• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 16 قاراشا, 2013

داۋلەت تۇرلىحانوۆ: «دۇنيەدەگى ەڭ جاقسى قاسيەتتەر ءوز حالقىمنىڭ بويىنان تابىلسا دەيمىن»

1340 رەت
كورسەتىلدى

ەر جاسى ەلۋدىڭ بەلەسىنە ەندى عانا شىققان داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ ومىردەگى, سپورتتاعى جولىن قىران سامعاۋىنا بالاساق بەك جاراسار ەدى. حالقىمىزدىڭ ايماڭداي ۇلى حح عاسىردا قاتارىنان ءۇش وليمپيادادا ولجا سالعان جالعىز قازاق سپورتشىسى. گرەك-ريم كۇرەسىنەن جەتى جىل بويى ەشكىمدى بەت قاراتپاي جەڭىپ, قاتارىنان جەتى رەت كسرو چەمپيونى اتاعىن قانجىعاسىنا بايلاعان ءباھادۇر بالۋان. ون جىلدان استام كەڭەس وداعى سياقتى ۇلان-بايتاق ەلدىڭ قۇراماسىندا بولۋى ناعىز قاجىمۇقان اتاسىنا تارتىپ تۋعان تارلاندىعىن تانىتار-دى. ونىمەن قويماي الەم چەمپيونى, بىرنەشە دۇركىن ەۋروپا چەمپيونى, ەكى مارتە الەم كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى, ازيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى, ءۇش دۇركىن ازيا چەمپيونى بولعان ساڭلاق سايىپقىران.

داۋلەتتىڭ قايراتكەرلىك قيالارىنداعى سامعاۋى دا استە ءپاس ەمەس. پەشەنەسىنە ءتورت مارتە پارلامەنت دەپۋتاتى بولۋ جازىلىپتى. داۋلەت تۇرلىحانوۆ سپورت سالاسىن باسقارعان جىلداردىڭ ماۋەلى جەمىستەرىن ءالى دە تەرىپ جەپ كەلەمىز دەسەك, ول دا ارتىق ايتقاندىق بولماس.

داۋلەت جاي ومىردە دە جومارت جۇرەكتى جايساڭ ازامات. جانى ءسۇيىپ اينالىسقان كاسىبى, سوعان وراي اللانىڭ بەرگەن ادال ءناسىبى بار.

ەر جاسى ەلۋدىڭ بەلەسىنە ەندى عانا شىققان داۋلەت تۇرلىحانوۆتىڭ ومىردەگى, سپورتتاعى جولىن قىران سامعاۋىنا بالاساق بەك جاراسار ەدى. حالقىمىزدىڭ ايماڭداي ۇلى حح عاسىردا قاتارىنان ءۇش وليمپيادادا ولجا سالعان جالعىز قازاق سپورتشىسى. گرەك-ريم كۇرەسىنەن جەتى جىل بويى ەشكىمدى بەت قاراتپاي جەڭىپ, قاتارىنان جەتى رەت كسرو چەمپيونى اتاعىن قانجىعاسىنا بايلاعان ءباھادۇر بالۋان. ون جىلدان استام كەڭەس وداعى سياقتى ۇلان-بايتاق ەلدىڭ قۇراماسىندا بولۋى ناعىز قاجىمۇقان اتاسىنا تارتىپ تۋعان تارلاندىعىن تانىتار-دى. ونىمەن قويماي الەم چەمپيونى, بىرنەشە دۇركىن ەۋروپا چەمپيونى, ەكى مارتە الەم كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى, ازيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى, ءۇش دۇركىن ازيا چەمپيونى بولعان ساڭلاق سايىپقىران.

داۋلەتتىڭ قايراتكەرلىك قيالارىنداعى سامعاۋى دا استە ءپاس ەمەس. پەشەنەسىنە ءتورت مارتە پارلامەنت دەپۋتاتى بولۋ جازىلىپتى. داۋلەت تۇرلىحانوۆ سپورت سالاسىن باسقارعان جىلداردىڭ ماۋەلى جەمىستەرىن ءالى دە تەرىپ جەپ كەلەمىز دەسەك, ول دا ارتىق ايتقاندىق بولماس.

