كارانتين تالابى كۇشەيە مە؟

مۇنىڭ سەبەبى – باتىس قازاقستان وبلىسىندا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى كوبەيىپ بارادى. ماسەلەن, سوڭعى اپتادا قاتەرلى دەرتتى 47 ادام جۇقتىرعانى انىق­تالعان. وبلىستىڭ باس مەملەكەتتىك ساني­تارلىق دارىگەرى مۇحامعالي ارىسپاەۆ­تىڭ ايتۋىنشا, سovid-19 ينفەكتسياسىن جۇق­تىرعاندار شەتەلدەن كەلگەندەر اراسىندا كوبىرەك كەزدەسكەن ەكەن. الايدا وسى اپ­تادا ناۋقاس اداممەن قارىم-قاتىناستا بول­عانداردىڭ اۋرۋ جۇقتىرۋى ارتا ءتۇسىپتى. اۋىر­عاندار اراسىندا ەگدە جاستاعىلار كوپ. ءتىپتى بالاباقشا قىزمەتكەرلەرى مەن مەديتسينا سالاسىنىڭ ماماندارى دا بار. بۇل قاتەرلى ىندەتتىڭ ودان ءارى ەل ىشىنە تەز تارالىپ, جازداعىداي توتەنشە جاعداي تۋىنداتپاي ما دەپ قاۋىپتەنەدى ماماندار.

– كوروناۆيرۋستىڭ كوبەيىپ بارا جاتقانى – حالىق ساقتىق شارالارىنا سالدىر-سالاق قاراپ كەتتى. قازىر انىقتالعان ناۋقاستاردىڭ 40 پايىزىن ءبىز ەمحانادان, ەپيدەميالىق قاداعالاۋ كەزىندە انىقتاپ وتىرمىز. ناۋ­قاستاردىڭ باسىم كوبى ءۇي جاعدايىندا جۇق­تىرعاندار, – دەيدى م.ارىسپاەۆ.

جازداعى قيىن جاعدايدى – اۋرۋحانالار لىق تولىپ, دارىگەر جەتپەي, دارمەك تاپپاي سابىلعان قيىن كەزدەردى حالىق ۇمى­تىپ كەتكەنى مە؟ قايتادان قاتاڭ شارا­لار ەنگىزۋ كەرەك پە؟ مىنە, وسى ماسەلە باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقا­ليەۆ­تىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كوروناۆيرۋسپەن كۇ­رەس جونىندەگى جەدەل شتاب وتىرىسىندا قى­زۋ تالقىلاندى.

شىنىندا دا قاۋىپتەنۋگە نەگىز بار. بەس گۋبەرنياسىمەن شەكتەسىپ جاتقان رەسەي فەدە­راتسياسىندا قازىر كۇن سايىن كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان ادام سانى 16 مىڭنان اسىپ بارادى ەكەن. ورال قالاسىنا تىكەلەي ۇشاق قاتىناسى بار گەرمانيا مەن تۇركيادا دا جاعداي ءماز ەمەس. 6 قازاننان بەرى وبلىس اۋماعىنا پتر-تەستسىز كىرگەن 679 ادامنىڭ 15-ىنەن كوروناۆيرۋس تابىلىپتى. بۇل رەتتە اكىم ساقتىق شارالارىن كۇشەيتۋ كەرەك ەكە­نىن باسا ايتتى.

ىندەت ىرگەگە كەلىپ تۇرسا دا حالقىمىز بايا­عى ادەتىنەن قاي­تا قويماعان. ورال قا­لا­­سىن­داعى مەيرام­حانا-كافەلەردە توي-توما­لاق جاسىرىن ءوتىپ جاتىر. شتاب وتىرىسىندا كارانتين تالاپتارىن بۇزىپ, كوپشىلىك جيىن وتكىزگەن مەيرامحانالار مەن كافەلەردىڭ ءتىزىمى جاريا بولدى. ماسەلەن, «Grand Zodiak» مەيرامحاناسى قازاننىڭ 2-ءسى مەن 18-ءى كۇنى جاسىرىن توي وتكىزىپ, كوزگە تۇسكەن. «البينا», Jaiyq Hall بانكەت زالدارى, Lemon, «ۆسترەچا» كا­فەلەرى, «يۋبيلەينىي», «جەرۇيىق», Gold Chaihana, «كاسپي», «ايزات» مەيرامحانالارى دا كارانتين تالاپ­تارىن بىرنەشە مارتە بۇزعان. كارانتين ءتارتىبىن تەكسەرەتىن مونيتورينگتىك توپتىڭ تىزىمىندە ورال قالاسىنداعى 50-گە جۋىق دەمالىس ورىن­دارىنىڭ اتاۋى بار.

