جاھاندا جاڭعىرعان تۇركىستان

2018 جىلى 19 ماۋسىمدا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇركىستان وبلىسىن قۇرۋ تۋ­رالى جارلىققا قول قويدى. وبلىس ورتالىعى ەتىپ تۇركىستان قالاسىن بەكىتتى. بۇگىندە تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاريحي باستاماسىن جالعاستىرۋدى قولعا العان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى تۇركىستاندى دامىتۋ ماقساتىندا ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اكىم­دىككە جۇيەلى تاپسىرما بەرىپ, تىكەلەي ءوزى قاداعالاپ كەلەدى. تۇركىستاندى تۇ­لە­تىپ, وركەندەتۋ ماسەلەسى ءاردايىم تۇڭ­عىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ نازارىندا. ەجەل­گى تۇركىcتاننىڭ جاڭعىرۋى جانە جا­ڭا­رۋى دامۋ جولىمىزدىڭ دۇرىستىعىن كور­سەتەدى. «پرەزيدەنت رەتىندە العاشقى ساپارىمنىڭ تۇركىستاننان باستالعانى مەن ءۇشىن اسا ماڭىزدى», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

ۇكىمەت دەڭگەيىندە تۇركىستان قالاسىن دا­مىتۋعا جانە وبلىستىڭ كەلەشەگىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ارنايى زاڭ مەن 5 قاۋلى قابىلداندى. ەسكى دە جاڭا وبلىستى دامىتۋدىڭ «2024 جىلعا دەيىنگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق باس جوسپارىنا» سايكەس 5 جىلعا ارناپ 1 ترلن 236 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

تۇركىستان وبلىسىنىڭ قۇرىلۋى قازاقستاننىڭ مۇددەسى ءۇشىن عانا ەمەس, تۇتاس ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن اسا پايدالى. ءىرى وندىرىستىك نىساندار مەن ءبىلىم بەرۋ كەشەندەرى وسى وبلىستا شوعىرلانعانى ءمالىم. 1991 جىلى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن تۇر­كىستاندا قازاق-تۇرىك حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتى قۇرىلدى. وعان ياcاۋي ەسىمى تەگىن بەرىلگەن جوق. قازىر مۇندا باسەكەگە قابىلەتتى ستۋدەنتتەر, ونىڭ ىشىن­­دە شەتەلدىكتەر دە ءبىلىم الىپ جاتىر. وقۋ ورنى ۇلتتىق, حالىقارالىق رەيتينگتە جەتەك­شى ورىندا.

تۇركىستاننىڭ ءدىني, مادەني ورتالىق بولۋمەن بىرگە, ايماقتىق بيزنەستىڭ دامۋىنا, ءومىر دەڭگەيى ساپاسىنىڭ وسۋىنە تيگىزگەن ىقپالى دا از ەمەس. سوسىن ءبىر ايتا كەتەر جايت – تۇركىستان ءتۋريزمىنىڭ الەۋەتى ءالى الدا. بۇگىندە مۇندا تۋريزم كلاستەرىن قالىپتاستىرۋعا شەتەلدىك ميللياردتاعان قارجى سالىنىپ جاتادى. ءيا, تۇركىستان – دايىن تۋريزم ورداسى. ول «جىبەك جولىنىڭ», «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» تاسجولىنىڭ بويىندا تۇر. قالىپتاسقان قاتىناس جۇيەسى بار. سوندىقتان تۇركىستانعا جەتكىلىكتى, ءتيىمدى مەنەدجمەنت جۇيەسى مەن قولايلى ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ كەرەك. ەكونوميكا جاقسارسا, حالىقتىڭ دەموگرافيالىق ءوسىمى ارتادى, تۇرمىسى ارتادى. دەمەك, بۇل قازاق قوعامى ءۇشىن – ەكونوميكالىق, ساياسي, رۋحاني ءۇش جاقتى پايداسى بار باستاما.