داۋلەت جاي ومىردە دە جومارت جۇرەكتى جايساڭ ازامات. جانى ءسۇيىپ اينالىسقان كاسىبى, سوعان وراي اللانىڭ بەرگەن ادال ءناسىبى بار.

– داۋلەت, جالپى, ءومىردىڭ ءوزى كۇرەس قوي. ال قازاقتىڭ ماق­تانىشىنا اينالعان وزىڭىزدەي بالۋاننىڭ ءومىرى بۇتىندەي سو­عان ارنالادى دەسەك تە بولار. وسى ءومىر-كۇرەستىڭ العاشقى قادام­دارى قالاي باستالىپ ەدى؟

– وسىلاي دەگەندە كوز الدى­ما سەمەي ءوڭىرى, جارما اۋدانى, گەورگيەۆكا سەلوسىندا وتكەن بالالىق شاعىم ورالادى. ۇستازدار وتباسى. اكەم بولات تۇرلىحان ۇلى دەنەشىنىقتىرۋدان, انام ءمارزيا ايتبايقىزى فيزيكا-ماتەماتيكا پانىنەن ساباق بەرەدى. وتباسىندا سەگىز ۇل, ەكى قىز بولدىق. قىستىڭ كۇنى ساباق 8-دە باستالاتىن بولسا, ءبىز ودان دا ەرتە تۇرىپ, مالدى جايلاپ, سۋىن, جەم-ءشوبىن بەرىپ, سونان كەيىن عانا مەكتەپكە باراتىنبىز.

اكەم ەركىن كۇرەستەن سەكتسيا جۇرگىزەتىن. ءسويتىپ, مەن دە ەركىن كۇرەسكە باردىم, كىشكەنتاي بولسام دا ۇلكەن سىنىپتىڭ بالالارىمەن تايتالاساتىن ەدىم. كەيىن ەسەيە كەلە, التىنشى سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە اكەم مەنى الماتىداعى قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق سپورت مەكتەبىنە اپارماقشى بولدى. سول كەزدە انامنىڭ: «بولات پەن ءمارزيا 10 بالاسىن اسىراي الماي ينتەرناتقا بەرىپتى دەپ ەل ءسوز قىلادى», دەپ قارسىلىق بىلدىرگەنى دە ەسىمدە. بىراق اكەم تامىز ايىندا الماتىداعى تيميريازەۆ كوشەسىندە ورنالاسقان مەكتەپ-ينتەرناتقا الىپ كەلدى. ول جەردە ەركىن كۇرەس جوق ەكەن. ءارى كەشىگىپ كەلىپپىز. سول ارادا كاساەۆ مارات دەگەن جاس مامانعا كەزدەسىپ قالىپ, اكەم سويلەسىپ, سوسىن بىردەن سونىڭ كابينەتىندە ەمتيحاندى وتكىزىپ جىبەردى دە, مەنى كلاسسيكالىق كۇرەسكە قابىلداتتى. ساباقتىڭ باستالۋىنا 3-4 كۇن قالعان. اكەم: «ال جاقسى. وسىندا قال ەندى», دەپ مەنى تاستاپ كەتتى. بۇل 1976 جىل بولاتىن, مەن سوندا التىنشى سىنىپتى جاڭا بىتىرگەن وقۋشى ەدىم.

– بالاسىز عوي. دەگەنمەن دە, جاڭا ومىرگە تەز كوندىگىپ, ۇيرەن­گەن شىعارسىز؟

– ارينە. بۇرىننان وسىندا وقيتىن وقۋشىلار كەلە باستادى. مەكتەپ قابىرعاسىنداعى وقۋىم باستالىپ كەتتى. 3 جىل وقىپ, سول جىلدارى مەكتەپ وقۋشىلارى اراسىنداعى كسرو چەمپيوناتىندا جۇلدەگەر بولدىم, 2 رەت ەلدىڭ سپورت مەكتەپتەرى اراسىنداعى جارىستاردا ۇتتىم, بۇكىلوداقتىق جارىستاردا جۇلدە يەلەندىم. ونىنشى سىنىپتا ەرەسەكتەر اراسىندا «دينامو» سپورت قوعامىنىڭ دا جارىسىن ۇتىپ, سپورت شەبەرى اتاندىم.

