«ءبىز قالايتىن بولاشاق. بىزگە قاجەت بۇۇ: مۋلتيلاتەراليزمگە ۇجىمدىق ادالدىعىمىزدى ناقتىلاۋ» (مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسى 75 سەسسياسىنىڭ جالپىساياسي دەباتتارىندا سويلەگەن ءسوزى)

 

ونىڭ ىشىندە ەڭ باستىسى – COVID-19 پاندەمياسى. بۇل ىندەت جا­ھاندىق ەكونوميكاعا وراسان زور زيانىن تيگىزدى جانە سونىڭ اۋىرتپالىعىنان الەم حالقى زارداپ شەگۋدە.

ادامزات تاريحىنداعى وسىنداي ناۋبەتكە قارسى تۇرىپ, ءبىز­دى اۋىر ىندەتتەن قورعاۋ ءۇشىن ال­عى شەپ­تە بولعان دارىگەرلەرگە بار­شا وتان­داستارىمنىڭ اتىنان شى­­نا­يى ريزاشىلىعىمدى بىلدى­رەمىن.

الەمدەگى قازىرگى توتەنشە جاع­داي دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى­نىڭ بۇزىلۋىنا, سونداي-اق گۋما­ني­تارلىق جانە الەۋمەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق كۇيزەلىسكە الىپ كەلدى. بۇل – ءبىزدىڭ بەرىكتىگىمىز ءۇشىن زور سىناق. COVID-19 ءبىز­دىڭ جى­بەرگەن قاتەلىكتەرىمىز بەن اعات­تىقتارىمىزدى انىق كور­سەتتى.

داعدارىسقا قارسى كۇرەس بارى­سىندا حالىقارالىق ىنتىماق­تاستىققا كەرى اسەر ەتكەن ساۋ­دا پروتەكتسيونيزمى مەن ساياسي ۇلت­شىلدىقتىڭ ارتقانىن, سونداي-اق «جاھاندىق توقىراۋدىڭ» كۇشەيە تۇسكەنىن بايقادىق.

بۇگىندە بۇكىل الەم اۋمالى-توك­پەلى وقيعالاردىڭ جاڭا تول­قى­نىنىڭ الدىندا تۇر. ونىڭ سالدارى وتە اۋىر بولۋى مۇم­كىن. ءوزارا سەنىمنىڭ جەتىسپەۋى, حالىق­ارالىق باسەكەلەستىكتەگى تۇسىنىس­پەۋشىلىك, ساۋدا سوعىستارى مەن سانك­تسيالار ور­نىقتى دامۋدىڭ كەلە­شەگىنە نۇقسان كەلتىرىپ, ميل­لياردتاعان ادامنىڭ جارقىن الەمگە دەگەن ءۇمىتىن ءۇزدى.

قىرعيقاباق سوعىستان كەيىن قاراپايىم ادامنىڭ مۇددەسىن كوز­دەيتىن شىن مانىندەگى حالىق­ارالىق جۇيە قۇراتىن كەرەمەت مۇم­كىندىكتى پايدالانا الما­دىق. مۇنى مويىنداۋىمىز كەرەك. بو­لاشاق ۇرپاقتىڭ تاعدىرى ءبىرىن­­شى كەزەكتە ءبىزدىڭ, ياعني مەم­­لە­­كەت باسشىلارىنىڭ وسى جاعداي­دىڭ تۋىنداۋ سەبەبىن قالاي تۇسى­نۋىمىزگە بايلانىستى بولىپ وتىر.

«جاڭا الەم» پاراديگماسىن قۇرۋعا بايلانىستى ورتاق ادام­گەرشىلىك پارىزدى اتقارۋ ماسە­لەسىن ويلانۋىمىز قاجەت.  قازىرگى تاڭدا ادامزات ءۇشىن ماڭىزدى تاريحي وزگەرىس جاسايتىن كەز كەلدى دەپ سانايمىن.