ءبىر قىزىعى, تەكسەرۋشىلەر توبى مەن مەي­رامحانا يەلەرىنىڭ اراسىندا كادىمگىدەي مايدان ءجۇرىپ جاتقانداي. حالىق توي وتكىزگەندە جاريا بولىپ قالماۋ ءۇشىن تالاي قيتۇرقى ارەكەتكە, ءادىس-ايلاعا بارادى. تويعا بارعاندار كولىگىن ءار جەرگە جاسىرىپ قويادى نەمەسە تاكسيمەن بارادى. توي وتە­تىن زالداردىڭ تەرەزەسى تۇمشالانىپ, ەسىگى كىلت­كە جابىلادى. تەكسەرۋشىلەر كەلگەندە شىعا قاشاتىن قوسالقى ەسىك تە الدىن الا ويلاس­­تىرىلعان. ءتىپتى تەكسەرۋشىلەر كەلگەن­دە ەسىگىن اشپاي, پوليتسيانىڭ تالابىنا دا با­عىن­­­بايتىن مەيرامحانا يەلەرى از ەمەس ەكەن.

جيىن كەزىندە ءوڭىر باسشىسى وبلىس پروكۋرورى مەن پوليتسيا دەپارتامەنتى باسشىسىمەن كەڭەسىپ, مونيتورينگ توپ مۇشەلەرىنە قاجەت بولعان جاعدايدا جاسىرىن توي وتكىزىپ جاتقان مەيرامحانالاردىڭ ەسىگىن بۇزىپ كىرۋدى تاپسىردى.

جاقىندا عانا الەۋمەتتىك جەلىدە اق­جايىق اۋدانىنداعى اقجول اۋىلدىق وكرۋگى­نىڭ اكىمى ۇلىنىڭ تويىن ورال قالاسىنداعى مەيرامحانالاردىڭ بىرىندە ۇلان-اسىر تويلاپ جاتقانى تۋرالى اقپارات تاراعان بولاتىن. شتاب وتىرىسىندا بۇل ماسەلە دە ايتىلدى. عالي ەسقاليەۆ وبلىس اكىمى اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسىنە بۇل اقپارات بويىنشا قىزمەتتىك تەكسەرىس جۇرگىزۋدى تاپسىرعانىن ايتتى.

– قىزمەتتىك تەرگەۋ جاساڭىزدار. ەگەر بۇل وقيعا راستالسا, ونداي ادامعا مەملەكەتتىك قىز­مەتتە ورىن جوق. اۋىل اكىمى مە, اۋدان اكىمى مە, تالاپ بىردەي. ءوزى حالىققا ۇلگى بولۋ­دىڭ ورنىنا وسىنداي ارەكەت جاساپ جاتسا, بۇل مەملەكەتتىك ساياساتقا قايشى كەلەدى. ەگەر مەملەكەتتىك قىزمەتكەر وسىنى تۇسىن­بەسە, وندا قاراپايىم حالىقتان نە سۇراي­مىز؟ – دەدى ءوڭىر باسشىسى.

اكىمنىڭ ايتۋىنشا, كوروناۆيرۋس جۇقتىر­عان ناۋقاستى ەمدەۋ ءۇشىن ءبىر ادامعا ءبىر كۇندە 33 500 تەڭگە بيۋدجەت قارجىسى جۇمسالادى ەكەن. ءبىر ادامنىڭ ەمدەۋ كۋرسى كەمىندە 10 كۇنگە سوزىلادى. ودان كەيىن ناۋقاس ۇيدە ەمدەلەدى. مىنە, وسىنىڭ ءبارىن قوسقاندا ءبىر ادامدى سovid-19 ىندەتىنەن قۇتقارۋ ءۇشىن شا­مامەن 500 مىڭ تەڭگە كەتەدى. ع.ەسقاليەۆ وسىن­داي جاعدايدا كارانتين ءتارتىبىن بۇزۋ, ۆيرۋس­تىڭ تارالۋىنا جول بەرۋ مەملەكەتكە, قو­عامعا جاسالعان ۇلكەن زيانكەستىك دەپ سانايتىنىن جەتكىزدى.

ەلىمىزدە توتەنشە جاعداي جاريالانعالى بەرى باتىس قازاقستان وبلىسىندا كارانتين ءتارتىبى 2 813 مارتە بۇزىلعان ەكەن. شەكتەۋ شارالارى جەڭىلدەتىلگەن تامىز-قازان ايلارىندا 218 رەت ءتارتىپ بۇزۋشىلىق تىركەلگەن.

– سوڭعى كەزدە جيىلەپ كەتكەن جول-كولىك اپاتى مەن جاسىرىن توي وتكىزۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ساعات 23.00-دەن كەيىن كولىك قوزعالىسىنا تىيىم سالۋ قاجەتتىگىن ويلاستىرامىز, – دەيدى وبلىس اكىمى.

الەۋمەتتىك جەلىدە دە باتىسقازاق­ستان­دىقتارعا كوروناۆيرۋستان ساقتانۋ جايلى ۇندەۋ جولداعان ع.ەسقاليەۆ وڭىردەگى كاسىپ­ورىندار مەن شاعىن بيزنەس باسشىلارىنا دا ءوز قاراۋىنداعى ازاماتتاردى ساقتاندىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساۋدى سۇراپ وتىر.