ۇنەمى جارىستاردا جۇرگەندە وقۋ باعدارلاماسىنان قالىپ قوياسىڭ. ءوز بەتىڭشە دايىندالعانمەن, ول ءبارىبىر مۇعالىم تۇسىندىرگەندەي بولمايدى. سول كەزدە ۇستازداردىڭ ءوز بالاسىنا قاراعانداي ۇلكەن تۇسىنىستىكپەن قاراعانىن ەش ۇمىتپايمىن. 3-ءتىڭ ورنىنا 4, ال 4-ءتىڭ ورنىنا 5-تە قويىپ تا جىبەرۋشى ەدى.

– وسى مەيىرىم مەن ەڭبەك باس­پالداقتارى ءوزىڭىزدى وليمپيا بيىك­تەرىنە اكەلدى ەمەس پە؟

– وليمپيادا ويىندارىنا مەن 3 رەت قاتىستىم. سەۋل وليم­پياداسىندا 74 كيلو سالماقتا 2-ءشى ورىن الدىم, بارسەلونا وليمپياداسىندا 82 كيلو سالماقتا قولا جۇلدەگەر بولدىم. سونان كەيىن اعا جاتتىقتىرۋشى بولا ءجۇرىپ اتلانتادا 84 كيلو سالماق ساناتىندا 4-ءشى ورىندى قاناعات تۇتتىم. ءبىر وكىنىشى, التىن بۇيىرمادى. سوعان ازىراق اتتەگەن-اي, دەيمىز.

– ول اتتەگەن-ايدىڭ دا كەيبىر سەبەپتەرى جوق ەمەس شىعار؟

– ول كەزدە وليمپيادانى ايت­پاعاندا, سىرتقى جارىستارعا قاتىساتىن قۇرامانىڭ وزىنە كىرۋ ءۇشىن كوپ قاجىر-قايرات كەرەك بولاتىن. رەسەي باستاپ, ۋكراينا, بەلورۋسسيا, كاۆكاز رەسپۋبليكالارى, ورتا ازيا رەسپۋبليكالارى بار, سولاردىڭ بارلىعىنىڭ ىشىنەن سۋىرىلىپ شىعۋىڭ كەرەك. مەن كسرو چەمپيوناتىن 7 رەت قاتارىنان ۇت­تىم. ونداي تابىس ەشكىمدە جوق. مەندە عانا بولدى.

سەۋلدەگى وليمپيادا كەزىندە وتە جاقسى بابىمدا بولدىم. 6 كەزدەسۋدىڭ بارىندە بارلىق بالۋان­دارعا دەس بەرمەي, تەز-تەز تازا جەڭىپ وتىردىم. اقتىق باسەكەدەگى قارسىلاسىم وڭتۇستىك كورەيا بالۋانى ەدى. ول 1 ۇپاي ۇتىلىسپەن شىققان بولاتىن. سول كەزدە مەنىڭ جانىمدا: «داۋلەت, سەن مىناۋ كورەي تورىندە كورەي بالۋانىمەن كەزدەسىپ جاتىرسىڭ. تورەشىلەردىڭ ءبارى ساعان قارسى جۇمىس ىستەيدى, جانكۇيەرلەر دە ساعان قارسى شۋلايدى», دەپ ايتاتىن جاناشىر بولمادى. ول كەزدە قازاق جاتتىقتىرۋشىلارىن ساناتقا قوسپايتىن. سودان نە كەرەك, 2:1 ەسەبىمەن ۇتىلىپ قالدىم. سول وليمپيادادان كەيىن 3-4 اي اۋىردىم. ۇتىپ تۇرعان بالۋانىم ەدى عوي, اتتەڭ, دەپ قالدىم. پسيحولوگيالىق كۇيزەلىس قوي, سول ويىما تۇسسە نالىپ اۋىرامىن. قازىر مەن حالىقارالىق كۇرەس فەدەراتسياسىنىڭ مۇشەسىمىن عوي. سول كەزدەسۋدە قانداي كەلىسىم جۇرگەنىن, وڭتۇستىك كورەيا كۇرەس فەدەراتسياسى حالىقارالىق كۇرەس فەدەراتسياسىمەن قانداي قارىم-قاتىناستا بولعانىن, كىمدەرگە قانداي سىياقى بەرگەنىن, ءبارىن سۇراستىرىپ ءبىلدىم, سونىڭ ءبارى بۇل كۇندەردە بەلگىلى بولىپ جاتىر. ال ەندى سوناۋ فينالدا كەز­دەس­­­كەن كيم ەن ناممەن دوس­پىز. قازاق تىلىندە, ورىس تىلىندە جە­تىك سويلەيدى. قازاقستان-كورەيا بىر­لەسكەن كاسىپورنىندا وسىندا قىز­مەت ىستەيدى. كوبىنە ۋاقىتىن ال­ما­تىدا وتكىزەدى. وتباس­ى­­مىزبەن ارا­لاسىپ تۇرامىز.

