قىتاي ۇكىمەتى جەكە اقپاراتتارعا, قاۋىپسىزدىككە نۇقسان كەلتىرەدى دەپ بىرقاتار مەملەكەتتە تىيىم سالىنعان Tik tok قوسىمشاسىنىڭ اقش-پەن جۇمىس ىستەۋىنە قارسىلىق بىلدىرەتىنىن حابارلادى.
قوسىمشانىڭ جاساۋشىسى ByteDance باعدارلامانى قىزىعۋشىلىق تانىتقان اقش-تىق كومپانيالارعا ساتاتىنىن حابارلاعان-دى. ولاردىڭ ىشىندە Microsoft پەن Oracle سىندى ماگناتتار دا بار. الايدا اقش ۇكىمەتى, اسىرەسە پرەزيدەنت ترامپ بۇل باعدارالامانىڭ امەريكا جەرىنە كەلۋىنە قارسىلىعىن ءبىلدىردى. ول ByteDance-كە قىركۇيەكتىڭ ورتاسىنا دەيىن كەلىسىمدى اياقتاۋعا ۋاقىت بەردى.
ال ByteDance يەسى Reuters اگەنتتىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا قىتاي ۇكىمەتىنىڭ اتالعان باعدارلامانى اقش-تىڭ ەرەكشە نازارعا الاتىنىن, ءتىپتى مەملەكەتتە پايدالانۋعا تىيىم سالاتىنىنىن بولجاماعانىن دا ايتادى.
قىتايدىڭ مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ اقپاراتتىق بيۋروسى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بۇل مالىمدەمەگە بىردەن جاۋاپ بەرگەن جوق. الايدا بىرنەشە كۇننەن كەيىن قىتاي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى جاو ليجيان اقش-قا قاۋىپسىزدىكتى سىلتاۋ ەتىپ شەتەلدىك كومپانيالارعا قىسىم كورسەتۋ توقتاتىلۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى.
باعدارلامانىڭ جۇمىس ىستەپ-ىستەمەۋىنە قاتىستى داۋدىڭ استارىندا ەكى دەرجاۆانىڭ باسقا ماسەلەلەرى جاتقانى انىق. دونالد ترامپ ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر تونەدى دەپ بۇگىندە جەلى قولدانۋىشلارى اراسىندا كەڭىنەن تاراعان تانىمال قوسىمشانىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ ارقىلى قىتايدىڭ تەحنولوگيالارىنا قارسىلىعىن بىلدىرسە, قىتاي ۇكىمەتى باعدارلامانى جاساۋشىلارعا ساتۋعا تىيىم سالۋ ارقىلى ەسە قايتارىپ وتىر. دەگەنمەن Microsoft سياقتى ۇلكەن كومپانيالار باعدارلامانىڭ دامۋىنا قاتىستى ستراتەگيالارىن ۇسىنىپ, كۇشتەردىڭ قاقتىعىسىن ەلەمەۋگە تىرىسۋدا.
Reuters اگەنتتىگىنىڭ جازۋىنشا, TikTok-تى ساتىپ الۋشىلار 4 جول ۇسىنىپ وتىرعان كورىنەدى. سونىڭ ىشىندە ByteDance-ءتىڭ ءوزى قالاسا, تاۋاردى اقش-قا قىتاي ساۋدا مينيسترلىگىنىڭ رۇقساتىنسىز-اق ساتۋ بار. مۇنداي ارەكەت باعدارلامانىڭ كىلتتىك الگوريتمدەرى ساتىلماعان جاعدايدا زاڭ بۇزۋعا جاتپايدى ەكەن.
ByteDance-ءتىڭ باسشىسى انگ يمينگ تە ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قالعانىن ايتادى. «وتكەن ايدا اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ باعدارلامامىزدىڭ امەريكادا قولدانىلۋىنا تىيىم سالاتىنىن حابارلادى. ءبىزدىڭ باعدارلامامىزدى كوبىنە جاسوسپىرىمدەر قولدانادى. ول ۆيدەو تۇسىرۋگە ىڭعايلى. اقش قورعانىس سالاسىنداعىلاردىڭ ايتۋىنشا, باعدارلامادا جينالاتىن اقپارات قىتايعا ساتىلۋى مۇمكىن. دەگەنمەن ءبىز ەشبىر كەلىسىمسىز ەشقانداي اقپاراتتى قىتاي ۇكىمەتىنە بەرمەيمىز», دەدى جۋرناليستەرگە.
ال قىتاي مىناداي مالىمدەمەگە قاتىستى شەتەلگە ساتىلماس بۇرىن ۇكىمەتتىڭ رۇقساتىن الۋى مىندەتتى كومپانيالار ءتىزىمىن جاسادى. ساراپشىلار بۇل ءتىزىمنىڭ كوشىن TikTok باستايدى دەگەن-ءدى. ولاردىڭ بولجامى ءدال كەلىپ, قىتاي بيلىگى باعدارلامانىڭ الگوريتمى رۇقساتتى قاجەت ەتەتىن قوسىمشا دەپ تانىدى.
كاسىپكەرلەر مۇنى قيسىنسىز دەپ ويلايتىنىن ءبىلدىردى. «ەكى ەل ءوز مۇددەلەرى ءۇشىن تارتىسۋدا, الايدا ەكى ارادا ناعىز جۇمىس ىستەپ جاتقان جازىقسىز كاسىپكەرلەر مەن كومپانيالار جاپا شەگۋدە», دەيدى ولار.
TikTok ۆيدەو تۇسىرۋگە ارنالعان پلاتفورماسى اقش-تان بولەك ءۇندىستاندا دا تىيىم سالىنعان. ءۇندى ۇكىمەتى اتالعان باعدارلامامەن قاتار تاعى 59 قوسىمشانىڭ جۇمىسىن توقتاتتى. مۇنداي ارەكەتىن ەلدىڭ زايىرلىعى مەن مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىن, قوعامدىق ءتارتىپتى رەتتەۋ ماقساتىندا دەپ ءتۇسىندىردى. اۋعانستاندا دا قوسىمشاعا قاتىستى داۋ شىعىپ, ءارى قارايعى جۇمىسى ۇلكەن پروبلەماعا اينالدى.
ترامپتىڭ بىلتىرعى Huawei كومپانياسىنا قاتىستى سانكتسياسى ءالى كۇشىن جويعان جوق. ەندى ول قاتارعا باعدارلاما قوسىلىپ وتىر. مۇنىڭ شىن مانىندە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى مە, الدە سىنىققا سىلتاۋ ەكەنى ساراپشىلارعا دا, ساياساتكەرلەرگە دە بەيمالىم. ءبىر بەلگىلىسى اقش-تا قىتاي ءونىمىنىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن ازايىپ بارا جاتقانى. ەكى دەرجاۆانىڭ تارتىسى تاعى قانداي جاڭا ەرەجەگە نەگىز بولارى دا الەم جۇرتشىلىعىن الاڭداتۋدا.