ءۇندى جايراسى (ديكوبراز) – ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى كەمىرۋشى ساناتىنان. بۇل اڭ ءتۇرى نەگىزىنەن تالاس الاتاۋىنداعى, قاراتاۋداعى, ماڭعىستاۋ تۇبەگىندەگى تاۋ جوتالارى مەن بوكتەرلەرىندەگى ورمان-توعايلاردى, وزەن اڭعارلارىن مەكەن ەتەدى ەكەن. تۇرقى – 60-90, قۇيرىعىنىڭ ۇزىندىعى – 12-15 سانتيمەتردەي, سالماعى 15-27 كيلوگرامداي بولادى.
ەلىمىزدىڭ اۋماعىنداعى ءۇندى جايراسىنىڭ سانى جىلدان-جىلعا ازايا تۇسكەنىن, الماتى, شىمكەنت جانە قاراعاندى قالالارىنداعى حايۋاناتتار ساياباقتارىندا بارى-جوعى جەتى جۇبى عانا ساقتالىپ قالعانىن مەرزىمدى باسىلىمداردان وقىپ, ءبىلىپ وتىرمىز. بۇل اڭ قورعاۋعا الىنىپ, قازاقستاننىڭ «قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن.
جايرا مايىنىڭ بورسىقتىكى سەكىلدى شيپالىق قاسيەتى بولعاندىقتان دا, وعان كوز سۇعىن قاداۋشىلار كوپ-اق. جامبىل وبلىسىنداعى ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ اۋماعىندا وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسى مەن «وحوتپروم» ءوب بىرلەسە جۇزەگە اسىرعان ءىس-شارا بارىسىندا «قوراعاتى» ەلدى مەكەنى ماڭىندا توقتاتىلىپ تەكسەرىلگەندە, «نيۆا» جەڭىل اۆتوكولىگىنىڭ ىشىنەن جاڭادان اۋلانىپ الىنعان ءۇندى جايراسى (ديكوبراز) تابىلعان. بۇل ىسكە ەكى ازامات كىنالى دەپ تانىلىپ وتىر. ەندى ولاردىڭ جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ زاڭناماسىن ورەسكەل بۇزۋ ارقىلى كەلتىرىلگەن زياننىڭ (1 666 800 تەڭگە كولەمىندە) ورنىن تولتىرۋدان باسقا امالدارى جوق. قازىرگى ۋاقىتتا قاسكۇنەمدەرگە قاتىستى ت.رىسقۇلوۆ اۋداندىق ءىىب-ءنىڭ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وقيعا ورىن العان اۋماقتا تەرگەۋ امالدارىن جۇرگىزۋدە.
كوبىنەسە, سۋبتروپيكالىق ەلدەردە بولماسا, ەلىمىز اۋماعىنان كەزدەسە قويمايتىن, زووپاركتەردەن عانا كورەتىن ەكزوتيكالىق بۇل اڭ ءتۇرى جامبىل جەرىندە قايدان ءجۇر؟ ءبىزدى تاڭداندىرعان جايت وسى بولدى.
بايماحانبەت احمەت,
جۋرناليست
جامبىل وبلىسى,
ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى