭ ارقاسىندا ارالاس تۇرلەردىڭ سپەكترالدى تەڭدەۋلەر تەورياسى – جاڭا پەرسپەكتيۆتى عىلىمي باعىت اشىلدى.
زەرتتەۋلەردىڭ جوعارى عىلىمي دەڭگەيى جوعارى رەيتينگتىك شەتەل باسىلىمدارىندا بىرقاتار جاريالانىمدارمەن (30-دان اسا) راستالدى. الىنعان ناتيجەلەر ماڭىزدى عىلىمي باعىتتاردىڭ باستاماسى بولدى. ونىڭ نەگىزىندە زەرتتەۋ سالاسى تولىق جۇزەگە اسۋدا.
اۆتور قازاقستاندا الەمگە تانىمال ءىرى ماتەماتيكا مەكتەبىن قۇردى. ونىڭ قاتىسۋشىلارىنىڭ جۇمىستارى (9 دوكتور جانە 50-دەن استام عىلىم كانديداتتارى) قازىرگى زامانعى ديففەرەنتسيالدى تەڭدەۋلەر تەورياسى مەن قازىرگى سپەكترالدى تەورياسىندا لايىقتى ورىن الۋدا.
جۇمىسقا 47, ونىڭ ىشىندە شەتەل عالىمدارىنان 37 پىكىر كەلىپ ءتۇستى: پىكىرلەر گەوگرافياسى وتە كەڭ – بۇل م.ۆ. لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, راع ءسىبىر ءبولىمى, اقش, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, جاپونيا, يسپانيا, يتاليا, برازيليا, قىتاي, يزرايل جانە باسقا ەلدەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرى.
جوعارى ناگراداعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى ۇسىنعان, اۆتورلارى سەرىك قۋاندىق ۇلى اقشولاقوۆ, تالعات تىنىشباي ۇلى كەرىمباەۆ, Eربول تارعىن ۇلى ماحامبەتوۆ, ايسا زاحار ۇلى نۇرپەيىسوۆ, مارات رابانديار ۇلى راباندياروۆ, نۇرجان امىربەك ۇلى رىسكەلديەۆ بولىپ تابىلاتىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جوعارى تەحنولوگيالىق يننوۆاتسيالىق ەم ادىستەرىن نەيروحيرۋرگيا پاتولوگياسىندا دامىتۋ» جۇمىستار توپتاماسى يە بولدى.
نەيروحيرۋرگيا پاتالوگياسىن ەمدەۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ءادىسى بويىنشا كوپجىلدىق كەشەندى زەرتتەۋلەردىڭ قورىتىندىسىن ۇسىنادى. اتالعان ءادىستىڭ جەتىستىكتەرى تەك الدىڭعى قاتارلى شەتەلدىك كلينيكا جاعدايىندا ورىندالعان كۇردەلى وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرۋ بولىپ تابىلادى. ونىڭ ماڭىزدىلىعى بارلىق الەمدەگى نەيروحيرۋرگيا پاتولوگياسىنىڭ كەڭ تارالۋىمەن, وپەراتسيانىڭ كۇردەلىلىگىمەن, سونداي-اق, ارقا جانە باس مي اۋرۋىنان قايتىس بولۋ جانە مۇگەدەكتىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىمەن انىقتالادى.
جۇمىس نەيروحيرۋرگيا سالاسىندا يننوۆاتسيالىق سيپاتقا يە. الەمدىك ستاندارتتارعا سايكەس نەيروپاتولوگيانى ەمدەۋدىڭ 40-تان اسا جوعارى تەحنولوگيالىق ءادىسى ەندىرىلگەن. اتالعان ءادىستى قولدانۋ ارقىلى 1394 وپەراتسيا جۇرگىزىلدى. 11 وبلىستىق ورتالىقتار مەن قالالاردا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ەندىرىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماشىلىعىمەن رەسپۋبليكالىق نەيروحيرۋرگيا عىلىمي ورتالىعى اشىلدى. ورتالىق قىزمەت ەتۋ جىلدارىندا قازىرگى تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ جانە باسەكەگە قابىلەتتى نەيروحيرۋرگيا جۇيەسىن قۇرۋ بويىنشا ۇلكەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى, سونداي-اق, دۇنيە-جۇزىلىك دەڭگەيدەگى ماماندارمەن تانىلدى. قازىرگى تاڭدا تەك قازاقستاننىڭ جەتەكشى كلينيكالارىندا عانا ەمەس, سونداي-اق, ورتالىق ازيانىڭ دۇنيە-جۇزىلىك ستاندارتقا سايكەس ەمدەۋ-دياگنوستيكالىق, حيرۋرگيالىق جانە قالپىنا كەلتىرۋدىڭ بارلىق كەشەنىن ۇسىناتىن ورتالىق بولىپ تابىلادى.
