دالانىڭ جۇپارى سىڭگەن اقجاۋلىعىندا اق باس شىڭدى الاتاۋدىڭ اسقاقتىعى بار. زەرلى القا تاعىنعان, شىمقاي كوك جىبەك جامىلعان, ءدۇريا كويلەك كيىنگەن مەيىرىمنىڭ ەڭ ۇلى مەكەنى. جالعاننىڭ جارىق ساۋلەسى جاۋقازىنداي جانىنا ءۇيىر, جايلاۋى جاسىل جەلەكتى جومارت جۇرەك يەسى. ايتىڭىزشى, بۇل دۇنيەدە ومىراۋىنا كوكتەمنىڭ گۇل دەستەسىن ورانعان انادان ارتىق جان بار ما؟!
انا تۋرالى يوللىعتەگىن جىراۋ «ۇماي تەكتى انامنىڭ ارقاسىندا ءىنىم كۇلتەگىن ەر بولدى» دەسە, الەم ءامىرشىسى اتانعان شىڭعىس حان «تاڭدايىمدى اققا جارىتىپ, بوربايىمدى بوقتان ارىلتىپ, اياعىمدى ۇزەڭگىگە, قولىمدى اتتىڭ جالىنا جەتكىزگەن اناما مىڭ تاعزىم» دەگەن ەكەن. سوندىقتان باتىستا «مىستان» دەپ ءجۇز مىڭداعان جازىقسىز ايەلدى وتقا ورتەپ جاتقاندا ءبىزدىڭ بابالارىمىز «جۇماق – انالاردىڭ اياعىنىڭ استىندا» دەپ, ايەل-اناعا ارناپ ايشا ءبيبى, ءتاج-ماحال سىندى ەڭسەلى ەسكەرتكىشتەر تۇرعىزدى.
ەجەلگى تۇركىلەردىڭ جەر-انا ميفولوگەماسى كەيىننەن وت-انا, وتان-انا ۇعىمىنا اۋىسىپ تۇرلەنۋى انانىڭ وشاقتىڭ يەسى, وتتىڭ قامقورشىسى, شاڭىراقتىڭ كيەسى قىزمەتىن اتقارۋىنا بايلانىستى قالىپتاسقان داستۇردەن تۋعان. تالاي دۇربەلەڭ مەن الاپات اشتىقتى باستان كەشكەن حالقىمىزدىڭ شاڭىراعىندا وتى وشپەي, تۇندىگى جابىلىپ قالماي, ءتۇتىنى قايتا ءتۇزۋ ۇشۋىنا ءاز انالارىمىزدىڭ قوسقان ۇلەسى شەكسىز. جازۋشى جاقان سىزدىقوۆتىڭ ء«الى قارتتىڭ اڭگىمەسى» جىرىندا اشتىقتا ادام بالاسى ەسىنەن اداسىپ, تاعىلىق جاعدايعا دۋشار بولعاندا, انا بايعۇستىڭ پەرىشتە بوبەگىن امان قورعاي بىلگەن جانتالاسى كورىنىس تابۋى سول ءبىر جىلدارداعى زۇلماتتىڭ اۋىر قاسىرەتىن ەلەستەتكەندەي.
تاعى ءبىر مىسال, كەشە عانا توقساننىڭ تورىنە شىققان قوس ابىز عۇلامامىز – ورازاق سماعۇلوۆ پەن مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆتىڭ ءسابي شاعى وسى اشارشىلىققا تاپ كەلىپ, ەكەۋىن دە ءتونىپ كەلگەن اجالدان مەيىربان انالارىمىزدىڭ قايسار كۇش-جىگەرى قۇتقارىپ قالعانى بەلگىلى. سول ءبىر الاپات جىلدارى نارەستە ورازاق اعا باقيلىق بولعان اناسىنىڭ ومىراۋىن ەكى كۇن بويى ەمىپ جاتىپ, ءوزى پانيدەن كوشسە دە پەرىشتەدەي پەرزەنتىن قورعاعان ابزال جاننىڭ القاۋىمەن اشتىقتان امان قالىپتى. ال مەكەمتاس اعانىڭ السىرەگەن اناسىن ءبىر توپ اش قاسقىر قۋالاپ قامالاعاندا, ارانى اشىلعان يت-قۇسقا قىز بالاسىن قۇربان قىلعان بايعۇس انا جالعىز ۇلىن شاڭىراق يەسى بولعاندىقتان قورعاپ, ۇرپاعىن جالعاپ, امان ساقتاپ قالىپتى.