بۇۇ-نىڭ قۇرىلۋىنان ءجۇز جىل بۇرىن دۇنيەگە كەلگەن قازاق­تىڭ ۇلى اقىنى, فيلوسوف اباي قۇنانباي ۇلى تابىستى جاھان­دىق ىنتىماقتاستىققا قاتىس­تى «ادامزاتقا نە كەرەك: سۇيمەك, سەزبەك, كەيىمەك, قارەكەت قىل­ماق, جۇگىرمەك, اقىلمەن ويلاپ سوي­لە­مەك» دەگەن ءوزىنىڭ فورمۋلاسىن ۇسىنعان بولاتىن. اقىننىڭ بۇل وي-پىكىرىن ء«وزارا ۇيلەسىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ادامزاتقا سۇيىس­پەن­شىلىك, راقىمشىلىق, باتىل ارە­كەتتەر جانە بايىپتىلىق كەرەك» دەپ تۇسىنۋگە بولادى.

بۇل رەتتە قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە ۇجىم بولىپ تويتارىس بەرۋگە قاتىستى بىرقاتار وي-پىكىرىمدى ورتاعا سالۋعا رۇقسات ەتىڭىزدەر.  

 

قۇرمەتتى توراعا!

كوروناۆيرۋس ىندەتى جاپپاي تارالا باستاعاننان كەيىن بۇۇ-نىڭ ءتۇرلى قورلارى مەن باعدارلامالارى داعدارىسقا قارسى تۇرۋ ءۇشىن دەرەۋ جۇمىلدىرىلدى.

الايدا حالىقارالىق قوعامداستىق اتالعان باعىتتا بۇدان دا كوپ شارا قابىلداۋى كەرەك.

بىرىنشىدەن, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسى­نىڭ قۋاتتى جاھاندىق جۇيەسىن قۇرۋ ماق­ساتىندا دامىعان ەلدەر مەن بۇۇ اگەنتتىك­تەرىنىڭ ۋاقتىلى جانە ۇيلەسىمدى قولداۋى ارقىلى دامۋشى ەلدەردىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرىندەگى ۇلتتىق ينستيتۋتتاردى جاڭعىرتۋعا باسىمدىق بەرۋ قاجەت.

ەكىنشىدەن, COVID-19 ىندەتىنە قارسى ۆاكتسينا ازىرلەۋ ماسەلەسىن ساياسيلاندىرۋعا جول بەرمەۋ كەرەك. اتالعان ماڭىزدى ماسەلەدە ينۆەستيتسيا جانە ساۋدا جونىندەگى جان-جاقتى حالىقارالىق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ قاجەت. بۇل جاھاندىق دەڭگەيدەگى ۆاكتسينا وندىرىسىنە جانە ونى جەتكىزۋ بارىسىندا  لوگيستيكالىق تاسىمالدىڭ تيىمدىلىگىنە سەپتىگىن تيگىزەدى.

ۇشىنشىدەن, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋ­لىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ, سونداي-اق پان­­دەميانىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس سالاسىندا جەكەلەگەن مەم­لەكەت­تەردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حا­لىقارالىق مەديتسينالىق-سانيتارلىق ەرەجەلەردى قايتا قاراۋ قاجەتتىگى تۋىنداۋى مۇمكىن.

تورتىنشىدەن, ءبىز بۇۇ اياسىندا اۋرۋ­لار مەن بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى باقى­لاۋ جونىندەگى وڭىرلىك ورتالىقتار جەلىسىن قۇرۋ يدەياسىن مۇقيات زەرتتەۋدى ۇسىنامىز. قازاقستان مۇنداي ورتالىقتىڭ ءبىرىن ءوز اۋماعىندا ورنالاستىرۋعا دايىن.

سوڭعى ءارى اسا ماڭىزدى ماسەلە: الەمدى جاۋلاعان جاھاندىق پاندەمياعا بايلانىستى بيولوگيالىق قارۋدى باقىلاۋ جۇيەسىن ازىرلەۋ جانە  ىسكە قوسۋ ماسەلەسى بۇرىنعىدان دا وزەكتى بولىپ وتىر.

قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ الدىندا ەسەپ بەرەتىن ارنايى كوپجاقتى ورگان – بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك قۇرۋدى ۇسىنادى. بۇل ورگاننىڭ قىزمەتى باكتەريولوگيالىق (بيولوگيالىق) جانە ۋلى قارۋدىڭ مول قورىن دايىنداۋعا, وندىرۋگە تىيىم سالۋ جانە ولاردى جويۋ تۋرالى 1972 جىلعى كونۆەنتسياعا نەگىزدەلەدى.

 

قۇرمەتتى دەلەگاتتار!

جاھاندىق ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن كەلىسىلگەن شارالاردى شۇعىل قابىلداۋ  قاجەت.

مەن باس حاتشىنىڭ الەمدىك ەكونو­ميكانىڭ 10%-ىن قۇرايتىن ىنتالاندىرۋ جونىندەگى شارالار توپتاماسىن جۇزەگە اسىرۋ قاجەت دەگەن  ۇندەۋىنە قوسىلامىن. سونىمەن قاتار ونىڭ پاندەمياعا قارسى كۇرەس بارشاعا بىردەي جانە مول مۇمكىندىك جاساۋعا باعىتتالعان جاڭا عالامدىق كەلىسىمگە نەگىزدەلۋى كەرەك دەگەن پىكىرىن قولدايمىن.

ەڭ كەدەي ەلدەردىڭ قارىزدارىن تولەۋىن توقتاتۋ جونىندەگى شارالار الەمدىك نارىقتاعى تەرىس فاكتورلاردى ازايتۋعا جانە تۇسىنىكسىزدىكتى تومەندەتۋگە ىقپال ەتەدى دەپ ەسەپتەيمىز. «ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ىسىنە ينۆەستيتسيا سالعانداردىڭ قارىزدارىن جەڭىلدەتۋ» فورمۋلاسىنا سايكەس حالىقارالىق قارجى مەكەمەلەرى ءوز جۇمىستارىنا يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى بەلسەندى ەنگىزۋى كەرەك.

جاھاندىق دامۋدى قارجىلاندىرۋ جونىندە الداعى ۋاقىتتا وتەتىن جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋدە ناقتى ءارى ماڭىزدى شارالار قابىلدانادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.

تەڭىزگە شىعاتىن جولى جوق دامۋشى ەلدەر (تشجدە) ساۋدا-ساتتىققا جانە كولىك-لوگيستيكالىق كەشەنگە زور زيانىن تيگىزگەن COVID-19 ىندەتىنەن اۋىر زارداپ شەكتى.

وسى دامۋشى ەلدەر توبىنىڭ قازىرگى توراعاسى رەتىندە قازاقستان ۆەنا ءىس-قيمىلدار باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى جانداندىرۋ ءۇشىن بۇۇ-نىڭ جول كارتاسىن قابىلداۋدى ۇسىندى.

ازاماتتارىمىز 2030 جىلعا دەيىنگى ورنىقتى دامۋدىڭ كۇن ءتارتىبى شەڭبەرىندە قول جەتكىزگەن  ناقتى ناتيجەلەردەن زور ءۇمىت كۇتەدى.

ورنىقتى دامۋدىڭ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلداردىڭ ونجىل­دىعى اياسىندا اتقارىلاتىن بىرلەسكەن ءىس-ارەكەتتەردىڭ بۇرىنعى قارقىنىن قاي­تا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن جەدەل ءارى ۇيلە­سىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەت. بۇل ءبىزدىڭ ۇرپاعىمىز ءۇشىن الداعى ەڭ ماڭىزدى ونجىلدىق بولىپ تابىلادى.

باستى ماقساتقا, ياعني الەمدەگى اش­تىق­تى تولىق جويۋعا قول جەتكىزۋىمىز كەرەك.

وسىعان بايلانىستى ءبىز 2021 جىلى ازىق-ت ۇلىك جۇيەلەرى جونىندە سامميت وتكىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتەمىز.

قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمى  ازىق-ت ۇلىك قورلارىن قۇرۋ ارقىلى اۋقىمدى حالىقارالىق گۋمانيتارلىق ناۋقانعا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا دايىن.

ءبىز بىردە-ءبىر ادامدى, اسىرەسە داعدا­رىستىڭ تاۋقىمەتىن تارتقان ايەلدەردى, جاس­تاردى, بالالاردى, قارتتاردى, مۇگە­دەك­تەردى قولداۋسىز جانە كومەكسىز قال­دىرماۋ جونىندەگى مىندەتىمىزدى ناقتى­لاۋعا ءتيىسپىز.

«ۇرپاقتىڭ ازىپ-توزۋىنا الىپ كەلەتىن  اپاتتى» بولدىرماۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سى تاريحىنداعى ەڭ ۇلكەن توقىراۋعا جول بەرمەۋىمىز كەرەك.

قازىرگى زامانداعى وزەكتى ماسەلەلەردى ءتيىمدى شەشۋگە ازاماتتىق قوعام مەن جە­كە سەكتوردىڭ بەلسەندى اتسالىسۋى وتە ما­ڭىز­دى.

بيىل ۆولونتەرلىك قوزعالىستىڭ بۇكىل الەم حالقىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا سەرپىن بەرگەنىنە كۋا بولدىق.

ەرىكتىلەردىڭ ايرىقشا ءرولىنىڭ بەلگىسى رەتىندە بۇۇ-عا دامۋ ماقساتىندا ۆولون­تەر­لەردى جۇمىلدىرۋدىڭ حالىقارالىق جىلىن جاريالاۋدى ۇسىنامىن. بيىل قازاقستاندا ۆولونتەر جىلى دەپ جاريالاندى.

 

قۇرمەتتى  توراعا!

پاندەميا سالدارىنان ءبىز تاعى دا ەكى ۇلكەن سىن-قاتەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىرمىز.

ءبىرىنشىسى – يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە قارۋسىزدانۋ داعدارىسى.

بۇگىندە قازاقستان ءوز ەركىمەن يادرولىق ارسەنالىنان باس تارتقان جانە الەمدەگى ەڭ ءىرى اتوم سىناق پوليگونىن جاپقان مەملە­كەت رە­ت­ىندە بارشا الەمگە ۇلگى بولىپ وتىر. وسى­لايشا, بەيبىتشىلىك ماسەلەسىنە اسا جا­ۋاپ­كەرشىلىكپەن قارايتىن ەل ەكەنىن تانىتتى.

الايدا يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ رەجىمى تولىق ىسكە اسپاعاندىقتان, ونىڭ قاۋپى سەيىلگەن جوق.

وسى ورايدا, بارلىق مۇشە مەملەكەت­تەر ادامزاتتى يادرولىق اپاتتان قۇتقارۋعا باعىتتالعان قاجەتتى ءارى كەزەك كۇتتىرمەس بار­لىق شارانى قابىلداۋ تۋرالى قازاق­ستاننىڭ يادرولىق دەرجاۆا سانالاتىن ەلدەرگە جولداعان ۇندەۋىن قولدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.

سوندىقتان ءبىز بۇۇ-نىڭ ءتيىستى ينستي­تۋت­تارىنىڭ, سونىڭ ىشىندە يادرولىق سىناق­تارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ بەلسەندى ءرولىن جوعارى باعالايمىز.

بۇل رەتتە, يادرولىق قارۋى جوق ءاربىر مەم­لەكەتكە قاۋىپسىزدىكتىڭ زاڭدى تۇرعىدان مىندەتتى كەرى كەپىلدىكتەرى بەرىلۋى ءتيىس دەپ سانايمىز. ءبىز «يادرولىق بەستىكتىڭ» بارلىق مەملەكەتتەرىن يادرولىق قارۋدان تازا ايماقتار تۋرالى شارتتىڭ ءتيىستى حاتتامالارىن, سونىڭ ىشىندە سەمەي شارتىن راتيفيكاتسيالاۋعا شاقىرامىز.

