بىرنەشە ايعا سوزىلعان كارانتين ستريت-ريتەيل نارىعىنا قيىن تيۋدە. ۋاقىتشا جابىلعان نەمەسە جۇمىسى شەكتەلگەن نىسانداردىڭ ۇشتەن ءبىرى كارانتين اياقتالعاننان كەيىن اشىلماۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى Forbes.kz ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنە سۇيەنە وتىرىپ حابارلادى.
«Tetin» كونسالتينگ كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى لەۆ تەتيننىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلى ەلورداداعى تۇرعىن ۇيلەردىڭ ءبىرىنشى قاباتىنداعى ساۋدا نۇكتەلەرىنە سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 6 پايىزعا ۇلعايىپتى. بۇل تەندەنتسيا بيىلعى جىلدىڭ باسىندا دا ساقتالعان. عيماراتتى جانە ونى پايدالاناتىن وپەراتوردى دۇرىس تاڭداعان جاعدايدا مۇنداي كوممەرتسيالىق نىساندار 8-10 جىل ىشىندە ءوزىن ءوزى اقتايدى, سول سەبەپتى ونى ءتيىمدى قارجى قۇرالى دەۋگە بولادى. الايدا پاندەميا سياقتى فورس-ماجور جاعدايدى كۇردەلەندىرىپ جىبەرۋى ابدەن مۇمكىن ەكەنىن ۋاقىت كورسەتتى.
– 2020 جىلى ەلىمىزدە حالىقتىڭ تۇتىنۋ بەلسەندىلىگى ارتتى, ريتەيلدەردىڭ دامۋىنا قولايلى احۋال قالىپتاسقانداي اسەر قالدىردى. كيىم مەن كەرەك-جاراق ساتاتىن COTTON جەلىسى نۇر-سۇلتاندا ءبىر جىل ىشىندە 10-15 دۇكەن اشۋدى جوسپارلادى. Magnum ارقايسىسىنىڭ اۋماعى 1500 شارشى مەترگە تەڭ 8-10 دۇكەن اشپاق بولدى. جالپى, بارلىق ساۋدا جەلىلەرى وسىنداي بەلسەندى ەكسپانسياعا دايىندالعان ەدى. الايدا ناۋرىز ايىندا جاريالانعان توتەنشە جاعدايدىڭ, كارانتيننىڭ سالدارىنان قازاقستاندىق ستريت-ريتەيلدىڭ باسىنا بۇلت ۇيىرىلە باستادى, – دەيدى لەۆ تەتين.
كارانتيننىڭ العاشقى 2 ايىندا ەلىمىزدەگى ريتەيلدەردىڭ 90 پايىزى جابىلۋعا ءماجبۇر بولدى. اشىلعاننان كەيىن جەلىلىك ەمەس فورماتتاعى ساۋدا ورىندارى ءۇشىن جاڭا تاۋار ساتىپ الۋ قيىنعا سوقتى. سەبەبى سۇرانىس بىردەن قالپىنا كەلگەن جوق. كاسىپكەرلەر ساتىپ الىپ قويعان تاۋارلارىن ساقتاۋعا كوپ شىعىن جۇمسادى. قالعان تاۋاردى ساتۋدان تۇسكەن تابىس شىعىندى اقتامادى, اينالىم قاراجاتىن قالىپتاستىرۋ قيىنعا سوقتى. تاۋار بولماسا – ساتىپ الۋشى دا جوق, ساتىپ الۋشى بولماسا – جاڭادان تاۋار الا المايسىڭ.
جىلجىمايتىن م ۇلىك نارىعىنىڭ ساراپشىسى يرينا ارحيپوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازىر ستريت-ريتەيلدىڭ كوپشىلىگى جابىلۋدىڭ الدىندا تۇر, ءبىرازى جابىلىپ تا قالدى. ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرى, ءدارىحانالار, بىرقاتار شەبەرحانالار جۇمىس ىستەپ تۇر. كيىم, كەرەك-جاراق, تۇرمىستىق بۇيىم, اسحانا, اۆياكاسسا, تۋريستىك وپەراتور, ءدامحانا, مەيرامحانا سىندى تۇرعىن ۇيلەردىڭ تومەنگى قاباتىندا ورنالاسقان نىسانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى بانكروت بولۋعا شاق تۇر. بيزنەسمەندەر وڭايلىقپەن بەرىلمەۋگە تىرىسىپ, ونلاين جۇمىس ىستەۋگە كوشۋگە تىرىسۋدا, 15-20 پايىزى ينتەرنەت-دۇكەن اشتى. سونىڭ وزىندە قيىندىقتان قۇتىلا الماۋى مۇمكىن. كوكتەمنەن باستاپ, جازدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسقان كارانتين جاقىن كۇندەرى توقتاعاننىڭ وزىندە بيزنەسمەندەردىڭ ءبىرازى وڭالا المايدى.
– بولشەك ساۋداداعى نىسانداردىڭ 30 پايىزعا جۋىعى پاندەميا توقتاعاننان كەيىن دە جۇمىسىن باستاپ كەتە المايدى. ستريت-ريتەيل سالاسىنداعى بيزنەسمەندەر قارجىلىق تۇرعىدا مىعىم ەمەس. قازىر بۇل نارىقتا ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرى, ءدارىحانالار, بانكتەر, زوودۇكەندەر عانا تۇراقتى جۇمىس ىستەپ تۇر. الدىن الا دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, تامىز ايى ەندى تۋعانىنا قاراماستان ءىرى بانكتەر زاڭدى تۇلعالاردى نەسيەلەۋدىڭ جىلدىق جوسپارىن 100 پايىز ورىنداپ قويدى. بەرىلگەن نەسيەلەردىڭ 80-90 پايىزى تاعى دا ازىق-ت ۇلىك دۇكەندەرى مەن ءدارىحانالاردىڭ ۇلەسىنە ءتيدى, – دەيدى يرينا ارحيپوۆا.
كارانتين كەزىندە ستريت-ريتەيل نىساندارىن جالداۋ دا كۇرت ارزاندادى. ريتەيلەرلەردىڭ تاراپىنان سۇرانىس تومەندەۋىنە بايلانىستى كەيبىر نىسانداردى جالداۋ قۇنى 50 پايىز, ءتىپتى 80-90 پايىزعا دەيىن قۇلدىراعان. سوعان قاراماستان جالعا الۋشىلار ازايا بەردى.
پاندەميا كەزىندە اسىرەسە ءىرى ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا ورنالاسقان ساۋدا نۇكتەلەرى قاتتى زارداپ شەكتى. تاياۋ بولاشاقتا ساۋدا ورتالىقتارىنداعى بيزنەستىڭ ءوسىمىن كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, كارانتينگە دەيىن ستريت-ريتەيل نارىعىندا 80-120 شارشى مەتر ارالىعىنداعى نىساندار جوعارى سۇرانىسقا يە بولعان ەكەن. شىعىنداردى ازايتۋ, تاۋار اسسورتيمەنتىن قايتا قاراستىرۋ بارىسىندا كاسىپكەرلەر 30-60 شارشى مەترلىك شاعىن نىسانداردى تاڭداۋعا كوشتى.
ستريت-ريتەيل اعىلشىننىڭ street-retail دەگەن سوزىنەن اۋدارعاندا كوشەدەگى بولشەك ساۋدا دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىنىن ايتا كەتەيىك. ادام بارىنشا كوپ جۇرەتىن جەردە ورنالاساتىن مۇنداي نىساندار حالىققا وتە ىڭعايلى ءارى كاسىپكەرلەرگە دە تارتىمدى سانالادى.