قۋعىن-سۇرگىن, رەپرەسسيا, سوعىس جىلدارىندا دا انالارىمىز اتىلىپ كەتكەن ارىستاردىڭ ءتۇتىنىن وشىرمەي, اسىل مۇراسىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, بۇگىنگە تابىستاعانى اقيقات. الپىسىنشى جىلدارى حالقىمىزدىڭ سانى وتىز پايىزعا جەتپەي قالعاندا دا انالارىمىزدىڭ ۇلى تۇيسىگى ويانىپ, ۇلت قۇتقارۋشىسىنا اينالىپ, دەموگرافيالىق سەرپىلىس بولعانى تاعى دا التىن قۇرساق انالارىمىزدىڭ اق بەسىگىنىڭ ارقاسى ەمەس پە؟! مۇزعا الاۋ جاققان جەلتوقسان ارۋلارىنىڭ ەرلىگى توميريس حانشانىڭ ەرلىگىمەن بارابار بولدى. ال وتپەلى ءولارا زاماندا ەرلەردىڭ ەڭسەسى ءتۇسىپ, جۇمىسسىزدىق بەلەڭ العاندا انالارمىز الا دوربا ارقالاپ, ءبىر قولىمەن بەسىگىن تەربەتىپ, ءبىر قولىمەن كاسىبىن دوڭگەلەتىپ وتباسىنىڭ اسىراۋشىسىنا اينالعانى ومىرگە دەگەن قۇشتارلىقتىڭ كەرەمەت كورىنىسى. سوندىقتان ەسىگىن دە, بەسىگىن دە تاپتاتپاعان, تابالدىرىعىنان جاماندىقتى اتتاتپاعان, ەڭسەلى ەلدىگىمىزدى ساقتاپ قالعان اناعا مىڭ تاعزىم!
اكەدەن قاپيادا ەرتە ايىرىلىپ قالعان ءبىز دە انانىڭ مەيىرىم شۋاعىنا بولەنىپ جەتىلدىك. انامىز اكەمىزدەن قالعان ءاربىر بۇيىمدى ءاز تۇتىپ, ونىڭ ءومىر جولىنان ساعىنىشقا تولى ەستەلىكتەر ايتاتىن. وسىلايشا اكەمىزدىڭ نار بەينەسىن ناۋشا كەۋدەمىزگە قالىپتاستىرا ءبىلدى. كوكەيدەن كەتپەيتىن ءبىر جايت – بەرتىندە ءىنىمىز شاڭىراق كوتەرىپ, قونىس جاڭعىرتقاندا ەسكى قونىستا قالىپ قويعان انامىز تەك اكەمىز تۇسىنە ەنىپ, يشارا ەتكەننەن كەيىن عانا جاڭا ۇيگە كوشىپ كەلدى. بۇل – قارا شاڭىراعىن ۇلىقتاپ, ءتۇتىن تۇتەتكەن, قۇتتى وشاعىن قىدىر تۇتقان ءبىزدىڭ انامىزدىڭ سارا سالتى.
تۇپتەپ كەلگەندە, بارشامىزدىڭ انالارىمىز وسىنداي!
سوندىقتان بولسا كەرەك, قازاق ادەبيەتىنىڭ كوشىن باستاعان شوقتىعى بيىك شىعارمالار ايەل مەن انا تاقىرىپتارىنان باستاۋ الادى. سول ارقىلى ۇلت ادەبيەتىندە ارداقتى انالاردىڭ وبرازدار گالەرەياسى جاسالدى. وكىنىشتىسى, سوڭعى جىلدارى كوركەم ادەبيەتتە وسى اياۋلى انالارىمىزدىڭ اسىل بەينەسىن لايىقتى دارەجەدە كورسەتە الماي جۇرگەن سياقتىمىز. كەشەگى دومالاق انا, ايعانىم, زەرە سەكىلدى قازاق انالارىنىڭ جيىنتىق وبرازى بۇگىنگى جاس بۋىن وقىرمانعا قانشالىقتى تانىس؟ بەسىك قارا شاڭىراقتىڭ قاستەرلى مۇلكى بولسا, اق جاۋلىقتى انا بەرەكەنىڭ كىلتى ىسپەتتى. وسى ورايدا ەلوردامىزدىڭ تورىندە ۇلتىمىزدى ۇيىتىپ, ەلدىگىمىزدى تەربەتىپ وتىرعان اق جاۋلىقتى ارداقتى انانىڭ بەسىك ۇستاعان الىپ ەسكەرتكىشى بوي كوتەرسە دەگەن تىلەگىمىز بار.