كليماتتىڭ وزگەرۋى – ءبىزدىڭ وركەنيە­تىمىزگە قاتەر ءتوندىرىپ وتىرعان تاعى ءبىر ەكزيستەنتسيالدى داعدارىس. بۇل ماسەلە قاۋىپ ءتوندىرىپ قانا قويمايدى, سونىمەن قاتار باسقا قاتەرلەر ءۇشىن «قوزعاۋشى كۇش» قىزمەتىن دە اتقارادى.

ادامزات بالاسى بۇل جاھاندىق سىن-قاتەرگە توتەپ بەرۋگە ءالى دە قاۋقارسىز. دەگەنمەن, كوروناۆيرۋس ىندەتىنەن كەيىنگى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ كەزەڭىندە قورشاعان ورتانى قورعاۋ تاقىرىبىن حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ باستى ماسەلەسى رەتىندە كوتەرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ وتىرمىز. ءبىز بۇۇ-نىڭ كليماتتى جاقسارتۋدىڭ التى وڭ قادامى اتتى جوسپارى اياسىندا كۇش بىرىكتىرۋگە مىندەتتىمىز.

قازاقستان ءۇشىن ەكولوگيا ماسەلەلەرى وتە وزەكتى. ارال تەڭىزىنىڭ اپاتتى جاعدايى مەن سەمەي پوليگونىنىڭ قاسىرەتى, مۇزدىقتاردىڭ جىلدام ەرۋى جانە شولەيت جەرلەردىڭ كوبەيۋى ءبىزدىڭ ەلىمىز بەن ورتالىق ازيا وڭىرىنە عانا ەمەس, بارشا الەمگە قاۋىپ ءتوندىرىپ وتىر.

قازبا وتىنىنا اسا قاتتى تاۋەلدى بولىپ وتىرعانىمىزعا, سونداي-اق كليمات جونىندەگى پاريج كەلىسىمىندەگى ماق­ساتتارعا قول جەتكىزۋدىڭ ۇزاققا سوزىلۋى­نا قاراماستان, ەلىمىز كومىرتەگىنسىز ەكونوميكانى دامىتۋعا قولداۋ كورسەتە بەرەدى. 

ءبىز ەكونوميكانى جانە كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋ ەسەبىنەن 2030 جىلعا قاراي پارنيكتىك گازداردىڭ قالدىقتارىن 15%-عا ازايتامىز.

بۇعان قوسا الداعى بەس جىل ىشىندە ەلى­مىزدە ەكى ميللياردتان استام اعاش كو­شەتىن وتىرعىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.

مۇنداي جاھاندىق سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ ءۇشىن ءبىز بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ءوزارا سەنىمدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە جانە كوپجاقتى ينستيتۋتتاردى بىرتىندەپ كۇشەيتۋگە ءتيىسپىز.

بۇگىندە مەملەكەتتەردىڭ ءبىر­-بىرىنە دەگەن سەنىمى جوعالىپ بارادى. بۇل حالىق­ارالىق قاتىناستاردىڭ دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى.

بۇۇ جارعىسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىنا بەيىلدىلىك تانىتۋ – ءبىزدىڭ ورتاق مورالدىق مىندەتىمىز. 

سەنىمدى نىعايتۋ شارالارىنا سۇرا­نىس­تىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس­تى وسى ستراتەگيالىق ماڭىزدى ايماق­تىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ونى دامىتۋدىڭ تولىق­قاندى ۇيىمىنا اينالدىرۋعا نيەتتى.

الەمدىك قاۋىمداستىق توزىمدىلىك, ءوزارا تۇ­سىنىستىك جانە مادەني الۋانتۇرلىلىك يدەو­لو­گياسىن تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتۋگە ءتيىس دەپ سانايمىز. بۇل – جەك كورۋ جانە تو­­زىم­­سىزدىككە قارسى ءتيىمدى ءىس-قيمىلدىڭ كىل­تى.