تۇركىستان وبلىسىنىڭ وزىنە كەلسەك, ستراتەگيالىق شەشىمدى قاجەت ەتەتىن ماسەلە ءالى دە بار. ايماقتىڭ 80 پايىزى دوتاتسيادا وتىرعاندىقتان, ەڭ تومەنگى اتاۋلى تابىسقا يە ازاماتتاردىڭ ۇلەسى كوپ. ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان حالىقتىڭ ەڭ جوعارى ۇلەسى 46 پايىزدان اسادى. سونىمەن قاتار بۇل كورسەتكىش كەم دەگەندە سوڭعى بەس جىلدا جاقسى جاققا وزگەرگەن جوق. بۇل پروبلەما ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى كەمشىلىكتەر جانە تابىستى جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ شەكتەلۋىنە بايلانىستى. سوندىقتان جاستاردىڭ كوبى نۇر-سۇلتان, الماتى جانە وزگە قالالارعا جۇمىس ىزدەپ كەتەدى. ەندى بۇل ماسەلە بىرتىندەپ شەشىمىن تابادى دەپ ويلايمىز. اۋىلدىق جەرلەردىڭ 27 پايىزى اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىل­مە­گەن. وسى جاعىن باسشىلىق ەسكەرۋى كەرەك.

تۇركىستان قالاسى ەجەلگى تۇركىلىك نەگىزىن جاڭا زامان اياسىندا جوعالتپاي, ناعىز ۇلتتىق ءمانىن ساقتاپ, ءتولتۋما مازمۇنىن جاڭعىرتىپ كەلەدى. وبلىس كولەمىندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار كوپ. باستىسى, حالىقتىڭ ءوزى قيىن كەزەڭ­دە ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعا­رىپ, وڭىرگە ءتان ۇيىمشىلدىعى مەن ەڭ­بەك­قورلىعىن كورسەتتى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا تۇركىستان ايماعى قارقىندى دامۋعا كوشەدى. ياعني شىمكەنت قالاسى­مەن تابيعي باسەكەگە ءتۇسىپ, ادامي كاپيتالىن دا, جالپى دامۋدى دا ورلەتە الادى. ەلباسى تۇركىستان وبلىسىن قۇرۋدى جوسپارلاپ, پارمەن بەرگەندە العاش ين­فراقۇرىلىم جاساپ, قۇرىلىستى دەرەۋ باستايتىنىن ايتقان-دى. مۇنان كەيىن حالىق شوعىرلانا تۇسەدى. مەكتەپتەر سالىنادى. الەۋمەتتىك نىساندار كوبەيەدى. ونىڭ ءبارى دامۋعا جاڭا قۋات بەرەدى. قازىرگى كەزدە بۇل جۇمىستار كەزەڭ-كەزەڭ­مەن ىسكە اسىپ كەلەدى.

سوڭعى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بۇگىندە رۋحاني قالاعا زيارات ەتۋشىلەر سانى جىلىنا 1 ملن-نان اسقان. ونىڭ 160 مىڭى – شەتەلدىكتەر. بولاشاقتا بۇل كورسەت­كىش ەسەلەپ ارتادى. سەبەبى تۋريستىك الەۋەت­تى تولىق جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «تۇر­كىستان حالىقارالىق اۋەجايى» سوعى­لىپ, تۇركىستان-شىمكەنت, تۇركىس­تان-تاشكەنت جۇردەك پويىزدارىن جۇرگى­زۋ قولعا الىندى. جاقىن شەتەلدەرمەن تۋريستىك بايلانىستى نىعايتۋ ءۇشىن حا­لىق­ارالىق اۆتوۆوكزال قۇرىلىسىن باس­تاۋ قاراستىرىلعان.

تۇركىستان قالاسى وبلىس ورتالىعى رەتىندە دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا قادام باستى. كونە شاھار شىنايى تۇلەدى. تاريح ءۇشىن اسا قىسقا عانا ۋاقىت ىشىندە تۇركىستاندا ادام قىزىعارلىق ىستەر ات­قارىلىپ جاتىر.

قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ قار­سى بەتىندەگى 12,3 گەكتار جەر اۋماعىنا تۇركسوي ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ مادەني وشاقتارى مەن سول ەلدەردىڭ تاريحىن سيپاتتايتىن نىساندار بوي تۇزەمەك. ياساۋي كەسەنەسىنىڭ 88,7 گەكتار اۋماعىندا بەكىنىس قورعانى مەن اربات, ونىڭ بويىنداعى عيماراتتار تولىق جاڭ­عىر­تىلماق.

اۋەلى قالانىڭ باس جوسپارىنا حا­لىق­ارالىق بايقاۋ جاريالاندى. ين­ۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيستر­لىگىنىڭ بولجاۋىنشا, جاڭا باس جوسپار 2 كەزەڭ بويىنشا جۇزەگە اسادى.

ءبىرىنشىسى, تۇركى الەمىنىڭ مادەني رۋحاني ورتالىعى جانە تۇركىستان وبلى­سىنىڭ ورتالىعى رەتىندەگى تۇركىس­تان قالاسىنىڭ باس جوسپارى تۇجى­رىم­داماسى. نۇر-سۇل­تاندى سالۋ تاجى­ريبەسى ەسكەرىلىپ, كەشەندى جۇمىسقا «استانا باس جوسپارىن» تارتۋ نەمەسە ونىڭ تۇركىستان قالاسىندا فيليالىن اشۋ ايقىندالدى.

ەكىنشىسى, 2050 جىلعا دەيىنگى تۇجى­رىمدامانى ەسكەرىپ, قالانى دامىتۋدىڭ ەگجەي-تەگجەيلى ۇسىنىستارى قامتىلعان باس جوسپار باعىتى. باس جوسپاردى ءساتتى ازىرلەۋ ءۇشىن وبلىس ورتالىعى رەتىندە تۇركىستان قالاسىن دامىتۋدىڭ جول كار­تاسى ازىرلەنىپ, بارلىق مۇددەلى مەم­لەكەتتىك ۇيىمدار بەلسەندى تارتىلادى.

تۇركىستان قالاسى اۋماعىندا كاسىپ­كەرلەردى, ونىڭ ىشىندە بيزنەسكە ەندى ارالاسقان جاستاردى ىنتالاندىرۋ ءىسى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتىر. وسى باعىتتا كا­سىپ­تى دامىتۋعا ەرەكشە دەن قويىپ, مەم­لەكەت جەڭىلدىكتەرىن پايدالانۋ ماقساتىندا وڭتايلى جوبالار جۇزەگە اسادى. وتكەن جىلى تۇركىستاندا العاش رەت جاس كاسىپكەرلەردى قولداۋ ماقساتىندا «Damdi Turkistan» تاعامدار فەستيۆالى, بالالار بيزنەس جارمەڭكەسى سەكىلدى جاڭا جوبالار قولعا الىندى. سونداي-اق جاستاردىڭ بويىنداعى قابىلەتىن ۇشتاي تۇسەتىن جوبالار قاتارى دا از ەمەس. «پاتەرجاي», «شابىت» كەشتەرى ونەر­پاز جاستارعا كەڭ مۇمكىندىك اشقان. سالاماتتى ءومىر سالتىن ورىستەتەتىن «Turkistan bike» جوباسى ىسكە استى.

وتكەن جىلى اتقارىلعان جۇمىستارعا ەسەپ بەرگەن قالا اكىمى ءراشيد ايۋپوۆ قالانى حالىقارالىق دەڭگەيدە دامىتىپ, شاھاردىڭ رۋحاني نەگىزىن ساقتاي وتىرىپ, زامان تالابىنا ساي جاڭالىقتارمەن ۇشتاستىرۋعا باسىمدىق بەرەتىنىن ما­لىمدەدى. اكىم الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى حالىقتىڭ كوكەيىندەگى ساۋالدارعا نازار اۋدارىپ, بايلانىس ورناتۋى كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى.

تۇركىستاننىڭ وبلىس رەتىندە دامۋى تىزگىندى ەلباسى سەنىپ تاپسىرعان اكىم ومىرزاق شوكەەۆ تۇلعاسىمەن, ىسكەر­لىگىمەن بايلانىستى. ونىڭ عالامات ءىسى تالاي وبلىستى, قالانى, مينيسترلىكتى باسقارعانىنان بايقالدى. ناقتى جۇمىس­تىڭ ادامى. وسىدان 20 جىل بۇرىن جۇبايىم, اكادەميك سەرىك قيراباەۆپەن قوستانايعا ءىسساپارلاپ باردىق. سول كەزدە ءو.شوكەەۆ وسىندا وبلىس اكىمى ەدى. العىرلىعىن, جەرگىلىكتى حالىقپەن ەتەنە جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانىن كوردىك. وڭتۇستىكتەن كەلگەن لايىقتى كوشتەن ەلدىڭ تىنىسى اشىلعانىن بايقادىق. بۇل ەل مەن ەلدى جالعاستىرۋ, ءوندىرىس پەن اۋىل شارۋاشىلىعىن قاتار دامىتۋ جولى ەدى. سوندا ومىرزاق ەستاي ۇلى مۇنداعى ءوندىرىس ورىندارىنا نامىستى, ەلشىل مامانداردى تارتا الدى.

دەي تۇرعانمەن تۇركىستاندى تۇلەتۋگە بايلانىستى ەلباسى تاپسىرماسى مەن پرەزيدەنت پارمەنىنىڭ ءجونى بولەك. اكىم الدىنا ايقىن ماقسات قويىپ, كونە شاھاردى تاۋەلسىزدىك تالابىمەن ءداستۇرلى قولونەرشىلىك پەن زاماناۋي كاسىپكەرلىكتى ۇيلەستىرە دامىتا ءبىلدى. ومىرزاق ەستاي ۇلىنىڭ ويىنشا, توعىز جولدىڭ تورابىنا ورنالاسقان قالا ءىرى ساۋدا, ونەركاسىپ, ءوندىرىس, عىلىم, ءبىلىم وشاعى رەتىندە وركەندەۋى ءتيىس. قوجا احمەت ياساۋي – رۋحاني تۇلعا, سوندىقتان مۇندا الەمدىك دەڭگەيدەگى مادەني شارالاردى ۇيىمداستىرۋ قاجەت. ەلدىڭ كۇندەلىكتى تىرشىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ, گاز, ەلەكتر جۇيەسىن, جاسىل بەلدەۋدى تۇ­تاس­تاندىرا بەرۋ كەرەك.

بۇل ورايداعى جوسپار اۋقىمدى. ءبىرىنشى باعىت – اگروقۇرىلىمداردى ىرىلەندىرە وتىرىپ, زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ. ەكىنشى باعىت – كووپەراتيۆتەرگە بىرىكپەيتىن 2-3 گەكتار جەرى بار اگروقۇرىلىمدار ءۇشىن ءبىر القاپتان جىلىنا 2-3 ءونىم الۋ جوباسىن ەنگىزۋ. ءۇشىنشى باعىت – جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ اۋلاسىنا تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ارقىلى ەرتە پىسەتىن كوكونىس, كارتوپ, باقشا ونىمدەرىن ءوندىرۋ. بۇل باعىتتار بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ العاشقى ناتيجەسى دە كورىندى.

تۇركىستاننىڭ يدەولوگيالىق باعى­تى جونىندەگى ۇستانىمدا ايقىن. بىرىن­شىدەن, قالاعا كەلگەن ءار ادام قازاق مەم­لەكەتىنىڭ كۇللى باسىنان وتكەن تاريحي وقيعالاردان ماعلۇمات الاتىنداي بولۋى كەرەك. ەكىنشىدەن, قالانى قولونەر ورتالىعى رەتىندە دامىتۋ. الداعى ۋا­قىتتا ۇلتىمىزدىڭ ۇمىت قالعان قول­ونەرى مەن زەرگەرلىك ونەرىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتارى مەن كاسىپ تۇرلەرىن جانداندىرىپ, كاسىپورىندار اشىلماق. ۇشىنشىدەن, تۇركىستان وركەنيەت, ساۋدا, ءوندىرىس, تۋريزم ورتالىعى رەتىندە كەشەندى دامىتۋدىڭ تەتىكتەرى دايىندالادى. تورتىنشىدەن, «قوجا احمەت ياساۋي – رۋحاني تۇلعا» باعىتى بويىنشا تۇركىستاندا رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءىس-شارالار قولعا الىنباق.