جۇمىسقا 57 پىكىر, ولاردىڭ 10-ى شەتەل عالىمدارىنان: (اقش, يزرايل, شۆەيتساريا, گەرمانيا, چەحيا, جاپونيا, رەسەي) كەلىپ ءتۇستى. بۇل نەيروحيرۋرگيا بويىنشا ءىرى حالىقارالىق ورتالىقتار مەن وقۋ-ماماندارىنان ءتۇستى.
جوعارى ناگراداعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى «پاراسات» ۇلتتىق عىلىمي-تەحنولوگيالىق حولدينگى» گەوگرافيا ينستيتۋتى ۇسىنعان, اۆتورلارى احمەتقال راحمەتوللا ۇلى مەدەۋ, فاريدا جيانشينقىزى اكيانوۆا, ءاليا سارسەنقىزى بەيسەنوۆا, ۆيكتور پەتروۆيچ بلاگوۆەششەنسكي, ميرعالي ساپارعالي ۇلى كۋناەۆ, يگور ميحايلوۆيچ مالكوۆسكي, ەميل يساباي ۇلى نۇرمامبەتوۆ بولىپ تابىلاتىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتلاستىق كارتوگرافيالاۋ سالاسىنداعى عىلىمي جۇمىستار توپتاماسى» يە بولدى.
قازاقستاندا العاش رەت ورىندالعان اتلاستىڭ كوپ فۋنكتسيونالدى جيىنتىعى ۇسىنىلدى. ازىرلەنگەن اتلاس كارتوگرافياسىنىڭ تۇجىرىمداماسى مەملەكەتتىك, وڭىرلىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى مەن تابيعي ورتانى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
اتلاستار جاڭا گەواقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى قۇرىلعان (گات) جانە جوعارى دەڭگەيدەگى پوليگرافياسىمەن ەرەكشەلەنەدى. ءۇش تىلدە: قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىندە ورىندالعان.
كارتالاردا تابيعاتتىڭ, قاۋىمداستىقتىڭ جانە ەكونوميكانىڭ قازىرگى جاعدايى تۋرالى اقپارات كورسەتىلگەن. ەكونوميكالىق ناتيجەسى شەكارانى دامىتۋدا ءتيىمدى جوسپارلاۋدى جوعارىلاتۋعا باعىتتالعان ماتەريالداردان تۇرادى. تەحنوگەندىك ماسەلەلەر جونىندەگى كارتالار تىرشىلىك ارەكەتى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى ازىرلەۋدىڭ نەگىزىن قۇرايدى.
جۇمىسقا 29 پىكىر ءتۇستى. ولاردىڭ 14 پىكىرى شەتەل عالىمدارىنان: (اقش, فرانتسيا, گەرمانيا, اۆستريا, قىتاي, نيدەرلاندى, رەسەي, وزبەكستان, ۋكراينا) كەلىپ ءتۇستى.
بۇل ءىرى ورتالىقتار – رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ گەوگرافيا ينستيتۋتى, م.ۆ. لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى, اقش الياسكا فەربەنكس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گەوفيزيكا ينستيتۋتى, ميۋنحەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گەوگرافيا دەپارتامەنتى, قىتاي عىلىم اكادەمياسى, اۆستريا عىلىم اكادەمياسى جانە باسقالار.
قازىرگى كەزدە قازاقستان عىلىمىنىڭ دامۋى كوپتەگەن پارامەترلەر بويىنشا وڭ سەرپىنگە يە. «عىلىم تۋرالى» جاڭا زاڭعا سايكەس باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلى جانە عىلىمدى قارجىلاندىرۋدىڭ نىساندارى ەندىرىلدى. وسى مەحانيزمدەر عىلىم سالاسىن دامىتۋعا, عالىمدار مەن عىلىم ۇجىمدارىنىڭ عىلىمي باستامالارىن ىنتالاندىرۋعا, عىلىمي يدەيالاردى جۇزەگە اسىرۋعا وڭ ىقپال ەتۋدە.
قازاقستاننىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋى ءجونىندە ەلباسى العا قويعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋعا ەل عالىمدارى ءوز ۇلەستەرىن قوسۋعا كۇش جۇمىلدىرۋدا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى.