باس قالاداعى كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى ماسەلە – كوپ جىلدان بەرى قۇرىلىسى تۇرالاپ قالعان تۇرعىن ۇيلەر. قانشاما قالا تۇرعىنى «ساقالدى» قۇرىلىسقا ۇرىنىپ, ارمانداعان باسپاناسىنا قول جەتكىزە الماي سارىلدى. سوڭعى ۋاقىتتا ءۇي الامىن دەپ سان سوعىپ قالعان ۇلەسكەرلەردىڭ ءۇمىتى اقتالىپ, تۇيتكىلدى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنى تارقاپ كەلە جاتىر. بيىلدىڭ وزىندە پروبلەمالى ءبىراز تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, مىڭداعان ەلوردالىق قونىس تويىن تويلاۋدا.
بيىل 8 مىڭ ۇلەسكەر باسپانالى بولادى
ۇلەستىك قۇرىلىس ماسەلەسى بويىنشا قالا تۇرعىندارى تالاي جىلدان بەرى تاباندى تۇردە تالاپ-تىلەگىن ايتىپ, ەلوردا اكىمدىگىنىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ ءجۇر. بۇل قوردالانعان ماسەلەنىڭ شەشىلۋى نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى بولىپ التاي كولگىنوۆ كەلگەلى ىلگەرىلەي باستادى. بىلتىردان بەرى قۇرىلىسى توقتاپ تۇرعان ۇلەسكەرلىك ۇيلەردىڭ جالپى سانى ناقتىلانىپ, ونىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ بەلسەندى ىسكە اسىرىلا باستادى. وتكەن جىلى ءدال وسىنداي پروبلەمالى 10 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, 2,5 مىڭ ۇلەسكەر باسپانالى بولدى. ەندى بۇل باعىتتاعى جۇمىس قارقىن الىپ, جىل سايىن پايدالانۋعا بەرىلەتىن ۇيلەردىڭ سانى ەسەلەنە بەرمەك. مىسالى, بيىلعى مەجە 8 مىڭ ۇلەسكەرى بار 20 تۇرعىن ءۇي كەشەنىن تولىققاندى تاپسىرۋ.
بۇل جوسپارلى جۇمىس تا بىرتىندەپ ورىندالىپ كەلەدى. مۇنى ءبىز كۇزگە قاراي ۇلەسكەرلەردىڭ بىرىنەن سوڭ ءبىرىن قۋانتىپ جاتقان اقجولتاي حابارلاردان اڭعارىپ وتىرمىز. سونداي جاقسى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – ۇزاق سالىنعان «التىن شاردىڭ» ءبىرىنشى بلوگى بويىنشا قۇرىلىستىڭ اياقتالۋى.
«بۇل قۇرىلىستىڭ اياقتالعانىن سارىلا كۇتىپ جۇرگەن ۇلەسكەرلەرمەن كەزدەستىم. «التىن شاردى» العاش كورگەن كەزدە قۇرىلىسى مۇلدە توقتاپ تۇرعان بولاتىن. «GLB» ءۇي̆ قۇرىلىسى كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسشىلار مەن كرەديتورلار الدىندا ميلليونداعان قارىزدارى بولدى. كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي̆ كەشەنى ءۇش بلوكتان تۇرادى. مۇنداعى جۇمىس قاي̆تا جاڭعىرتىلدى. مەملەكەت تاراپىنان قۇرىلىس كومبيناتى جۇمىسىنىڭ قاي̆تا جاندانۋىنا كومەك كورسەتىلدى. ءۇي̆دىڭ ءبىرىنشى بلوگىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, پاي̆دالانۋعا بەرىلدى. «التىن شار» ۇلەسكەرلەرىنە كىلتتەر بەرىلىپ, قۇجاتتار راسىمدەلە باستالدى. بۇل – شامامەن 200 وتباسى. وتباسىلاردىڭ ءبىر بولىگى كوپتەن كۇتكەن باسپاناعا كىرىپ ۇلگەردى. جىل سوڭىنا دەي̆ىن اتالعان تۇرعىن ءۇي̆دىڭ ەكىنشى بلوگىن اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سول كەزدە تاعى 200 ۇلەسكەردىڭ ماسەلەسى شەشىلەدى. ال ءۇشىنشى بلوكتاعى جۇمىستاردى كۇشەي̆تۋدى تاپسىردىم. ول جەردە 218 وتباسى پاتەرىن كۇتىپ وتىر. ۇي̆گە ۋاقىتشا كىرمە جولدار سالدىق, قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالعاننان كەي̆ىن اۋماقتى اباتتاندىرۋعا كىرىسەمىز», دەدى قالا باسشىسى.