تۇركىستان – تۇركى الەمىنىڭ ەڭ ءىرى زيا­رات ەتەتىن ورتالىعى. بۇل – ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى ءارى ەسكى, ءارى جاسامپاز قالا.

شاھاردى دامىتۋداعى نەگىزگى با­عىت – تۋريزم. بۇل ماقساتتا الدىمەن جادى­گەر قالانى حالىققا ناسيحات­تاۋ ماڭىزدى. وسى رەتتە وتكەن جىلى تۇر­كىستان دۇنيەجۇزىلىك «بىرىككەن قالا­لار جانە جەرگىلىكتى بيلىك» ۇيىمىنا مۇشە بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. سونىڭ ارقاسىندا تاريحي شاھار 100-دەن اسا ەلدە تانىستىرىلىپ, جارنامالاردا كورسەتىلدى.

تۇركىستاننىڭ باستى نىشانى دا جاڭا كەلبەتكە ەندى. لوگوتيپ مازمۇنى «ماڭگىلىك ەلدىڭ دارا جولىنا» نەگىز­دەل­گەن. بۇل ءاربىر ورىن-مەكەمەدە, كادە­سىيلاردا بەينەلەندى.

قالانى تابيعي وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ, اتاپ ايتساق, گازبەن قامتۋ تولىق اياق­تالۋعا جاقىن. قالا اكىمدىگى وبلىس باس­شىلىعىنىڭ تاپسىرماسىن ءوز مەجەسىندە ورىنداۋدى كوزدەپ وتىر. وعان تولىقتاي نەگىز بار.

قازىر تۇركىستان قالاسىنىڭ بارلىق اۋماعىندا قۇرىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. ينفراقۇرىلىم جاڭارىپ, جول توسەلىپ, كوشە بويىنداعى ارىقتار قال­پىنا كەلتىرىلدى. كورىنىسى كوزدى اربايتىن عيماراتتار بوي كوتەردى.

جوباعا سايكەس تۇركىستاندا 170-تەي جاڭا نىسان سالۋ جوسپارلانعان. 30-دان استام ءىرى نىساننىڭ قۇرىلىسى 2018 جى­لى باستالعان. ەلباسى تاپسىرماسىمەن ءاربىر وبلىس پەن ءىرى ءۇش مەگاپوليس تۇركىستانعا ءبىر-ءبىر نىساننان تارتۋ ەتىپ جاتىر.

2019 جىلى 12 نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. ولار: وبلىس اكىمدىگى عيما­راتى (تۇركىستان وبلىسى), «نۇر-سۇل­تان» الاڭى (نۇر-سۇلتان) قالاسى, مەديا­ورتالىق (الماتى قالاسى), وليمپيادا رەزەرۆى سپورت مەكتەبى (سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسى), مۋزىكالىق مەكتەپ (باتىس قازاقستان وبلىسى), حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى (پاۆلودار), شىعىس مونشاسى (قىزىلوردا), قابىلداۋ ورتالىعى (جامبىل وبلىسى), مۋزىكالىق سۋبۇرقاق (شىعىس قازاقستان وبلىسى), امفيتەاتر (ماڭعىستاۋ), نەكە سارايى (قوستاناي), «تۇركىستان» اۆتوبەكەتى (جەكە ينۆەستور).

ال بيىل 70 نىسان پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس. ناتيجەسىندە 6 300 وتباسى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلىپ, 3 604 جەكە جەر ۋچاسكەلەرىنە ينفراقۇرىلىم جۇيەلەرى جۇرگىزىلمەك.