بارسەلونا وليمپياداسىندا ءوزىمنىڭ سالماعىم 72 كيلو بولسا دا 82 كيلو سالماقتا كۇرەستىم. 1992 جىلى كەڭەس وداعى ىدىراپ كەتكەن كەز. سونىڭ وزىندە بارلىعىن ماسكەۋلىكتەر باسقارىپ وتىردى. بىراق مەن سوندا دا ىرىكتەۋ جارىس­تارىندا ولاردىڭ ەكى مىقتى بالۋانىن جەڭدىم. ءبىزدىڭ بىرنەشە بوكسشىمىز ماسكەۋدىڭ قىسىمىمەن وليمپيادا ويىندارىنا جىبەرىلمەي قالدى. ويتكەنى, ءبىز حالىقارالىق جارىستارعا تمد قۇراماسى ساپىندا باردىق. سول كەزدە سپورتتى باسقارىپ وتىرعان قاراتاي تۇرىسوۆ اعامىز: «داۋلەت, ەلىمىزدىڭ تۋىن ءوزىڭ ۇستا», دەدى. ءسويتىپ, مەن ەڭ ال­عاش تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۋىن سپورت ارەناسىندا الىپ ءجۇردىم. ەرتە­ڭىندە جارىس... 17-اق سەكۋند قال­عان كەزدە, 2:1 ەسەبىمەن ۇتىپ تۇ­رىپ ۇتىلىپ, 3-ءشى ورىن الىپ قال­دىم. قولا مەدالعا قۋانا تۇرسام دا, بۇل دا ءبىر وكىنىشىم.

اتلانتادا ءوزىمنىڭ سالماعىم 74 كيلو تارتىپ تۇردى دا, باقتيار بايسەيىتوۆ دەگەن باۋىرىمىزدىڭ باعى جانسىن دەگەن ويمەن 74-كە سونى شىعاردىم. ال ءوزىم تاعى 82-دە كۇرەستىم. ول كەزدە اعا جات­تىقتىرۋشىمىن, قاي سالماققا كىمدى قويامىن دەسەم دە ءوزىم شەشەتىن كەز. الايدا, ول ۇتىلمايتىن بالۋانعا ۇتىلىپ قالدى. ال مەن 82 كيلو سالماقتا وتە قيىن 7-8 كەزدەسۋ وتكىزىپ, 4-ءشى ورىنعا تابان تىرەدىم. ايتپەگەندە, 74-تەن الىپ-اق تۇر ەدىم باس بايگەنى.

– سپورتتاعى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەر تۋرالى ايتىپ وتىر­سىز. بۇل كۇندە اتىم­تاي جو­­مارت­­­تىعىڭىز بەن قايىرىم­دى­لىعىڭىز امبەگە ايان. ەر داۋ­لەت­سىز. 90-شى جىلداردىڭ باسىن­دا الماتىدا سپورت سارايىن سالا باستادىڭىز. جاپ-جاس كەزىڭىز بولسا دا, سونداي ۇلكەن شارۋالاردى قول­عا الدىڭىز, سوعان نە سەبەپ بولدى؟