سونىمەن قاتار قۇرىلىس كومبيناتى «باعىستان» تۇرعىن ءۇي كەشەن قۇرىلىسىنا دا جۇمىلدىرىلعان. ءۇي̆ قۇرىلىسى كومبيناتىنىڭ جۇمىسىن قاي̆تا جاڭعىرتۋ ساپاعا نۇقسان كەلتىرمەي̆, ۇي̆لەردى از ۋاقىتتا سالىپ شىعۋعا جانە شارشى مەتردىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«التىن شار», «باعىستان» سياقتى قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان نىسانداردىڭ قۇرىلىسىمەن اينالىساتىن «GLB» كومبيناتىنىڭ 600 ملن تەڭگەدەن اسا قارىزى بار. مەملەكەت قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە بۇل سوما وتەلىپ, بىرقاتار ماسەلە شەشىلدى. وسى شارالاردىڭ بارلىعى ۇلەسكەرلەردىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان.
نۇر-سۇلتان قالاسىندا قۇرىلىسى 8 جىلعا سوزىلعان تاعى ءبىر نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن قالدى. بۇل ۇلەسكەرلەردىڭ سابىرىن ابدەن سىناعان «جاعالاۋ-3» تۇرعىن ءۇي كەشەنى ەدى. بۇگىندە تۇرعىن ءۇيدىڭ 30-بلوگىندا قاسبەتتىك ارلەۋ جۇمىسى اياقتالىپ, اباتتاندىرۋ قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. تۇرعىن ءۇي كەشەنىن تۇراقتى ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنە قوسۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە.
«جاعالاۋ-3» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە ورنالاسقان 30-بلوكتا 600-دەن اسا الدانعان وتباسى بار. ەلوردا اكىمىنىڭ تۇرعىندارمەن بىرنەشە رەت كەزدەسۋى بارىسىندا كەزەڭ-كەزەڭىمەن قۇرىلىس كەستەسى ازىرلەندى. مۇندا شەشىلمەگەن ماسەلەلەر شاش ەتەكتەن ەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ءۇي ورتالىق سۋعا, جىلۋ مەن كارىزگە قوسىلدى, سونداي-اق ۋاقىتشا ەلەكتر جەلىسىمەن جابدىقتالدى.
اباتتاندىرۋ بويىنشا ۇلكەن اۋلادان بولەك فۋتبول جانە باسكەتبول الاڭى ورناتىلادى. جاقىن ارادا جۇمىسشىلار كىرەبەرىستەردىڭ ءىشىن ارلەۋگە كىرىسەدى. ليفتىلەردىڭ ءبىر بولىگى ورناتىلدى.
بۇعان قوسا اتالعان تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ 28 جانە 29-بلوگىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
مەملەكەت قولداۋىمەن تۇرالاعان قۇرىلىس جانداندى
2020-2025 جىلدارعا ارنالعان «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا استاناداعى اسا پروبلەمالى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا «ەلوردا قۇرىلىس كومپانياسى» جشس بەلسەندى اتسالىسىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى – «باسپانا كوكتال» كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي كەشەنى. بۇل كەشەن بىرنەشە جەر ۋچاسكەلەرىندە ورنالاسقان, 13 ۇيدەن تۇرادى. ولاردىڭ بىرەۋى عانا اياقتالدى. بەس جىل بۇرىن توقتاپ قالعان 12 ءۇي قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان نىسان رەتىندە تانىلدى. مۇندا شاتىردان سۋ كەتۋ, قاسبەتتىڭ, تەرەزەلەردىڭ, ەسىكتەردىڭ, ليفت شاحتالارىنىڭ بولماۋى, جارىق, جىلۋ, سۋ مەن كارىز جۇيەلەرىنىڭ ينجەنەرلىك جەلىلەرگە قوسىلماۋى سياقتى كۇردەلى ماسەلەلەر بولدى.