ءبىز تاعى ءبىر جاھاندىق قاتەرگە – حالىق­ارالىق تەرروريزمگە قارسى تۇرۋ ءۇشىن ۇلكەن اليانس قۇرۋ قاجەتتىگىنە تاعى دا نازار اۋدارامىز. بارلىق مەملەكەتتى تەرروريزمنەن ادا الەمگە قول جەتكىزۋ ءتارتىبى كودەكسىنە قوسى­لۋعا شاقىرامىز.

قازاقستان – ءوز ەلىنىڭ ايەلدەرى مەن بالالارىن سوعىس الاڭىنا اينالعان سيريا مەن يراكتان الىپ شىققان العاشقى مەم­لە­كەتتەردىڭ ءبىرى. مۇنداي شەشىم قابىل­داۋ وڭاي بولعان جوق, بىراق اسا قاجەت ەدى.

بۇۇ پاندەميا سالدارىن ەڭسەرۋ, ەكونوميكانى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جانە جاھاندىق باسقارۋدى جاقسارتۋ جونىندەگى حالىقارالىق شارالاردى ۇيلەستىرۋگە ءتيىس دەگەن بەرىك ۇستانىمدامىز.

وسى رەتتە, بۇۇ-نىڭ ءاربىر اگەنتتىگى الەم الدىندا تۇرعان مىندەتتەرگە بايلانىستى ءوزىنىڭ تيىمدىلىگى مەن قاجەتتىلىگىن دالەلدەۋگە ءتيىس.

بۇۇ-نىڭ بولاشاعى ءۇشىن بۇدان ءتيىمدى ءارى فۋنكتسيونالدى ۇلگى قالىپتاستىرۋدان باسقا جول جوق دەپ سانايمىز.

بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا ايتىلاتىن سىن نەگىزىنەن ادىلەتسىز. بۇگىندە ۇيىم­نىڭ اتقارىپ وتىرعان قىزمەتى مۇشە مەم­لەكەتتەردىڭ وعان بەرگەن ساياسي ەركىندىگىمەن پارا-پار.

 

قۇرمەتتى جوعارى مارتەبەلى مىرزالار!

اتالعان ءۇش داعدارىستىڭ ارقايسىسى ءار­تۇرلى بولعانىمەن, ونىڭ بارلىعى مەم­لەكەتتىك باسقارۋ جۇيەلەرىندەگى ناقتى ماسە­لەلەردىڭ سالدارى بولىپ تابىلادى. حالىق­ارالىق ءتيىمدى شارالاردى جانە ۇلت­تىق دەڭگەيدەگى قۋاتتى كۇش-جىگەردى ۇي­لەس­تىرۋ ارقىلى عانا ادامداردىڭ بويىن­داعى ءۇمىت وتىن جاعىپ, شىن مانىندە ادى­لەتتى ءارى جاھاندىق الەمگە قول جەتكىزۋگە بولادى.

قازاقستان ەكونوميكالىق جاعىنان قۋاتتى, دەموكراتيالىق تۇرعىدان دامىعان جانە ءاربىر ازاماتتىڭ قاجەتتىلىگىن قانا­عات­تاندىرۋعا ءمان بەرەتىن, «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قۇرۋعا نيەتتى.

وسىعان وراي ءبىز بارشا حالقىمىزدىڭ مۇددەسىنە سايكەس دامۋعا تىڭ سەرپىن بە­رە­تىن ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇرعىدان اۋقىمدى رەفورمالاردى ىسكە اسىرا باس­تادىق.

ءبىز جالا جابۋدى قىلمىستىق ءىس اياسىنان شىعارىپ, ساياسي پارتيالار مەن بەيبىت شەرۋ جونىندە جاڭا زاڭدار قابىلدادىق.ءومىر سۇرۋگە جانە ادامنىڭ قادىر-قاسيە­تىنە دەگەن ىرگەلى قۇقىقتى جۇزەگە اسىرۋ ماق­ساتىندا ءولىم جازاسىنان باس تارتۋ­عا باعىتتالعان ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىق­تار تۋرالى حالىقارالىق پاكتىنىڭ ەكىنشى فاكۋلتاتيۆتى حاتتاماسىنا قوسىلۋ جونىندە شەشىم قابىلدادىق.

كەلەسى ماڭىزدى باسىمدىق – ايەلدەر مەن جاستاردىڭ تەڭ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ جانە بالالاردى قورعاۋ ماسەلەسى. ءبىز گەندەرلىك تەڭسىزدىك يندەكسىنىڭ كورسەتكىشىن ەكى ەسەگە تومەندەتىپ, ايەلدەر مەن جاستار ءۇشىن پارتيالاردىڭ سايلاۋ تىزىمدەرىنە مىندەتتى 30% كۆوتانى ەنگىزدىك.

پاندەميا كەزىندە تابىسىنان ۋاقىتشا ايىرىلعان 4,5 ميلليون ازاماتىمىزعا ايتارلىقتاي كومەك كورسەتىلدى. بۇل ماق­ساتقا 1,1 ميلليارد دوللار قارجى ءبولىندى. ءبىر ميلليوننان استام ادامعا ازىق-ت ۇلىك جانە تۇرمىستىق زاتتار بەرىلدى. مۇ­نىڭ ءبارى – ءبىزدىڭ ايماقتا بۇرىن-سوڭدى بول­ما­عان شارالار.

ايماقتىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەسىن ءاردايىم باستى نازاردا ۇستايمىز. قازىر­گى ۋاقىتتا ايماقتاعى ەلدەردىڭ ءتۇرلى سالا­لارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ەداۋىر كەڭەيتۋىنە بايلانىستى ورتالىق ازيا قارقىندى دامىپ كەلەدى.

وركەندەگەن, قۋاتتى جانە ءبىرتۇتاس ورتا­لىق ازيا وڭىرلىك جانە جاھاندىق تاراپ­تاردىڭ مۇددەلەرىنە ساي كەلەدى دەپ سەنەمىن.

وڭىرلىك تۇراقتىلىققا كەلەتىن بول­ساق, ترانسشەكارالىق سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. وسىعان بايلانىستى ءبىز وڭىرلىك سۋ جانە ەنەرگەتيكالىق كونسورتسيۋم قۇرۋدى ۇسىنامىز.

ورتالىق ازيانى دامىتۋ باعىتىنداعى كۇن ءتارتىبىن ۇيلەستىرۋ ءۇشىن ءبىز الماتى قالاسىنداعى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى جونىندەگى بۇۇ-نىڭ وڭىرلىك ورتالىعىن ينستيتۋتقا اينالدىرۋعا نيەتتىمىز.

 

قۇرمەتتى توراعا!

كەز كەلگەن داعدارىس جاڭا مۇمكىن­دىك­تەرگە جول اشاتىنىن ءاردايىم ەستە ساقتاعان ءجون. مۇنداي مۇمكىندىكتەردى ءتيىمدى پايدالانا وتىرىپ, ءبىز بارىنشا ۇيلە­سىمدى, ادىلەتتى ءارى ينكليۋزيۆتى الەم قۇرا الامىز.

جاھاندىق ماسەلەلەردى شەشۋدە العى­شارتتارعا ءمان بەرە وتىرىپ, عالامنىڭ شەكتەۋلى رەسۋرستارىن مۇقيات ساقتاۋ ءۇشىن الدىن الۋ شارالارىن بەلسەندى تۇردە ىلگەرىلەتۋ ماڭىزدى.

ءبىزدىڭ بارلىق كۇش-جىگەرىمىز «بارلىعى ادام ءۇشىن» دەگەن مورالدى ۇستانىمعا باعىتتالۋعا ءتيىس.

قازاقستان بارلىق ۇلتتى جارقىن ءارى باقىتتى بولاشاققا باستايتىن بۇۇ-نىڭ تۇراقتى مۇشەسى بولىپ قالا بەرەدى.

نازارلارىڭىزعا راحمەت.