– مەنىڭ دە ءبىر كىسىدەي جومارت­تىعىم بار. بار بولسا – بەرەسىڭ, جوق بولسا – بەرە الماساڭ دا, ىشتەي نيەتتەس بولاسىڭ. قازاقتا تەك دەگەن بار, تەگىندە, وسى قاسيەت اتالارىمنىڭ قانىمەن بەرىلگەن شىعار. ۇلكەن اتام قاسەن قاجى دەگەن, قىستالاڭ زاماندا قاجىلىققا بارعان, اقىلمان كىسى بولعان. جارما اۋدانىنا قاراستى تارباعاتاي سىلەمدەرىندە ءالى كۇنگە دەيىن سارى بالشىقتان سوعىلعان زيراتى جاتىر. تۋعان قىستاعىندا اتىن بايلاعان تاسى دا ءالى كۇنگە ورنىندا تۇر. اۋىق-اۋىق اقساقالداردى ەرتىپ بارىپ قۇران باعىشتاپ تۇرامىز. قاسەن قاجى بالاسى تۇرلىحانعا ءبىلىم بەرىپ, ارابشا-ورىسشا ساۋات اشتىرعان. كەيىن كەلە ول كىسى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى بولعان. كوكپەكتى جانە باسقا اۋدانداردا ءبىلىم ءبولىمىن باسقارعان. زاتاەۆيچكە 13 ءان جازىپ بەرگەن. تۇرلىحان اتامدى وسى الماتىدا مەكتەپ ديرەكتورى بولىپ تۇرعان كەزدە 1937 جىلى 27 جەلتوقساندا ۇستاعان ەكەن. «حالىق جاۋى» رەتىندە 7 جىل بەرىپ, اناۋ رەسەيدىڭ ەكاتەرينبۋرگ ىرگەسىندەگى نيجني تاگيل قالاسىندا قاماۋدا بولعان. كەيىنىرەك 1942 جىلى قايتىس بولىپتى. سول جەرگە مەن وسى جازدىڭ باسىندا بارىپ فسب-نىڭ رۇقساتىمەن گۋلاگ ارحي­­­ۆىنە كىرىپ, اتامنىڭ بۇكىل ءىس قاعا­زدارىمەن تانىسىپ, سولاردىڭ كوشىر­­مەسىن الىپ كەلدىم. قىدىربەك رىس­­بەك باۋىرىمىز اتامىز تۋرالى دەرەكتى حيكايات جازىپ, ول كىسىنىڭ شىعارمالارىن قوسىپ, «قايتپاس قايسار قازاقپىن» اتتى كىتاپتى دۇنيەگە كەلتىردى. جاقىندا انامىز ءمارزيا ايتبايقىزى باستاپ نيجني تاگيلگە 31 ادام بارىپ, اتامىزدىڭ باسىنا قۇلپىتاس قويىپ قايتتىق.

ەندى جومارتتىققا كەلەر بولساق, حالقىما ءبىراز قول ۇشىن بەردىم. ەلىم دە مەنى قۇرمەتتەپ, جوعارعى كەڭەستىڭ, ءماجىلىستىڭ دەپۋتاتتىعىنا تۇسكەن كەزدە تىك تۇرىپ قولدادى. قازىر دە مەتسە­ناتتىقتان شەت ەمەسپىن. تۋعان كۇنىمنىڭ الدىندا دا قارتتار ءۇيى, بالالار ۇيلەرىنە قامقورلاسۋعا شىعىسقا ۇشىپ بارا جاتىرمىن. بەردىبەك ساپارباەۆ اعامىزدىڭ «تۋعان جەرگە تاعزىم» دەگەن ۇلكەن باعدارلاماسى بار. ءار وڭىردەن شىققان سپورتشىلار, ىسكەر ازاماتتار وزدەرى شىققان اۋىلىنا, تۋعان جەرىنە ءبىر جاقسىلىقتار جاساسا ەكەن دەگەن يگى نيەتتەن تۋعان. مەن قازىر جارما وڭىرىندە ۇلكەن سپورت مەكتەبىن سالىپ جاتىرمىن. قۇداي بۇيىرتسا, 1-2 ايدا بىتىرەمىز. ەندى, مۇقتاجدارعا كەزىندە كوپ كومەك كورسەتكەن كەزدەر بولدى, سپورتشىلارعا ماشينا مىنگىزگەن جايلار بار. چەمپيوندارعا جەكە دەمەۋشىلەر تاۋىپ بەرىپ, باسپانا اپەرگەن كەزدەرىمىز دە بولدى. ونىڭ ىشىندە بوكسشىلار دا, بالۋاندار دا, اۋىر اتلەتشىلەر دە بار. وسىنىڭ ءبارى قازاق سپورتىنىڭ وركەندەۋى ءۇشىن جاسالعان قامقورلىقتار.