«ۇلەسكەرلەرمەن بىرنەشە رەت كەزدەسىپ, جوسپارلى قۇرىلىس كەستەسىن قۇردىق. بۇل ۇيدە 600-گە جۋىق وتباسى پاتەرلەرىن كۇتىپ ءجۇر. بۇرىنعى قۇرىلىسشى قانشاما قاباتتى زاڭسىز تۇردە سالىپ, ليفتىلەر ورناتپاعان. قۇرىلىس سالاسىنداعى قولدانىستاعى نورمالارعا سايكەس عيمارات 6 قاباتتان اسسا, مىندەتتى تۇردە ليفتىمەن قامتاماسىز ەتىلۋى ءتيىس. سونداي-اق ورتكە قارسى ەۆاكۋاتسيالىق باسپالداقتار بولعان جوق. وسىعان بايلانىستى ليفتىلەر مەن ەۆاكۋاتسيالىق باسپالداقتاردى ورناتۋ ءۇشىن بولىمدەردى بولشەكتەۋ قاجەت بولدى. بارلىق اتالعان قۇرىلىس جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. تۇرعىن ءۇي كەشەنىن ەلوردا قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ قاتىسۋىمەن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا سالىپ جاتىرمىز. قۇرىلىس قارقىنىن كۇشەيتىپ, ۇيلەردى جىل سوڭىنا دەيىن اياقتاۋدى تاپسىردىم. اۋماقتى اباتتاندىرۋ كوكتەمگە جوسپارلانعان», دەدى ا.كولگىنوۆ.
بيىل قالا كۇنى قارساڭىندا ەلوردا قۇرىلىس كومپانياسى 8 جىل بويى سالىنعان «ستوليچنىي-2» تۇرعىن ءۇي كەشەنىن پايدالانۋعا بەرىپ, 200-دەن اسا ۇلەسكەردىڭ ماسەلەسى شەشىلدى.
بۇل تۇرعىن ءۇيدىڭ ۇلەسكەرى جانار دۇيسەنوۆا ۋاقىت وتە كەلە باسپانادان ءۇمىتىن ۇزە باستاعانىن ايتتى. «كوپ جىل بويى ءوز پاتەرىمىزدى كۇتىپ, ءتىپتى ءۇمىتىمىز ءۇزىلدى. 8 جىل بويى بۇل ماسەلەمەن بارماعان جەرىمىز قالمادى. مىنە, 2020 جىل – ءبىز ءۇشىن ەرەكشە جىل بولدى. ءبىز ءوز پاتەرىمىزدى الدىق. قاتتى قۋانىپ ءجۇرمىز. ومىردە قۋانىشتى ساتتەر كوپ بولسىن», دەدى ۇلەسكەر.
تاعى ءبىر ماسەلە – «تەرريتوريا كومفورتا-1» تۇرعىن ءۇي كەشەنى. بۇل «ساقالدى» قۇرىلىستىڭ 15 جىلدان اسا تاريحى بار ەكەن. 2004 جىلدان بەرى سالىنىپ جاتقان «تەرريتوريا كومفورتا-1» كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي كەشەنى 6 بلوكتان تۇرادى. تەحنيكالىق تەكسەرىس عيمارات اپاتتى جاعدايدا ەكەنىن انىقتادى. تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن عيماراتتى بۇزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالعان جاعدايدىڭ وزىندە ۇي قۇلاپ قالاتىن ەدى. قازىر ورنىنا جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. 500-دەن اسا ادام ۇلەسكەر اتاندى.