2020 جىلى «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن 158 نىساننىڭ قۇرىلىسىنا 36,6 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ونىڭ ىشىندە 40 ارەندالىق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, 30 ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم نىسانى, 88 كرەديتتىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل – تالاي وتباسى باسپاناعا يە بولادى دەگەن ءسوز.

تۇركىستان وبلىسى مەن قالاسىنىنىڭ قۇرىلىس نىساندارى ءوڭىر باسشىسىنىڭ ومىرزاق شوكەەۆتىڭ تىكەلەي قادا­عالاۋىندا. ەلباسى اماناتتاعان جاۋاپ­كەرشىلىكتى پرەزيدەنت پەن ۇكىمەت باسشىسى دا تەرەڭ ءتۇسىنىپ, ساتىمەن باقىلاپ وتىر. كوروناۆيرۋس ىندەتى كەزەڭىندە سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ, عيماراتتاردىڭ قۇرىلىسىن توقتاتپاۋ – ورتاق ەلدىك ءىس بولىپ تۇر.

بيىل پايدالانۋعا بەرىلگەن اسا ماڭىز­دى نىسانداردىڭ ىشىندە حالىقارالىق اۋەجاي, دراما تەاتر, ساياباق, «Hampton by HiltonTurkestan», «Rixos», «نۇر اسپان» قوناقۇيلەرى, وبلىستىق باسقارمالار عيماراتى, اۋماقتىق دەپارتامەنتتەر ءۇيى, كونگرەسس ورتالىعى, ۋەفا جۇيەسىندەگى ستاديون, جابىق باسسەيندى سپورت كەشەنى, وقۋشىلار سارايى, عىلىمي-امبەباپ كىتاپ­حانا, « ۇلى دالا ەلى» ورتالىعى, تسيفرلى كەڭسە وتانىمىزدىڭ مەرەيىن ءوسىردى. مۇنىڭ ءبارى – تۇركىستاندى تۇركى الەمىنىڭ مادەني-رۋحاني ورتالىعىنا اينالدىرۋ باعىتىنداعى ناقتى قادامدار.

ءبىر كەزدە قازاق حاندىعىنىڭ استاناسى بولعان تۇركىستاندى قايتا جاڭعىرتۋ – تاريح الدىنداعى ادىلەتتىلىك. بۇل – جاھاندىق جاڭالىق. وسى رەتتە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كورەگەن شە­شىمىن – تاريحي بەتبۇرىس دەۋگە تولىق نەگىز بار. ەلباسى 1992 جىلى: «بۇدان بىلاي تۇركى حالىقتارى باسشىلارىمەن كيەلى تۇركىستاندا كەزدەسىپ تۇراتىن بولامىز» دەگەنى ەسىمىزدە. ۇلى دالا تاريحى مەن بۇگىندى, ازيا مەن ەۋروپانى, ەۋرازيا ءوڭىرى مەن الەمدى جالعاستىرىپ جاتقان شۇعىلالى شاھاردىڭ بولاشاعى جارقىن دەپ ويلايمىز.

ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت تو­قاەۆ­تىڭ پرەزيدەنت رەتىندەگى العاشقى جۇمىس ساپارىن تۇركىستاننان باستاۋىن­دا دا ۇلكەن ءمان بار. سوندا مەملەكەت باسشىسى: «تۇركىستان – مەملەكەتىمىزدىڭ التىن بەسىگى. ەجەلگى تۇركىستاننىڭ جاڭ­عىرۋى مەن جاڭارۋى دامۋ جولىمىزدىڭ دۇرىستىعىن كورسەتەدى» دەگەن ەدى.

تاريحي تۇلعالاردى بەسىگىندە بولەگەن تۇركىستاننىڭ باعى تايماسىن, بايان­دى بۇگىنى مەن كەلەشەگى ۇزاعىنان ءسۇيىن­دىرسىن.

ءاليا بەيسەنوۆا,

ۇعا اكادەميگى, اباي اتىنداعى قازۇپۋ ەكولوگيا-گەوگرافيا زەرتحاناسىنىڭ جەتەكشىسى