– ال ەندى, سپورتتىق بيلىكتىڭ باسىندا ءبىراز بولدىڭىز عوي. سول كەز تۋرالى بىرەر ءسوز ايتساڭىز؟

قازاق ايتادى عوي: ء«تانى ساۋدىڭ دەنى ساۋ», دەپ. ءبىز حالىقتىڭ دەنىن ساۋىقتىرۋدى اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردان ەمەس, سپورت مەكتەپتەرىنەن باستاۋىمىز كەرەك. مەن كەزىندە ءىس باسىندا جۇرگەن كەزىمدە پرەمەر-مينيستر دانيال احمەتوۆكە 200 اۋداندا بىرىڭعاي ۇلگىدەگى سپورت سارايلارىن سالۋ تۋرالى ۇسىنىس اپارعانمىن. ونى قارجىلاندىرۋدىڭ جولىن دا تاپتىم. باسشىلار: ء«يا, قارايمىز», دەگەن, سول ۇسىنىس قالىپ قويدى. سەبەبى, ىلە-شالا «100 اۋرۋحانا, 100 مەكتەپ» دەگەن باعدارلاما باستالدى. سوعان وسى سپورت سارايلارىن دا كىرگىزگەن ءجون بولار ەدى. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ءبىرتالاي سپورت كەشەندەرى سالىنىپ جاتىر. قىسقى ازيا ويىندارى وتكەن سپورت سارايى دا, سونىڭ ءبارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ نۇسقاۋىمەن ىسكە اسقان شارۋالار. پرەزيدەنت ايتپاسا, ەشكىم قوزعالمايدى.

تاعى ءبىر ايتارىم, بىزدە سپورت مەكتەپتەرى كوپ. بىراق سولاردىڭ بيۋدجەتتەرى مۇلدەم ماردىمسىز. ول سونداعى جاتتىقتىرۋشىلاردىڭ الاتىن جالاقىسى, كوممۋنالدىق شىعىندار, سالىقتارعا كەتىپ قالادى. ال بالالاردى وبلىسقا, رەسپۋبليكاعا جارىسقا شىعارۋعا تيىندارى جوق.

– سپورت سالاسىنداعى ءىستى ءتي­ىم­دى ەتۋ ءۇشىن نە ىستەۋگە بولادى؟

– سپورت سالاسىن ءبىز ستراتە­گيالىق باعىتقا ەنگىزۋىمىز كەرەك. بىردەن-ءبىر باعىت, بۇل – حال­قىمىزدىڭ دەنساۋلىعى. انەۋكۇنى سپورتتى باسقارىپ وتىرعان ەرلان قوجاعاپانوۆ پارلامەنتتىڭ الدىندا: «كوپ وبلىستاردا سپورتتى مۇرنىنا ءيسى بارمايتىن ازاماتتار باسقارىپ وتىر», دەدى. ونىمەن كەلىسۋگە بولادى. مۇنى ەندى اگەنتتىكتىڭ باسشىسى مەن وبلىس باسشىسى بىرىگە وتىرىپ شەشۋى مۇمكىن, ول, ەندى, وڭىرلەرگە بايلانىستى عوي.

مەنىڭ جاساعانىم, ءار وبلىس ورتا­لىعىندا وليمپياداشىلاردى دايار­لاۋ ورتالىعىن اشتىردىم. ءار ءوڭىر ءوز مەكتەپتەرىنەن شىققان تالانتتى بالانى سول ورتالىققا اپارىپ دايىنداپ, ۇيرەتىپ, جارىسقا اپارادى. بۇعان قاراجات بولىنەدى. سودان كەيىن ءبىلىم سالاسىنا قارايتىن بارلىق سپورت مەكتەپتەرىن سپورت دەپارتامەنتىنە بەرگىزدىم. اۋدانداردا جابىلىپ قالعان سپورت بولىمدەرىن اشقىزدىق. ولار نە ءۇشىن كەرەك ەدى؟ 16-18 اۋىل بار عوي, اۋدانعا قارايتىن. سول اۋىلداردان شىققان بالالاردى دۇرىس جولعا سالۋ كەرەك بولدى. سونان كەيىن رەسپۋبليكالىق سپورت بيۋدجەتىن كوبەيتتىردىم.