«بۇل – پروبلەمالى نىسانداردىڭ ءبىرى. 2005 جىلدان باستاپ پاتەرلەردى ساتۋ باستالدى, سول ۋاقىتتان باستاپ ۇيلەر تۇر. قازىر ءۇيدى بۇزا باستادىق. سونىمەن قاتار قۇرىلىس جۇمىستارى دا باستالدى. جۇمىس قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. وسى ۇيدەن باسقا قازاقستاندا 2005 جىلدان بەرى تۇرعان بىردە-ءبىر قۇرىلىس جوق», دەدى «NAK Development» جشس ديرەكتورى سەرىك قاسەنبەكوۆ.
اتالعان تۇرعىن ءۇي دە ەلوردا قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا سالىنادى.
«15 جىل ىشىندە كوپ نارسە وزگەردى. وكىنىشكە قاراي, قازىر كەيبىر ۇلەسكەرلەر ارمانداعان ۇيىنە قولى جەتپەي, ومىردەن ءوتىپ كەتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا بالالارىمىز دا ءوسىپ كەتتى. ولاردىڭ ءوزى دە وتباسىن قۇرىپ ۇلگەردى. قازىر قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ قايتا جاندانعانىنا قۋانىشتىمىز. الداعى ۋاقىتتا ءوز پاتەرلەرىمىزگە بارامىز دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى ۇلەسكەر انارا سەركەباەۆا.
ۇلەسكەرلەرى وتە كوپ پروبلەمالى قۇرىلىس نىساندارىنىڭ ءبىرى – «شىعىس» تۇرعىن ءۇي̆ كەشەنى. بۇل تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ 2ا, 2ۆ, 3ا, 3ۆ نىساندارىندا قۇرىلىس جۇمىستارى قايتا جانداندى. وسى بلوكتارداعى ۇلەسكەرلەردىڭ سانى مىڭنان اسادى. الدانعان جىلجىمايتىن م ۇلىك ينۆەستورلارى وزدەرىنىڭ پاتەرلەرىن 2011 جىلدان بەرى كۇتىپ ءجۇر.
«قارجىلاندىرۋ بارلىق بلوكقا ءبولىندى. بارلىعىنىڭ سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەندى, قارجىلىق جانە تەحنيكالىق اۋديت جۇرگىزىلدى. ءبىرىنشى كەزەكتە ۇي̆لەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ياعني ءۇي̆دىڭ ىرگەتاسى جانە قاڭقاسى مىقتى, قابىرعاسى تەگىس بولۋى كەرەك. اتالعان ۇي̆دە ەكىنشى-ءۇشىنشى قاي̆تارا ساتىلعان دەرەكتەر بولدى. بۇگىندە مەردىگەر انىقتالىپ, ءبىراز جۇمىس جۇرگىزىلدى. مىسالى, 1ا جانە 1ۆ بلوكتارىندا قاسبەت جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ىشكى جۇمىستارى باستالدى, ليفت پەن تەرەزەلەر ورناتىلدى. 2ا جانە 2ب بلوكتارىندا ءۇي̆دىڭ قاڭقاسى كوتەرىلدى, توبەسى جابىلۋدا. 3ا جانە 3ۆ بلوكتارىندا دا قاڭقا جۇمىستارىن اياقتاۋ كەرەك بولعان, بىرتىندەپ ىشكى جاقتىڭ جۇمىستارى باستالىپ جاتىر. 4ا (1-كەزەك) بلوگىندا دا قۇرىلىس جۇمىستارى توقتامايدى», دەدى شاھار باسشىسى.
تۇرالاپ قالعان ۇلەستىك قۇرىلىس ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ءبىر جولى – ينۆەستورلار تارتۋ. بيىل ماڭگىلىك ەل كوشەسىنىڭ №29 جانە №30 قيىلىسىندا ورنالاسقان «حازار» («زاگرەب») تۇرعىن ءۇي كەشەنىنىڭ ينۆەستورى انىقتالدى. قازىرگى ۋاقىتتا ءۇي قارجىلاندىرىلدى, جەر ۋچاسكەسى راسىمدەلدى, نىساندا قۇرىلىس جۇمىستارى باستالدى.
سونداي-اق قۇرىلىسى ۇزاققا سوزىلعان «تاليسمان» تۇرعىن ءۇي كەشەنىندە (ە542 جانە ە567 كوشەلەرىنىڭ قيىلىسى) قۇرىلىس جۇمىستارى باستالدى.
الاياقتاردان اباي بولعان ءجون
ۇلەستىك قۇرىلىس ماسەلەسى بىرتىندەپ شەشىمىن تاۋىپ كەلە جاتىر. ەندى بۇدان بىلاي دا وسىنداي قىرسىققا تاپ بولىپ, تۇرعىندار وپىنىپ قالماۋى ءۇشىن سەنىمسىز قۇرىلىس كومپانيالارى انىقتالىپ, جۇمىسىنا تىيىم سالىنۋدا. ەلوردا اكىمدىگى قالا پروكۋراتۋراسىمەن بىرلەسىپ «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ تۋرالى» قولدانىستاعى زاڭناما تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزىپ جاتىر. 2018 جىلدان باستاپ بۇگىنگە دەيىن ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن زاڭسىز الىپ, تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى جوبالارىن جارنامالاۋدا زاڭدى بۇزعانى ءۇشىن 46 قۇرىلىس كومپانياسى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
قالا اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, جوسىقسىز قۇرىلىس سالۋشىلار زاڭسىز تۇردە ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن الىپ, پاتەر ساتىپ جاتىر. پروبلەمالىق نىساندار مەن الدانعان ۇلەسكەرلەردىڭ پايدا بولۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىمەن كۇماندى قۇرىلىس كومپانيالارىنا قاتىستى ىستەر پوليتسياعا جانە پروكۋراتۋراعا جىبەرىلدى.
تۇرعىنداردى ساقتاندىرۋ ءۇشىن اكىمدىكتىڭ رەسمي سايتىندا ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن الۋعا رۇقسات قۇجاتتارى جوق قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ ءتىزىمى جاريالاندى. بۇل ءتىزىم جاقىندا ەكى كۇماندى كومپانيامەن تولىقتى.
نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمدىگى «Astana Buildind» قۇرىلىس فيرماسى» جشس جانە «لەيا» قۇرىلىس كومپانيالارى توبى ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن تارتۋعا ءتيىستى رۇقساتسىز جىلجىمايتىن م ۇلىكتى وتكىزۋ بويىنشا جارنامالاۋدى جۇزەگە اسىرعانى انىقتالعانىن حابارلادى.
ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ءتيىستى رۇقساتسىز تارتقاندارعا اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسىنىڭ 320-بابى بويىنشا جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلگەن.
نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ قالالىق ورتا ساپاسى جانە باقىلاۋ باسقارماسى تاراپىنان جىل باسىنان بەرى پاتەرلەردى زاڭسىز ساتقانى ءۇشىن استانالىق قۇرىلىسشىلارعا قاتىستى 16 اكىمشىلىك ءىس قوزعالعان.
باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرلان بەرداليننىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس كومپانيالارى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ قۇرىلىسىنا ۇلەسكەرلەردىڭ اقشاسىن زاڭسىز تارتىپ, سونداي-اق زاڭعا قايشى سالىنىپ بىتپەگەن ۇيلەردەگى پاتەرلەردى ساتقان. باسقارما 3 قۇرىلىس سالۋشىعا قاتىستى تالاپ-ارىزداردى سوتقا جولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە «شانگ حي گرۋپپ» جشس, «ExpoNewLife» تك, «Roztal» جشس, «Family Park» تك, «Mainstreet» جشس جانە «پارۋس» تك پاتەرلەرى زاڭسىز ساتىلعانىن انىقتادى. بۇگىندە جوعارىدا اتالعان كومپانيالارعا قاتىستى ەكونوميكالىق تەرگەۋ دەپارتامەنتى قىلمىستىق كودەكستىڭ 214-بابىنىڭ 1-ءبولىمى (زاڭسىز كاسىپكەرلىك قىزمەت) بويىنشا ءىس قوزعاعان. قاجەتتى تەرگەۋ شارالارى جۇرگىزىلۋدە.