سول ءبىر جىلداردا سپورت سالاسىنا ۇكىمەتتىڭ كوزقاراسى وزگەرىپ, جارىستاردى كوبىرەك وتكىزە باستادىق. اۋىلدارداعى سپورتتىق شارالار, ۇلتتىق سپورت ويىندارىن جانداندىرا باستادىق. ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن قاسكەلەڭ اۋدانىندا وليمپياداشىلاردى دايارلاۋ ورتالىعىن سالۋعا كىرىستىك. ول جەردە 21 سپورت نىسانى بار. قازىر سول قۇرىلىس تا بىتەيىن دەپ قالعان شىعار. سوسىن شۋچە قالاسىندا, ياعني بۋرابايدا قىسقى سپورت تۇرلەرىنە ارنالعان ۇلكەن كەشەن سالىندى. العاشقى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى قابىلدادىق. سپورت سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل بولەتىن كەزەڭگە سول ۋاقىتتاردا جەتىپ ەدىك.

– ال ەندى ءوزىڭىز, قازاق سپور­تىنىڭ جارىق جۇلدىزى, باۋىرىمىز, وتكەندى باعامدايتىن, بو­لاشاقتى باعدارلايتىن ءبىر بە­لەس­­كە كەلىپ قالعان ەكەنسىز. حال­قىڭىزعا نە دەيسىز؟

– جىلدار وقىلعان پاراقتارداي سۋدىراپ, ۋاقىت جارق ەتىپ وتە شىعادى ەكەن. ارتىما بۇرىلىپ قاراسام, 1996 جىلى ەلباسى ءوز قولىنان اتلانتا وليمپياداسىنا باراتىن ەل قۇراماسىنىڭ تۋىن مەنىڭ قولىما تاپسىرعان ەدى. ول كىسىنىڭ باتاسىن العاننان كەيىن ات ۇستىندە بولىپ, ءبىراز جۇمىستار ىستەدىم. پارلامەنتتە جانە سپورت بيلىگىندە جۇرگەن كەزىمدە ءوزىمنىڭ كوپ جىگەر-كۇشىمدى سول سالالارعا بەرىپپىن. سپورتشىلارىمىز جەڭىلىپ جاتسا, سولارمەن بىرگە جەڭىلىپ, كۇيىنىپ, كۇيزەلىپ, قاپالانىپ, ال جەڭىپ جاتسا, سولارمەن بىرگە قۋانىشقا بولەنىپ, كەرەمەت كۇي كەشەتىنبىز. ءسويتىپ جۇرگەندە ءوز بالالارىم دا ءوسىپ كەتىپتى, تۋعان-تۋىستارعا دا بۇرىلۋعا كوپ مۇرشا بولا بەرمەپتى. قازىر قولىم بوس, ءوزىمنىڭ جەكە وتباسىلىق كاسىپ­تەرىم بار. جەرگە جاقىنمىن. ەگىن ەگەمىز, مال وسىرەمىز. «سەماز» ات­تى اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا قا­جەتتى اۆتوموبيل قۇراستىرۋ زاۋى­تىن اشقانبىز. بىرنەشە ماشينا قۇراستىرىپ ۇلگەردىك. العاش قۇراس­تىرعان تراكتورلارىمىزدى كوپ بالالى وتباسىلارعا سىيعا تارتتىق.

قاي ازاماتقا دا حالىقتىڭ ءوزى باعا بەرەدى. ەڭ جاقسى تىلەكتەردى ءوز حالقىما ارنايمىن. جانە دۇنيەدەگى ەڭ جاقسى قاسيەتتەر ءوز حالقىمنىڭ بويىنان تابىلسا دەيمىن.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

اڭگىمەلەسكەن

قورعانبەك امانجول,

«ەگەمەن قازاقستان».

الماتى.

سوڭعى جاڭالىقتار